Filmverdienmodel

Hij schreef het script voor zijn nieuwste film 'Deal' in minder dan een week. De financiering regelde hij al even onorthodox, met vijftig minifilmpjes. Eddy Terstall is als filmmaker volwassener geworden, volgens de kenners.

Als de bezuinigingen in de cultuursector een oproep zijn tot nieuw cultureel ondernemerschap, zou de Amsterdamse filmmaker Eddy Terstall zomaar als schoolvoorbeeld kunnen gelden. Op een bankje in de zon bij De Kat in de Wijngaert, zijn Jordaanse stamkroeg waar de openingsscène van zijn tiende film Deal zich afspeelt, vertelt Terstall in welke bochten hij zich wrong om zijn budget rond te krijgen.


Terstall maakte ruim vijftig minifilmpjes, Twitflicks genaamd, die hij baseerde op tweets van iedereen die een paar tientjes aan zijn film doneerde (zie kader).


Het tot hipsterdrankje getransformeerde Jägermeister sponsorde voor 10 duizend euro en organiseert de première in de Amsterdamse bioscoop EYE van aanstaande maandag, waarop de film zonder veel tierlantijnen doorlopend wordt vertoond. UPC leverde bijna de helft van het totale budget van ongeveer 100 duizend euro; als tegenprestatie mag de kabelaar de film al twee weken na de bioscooppremière in het digitale on demand circuit brengen.


Deal is, kortom, bijna volledig buiten de gevestigde filminstituten gemaakt, zegt Terstall (48). 'Geen distributeur, geen omroep, alleen het Filmfonds tijdens de afwerking. Alles is anders gegaan - en dan kun je heel snel werken. Ik heb deze film in minder dan een week geschreven. Er was niemand aan wie ik verantwoording moet afleggen. Ik hoefde geen compromissen te sluiten, maar kon gewoon de film maken zoals ik denk dat hij het best werkt. Als dit een verdienmodel blijkt, is dit absoluut een optie voor de toekomst.'


Dat klinkt als een bevrijding.

'Naarmate ik er verder inrolde, kwam ik erachter dat dit goed voor mij was. Ik ben eindelijk weer aan het filmen. Het is vier jaar geleden dat mijn laatste film (Vox Populi, BJB) in de bioscoop draaide. Ik had een tijd het gevoel dat ik geen filmmaker meer was, maar alleen nog moest wachten tot ik geld ontving om een volgende film te maken. Dat is niet goed voor je ontwikkeling.


'Eindelijk heb ik eens een film gemaakt die eigenlijk helemaal geworden is zoals ik het wilde. Ik probeer vaak te veel tegelijk te vertellen, maar heb een lineair verhaal zonder te veel zijpaadjes gemaakt. Dat is een stapje - er is mij al verteld dat ik als filmmaker volwassener ben geworden.'


Wil je met Deal een statement maken?

'Vooral in de zin van: het gaat allemaal zó traag, fuck it, ik doe zelf wat. Wanneer je een film op een normale manier wil financieren ben je drie, vier jaar bezig. Het script van Vox Populi was in 2004 af, de film was in 2008 pas klaar. Simon was in 2000 geschreven en kwam in 2004 uit. Ondertussen waren in het buitenland al andere films over euthanasie gemaakt, omdat de omroepen er drie jaar niets in zagen.


'Het script kan wel goed zijn, de mensen die het lezen, moeten ook aanleg genoeg hebben om dat te herkennen. Dat is vaak problematisch.'


Waarom lukte het nu wel?

'Deal is een kleine acteursfilm, met de nadruk op dialogen en de filmlocaties dicht bij elkaar. Alleen op die manier kun je een film voor een ton maken.


'Al flink wat bioscopen, veertien momenteel, willen de film draaien. Als je een grotere film wil maken, wordt het lastig om met zo'n klein budget te draaien. Ik heb nu een komedie liggen waarin ik de babyboomers een liefdevolle trap na geef, 69 heet-ie, waarvoor we ook al drie jaar geen omroep hebben gevonden. Een film waarvoor zo veel historische locaties nodig zijn, kost gewoon 1,5 tot 2 miljoen. Dan wordt het heel lastig, want tot nu toe hebben al mijn films bij elkaar nog geen 4 miljoen euro gekost.


'In Duitsland zou er een grote markt zijn voor zo'n film. De Duitsers hebben wat dat betreft een interessantere recente geschiedenis. Zij begrijpen hoe je over belangrijke onderwerpen op een intelligente en toegankelijke manier films kan maken. Zoals Goodbye Lenin en Das Leben der Anderen. In Nederland is dat niet het geval. Het is óf heel arthouse, óf meteen Dikkertje Dap the Movie met Jantje Smit in de hoofdrol.


'Als je een film van 2 miljoen schrijft en regisseert ontvang je in ieder geval 1,5 ton salaris. Daar kun je jaren van leven. Dat zou ik ook wel willen, dan kan ik mijn tijd echt alleen aan film besteden en hoef ik geen andere dingen te doen om geld te verdienen. Dan kan ik mijn scenario beter ontwikkelen en voorstudies doen, volledig gericht op de volgende film. Dat kan eigenlijk nooit. Dan sta ik te draaien en denk ik: shit, hier had ik mij beter kunnen voorbereiden.'


De premisse van Deal komt letterlijk voort uit een dronken caféplannetje. Een jonge vrouw, Sarah, vraagt aan een vriend, Midas, hoeveel hij zou betalen om met haar naar bed te gaan. Hij noemt een bedrag van 2.000 euro en zij stemt daarmee in.


Wat wilde je met deze film vertellen?

'Ik wilde iets maken over de irrationele band tussen mannen en vrouwen. Hoe de onderlinge machtspositie tijdens een gesprek elk moment anders kan liggen. En ik vond het spannend om een film te maken over de seksuele spanning tussen vrienden. Het valt op hoe verschillend mannen en vrouwen de film beleven. De mannen in het testpubliek vonden dat Sarah Midas in de maling neemt. Veel vrouwen vinden dit mijn meest feministische film. De vrouw bepaalt wanneer het gebeurt, zij maakt de beslissingen. Hij doet helemaal niet ter zake, zeggen ze. Het is haar worsteling.'


Je zou eerst een film van 20 minuten maken, dat werd een speelfilm van ruim anderhalf uur. Voelde dat niet geforceerd?

'Nee, want het werkt beter als lange film. Je leert de personages beter kennen, het is minder kort door de bocht. We wilden ook graag een film te maken op een tempo zoals ze dat in Zuid-Amerika of Spanje doen. Tijd nemen voor de beelden, de muziek, zodat het niet alleen maar vol zit met dialoog. Zo ontstaat er ruimte voor takes van 2 minuten of langer waarin wordt gezwegen en alle aandacht verschuift naar hun lichaamstaal. Daardoor wordt het realistischer - je voelt ook hun ongemak.'


Deal gaat over vrijzinnige twintigers. Je hebt een verhaal liggen over babyboomers. Wanneer komt je eigen generatie aan de beurt?

Lachend: 'Ik kom nog net van de Generatie Nix hè, daar valt gewoon weinig over te vertellen. Ik voel me ook nooit zo verbonden met een generatie. Ik merk juist dat ik graag met jonge mensen werk. Veel van mijn vrienden zijn ook veel jonger. Ik leef eigenlijk hetzelfde als toen ik 18 was, al is de ochtend na een drankgelag toch wat anders dan vroeger. Ik wil niet weten dat ik ouder word, dat is het. Misschien moet ik daar eens wat over maken.'


Twitflicks

55 filmpjes van Eddy Terstall zijn terug te kijken via vimeo.com/eddystwitflicks. Hij maakte die om de filmDeal deels te financieren. Twitflicks heten ze, korte filmpjes van een paar seconden tot enkele minuten, gebaseerd op een tweet van iedereen die Terstalls film voor 60 euro of meer wilde sponsoren. De filmmaker draaide er samen met reclamebureau OBA, co-producent van de film, er op een gegeven moment zo'n vijf per dag. Zijn persoonlijke favoriet was gebaseerd op het bericht 'de miraculeuze ontsnapping uit een te water geraakte auto'. Terstall: 'Er werkte een jongen uit India bij het reclamebureau waarmee ik de filmpjes maakte - hier deden wij alsof we een Indiaas tv-station waren waarop iemand verslag doet van die ontsnapping.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden