Filmtheaters ruziën over filmkeuzes

De gesubsidieerde filmtheaters zijn het onderling oneens over de films die ze dienen te vertonen. Op de laatste ledenvergadering van de Associatie van Nederlandse Filmtheaters is vorige maand een motie aangenomen waaruit die onenigheid blijkt....

Daarin wordt in het bijzonder de progammering van het populaire LUX-theater in Nijmegen bekritiseerd. LUX zou met Lord of the Rings een film vertonen, die slechts thuis hoort in de bioscoop. De Tolkien-bewerking, een van de grote filmhits in de afgelopen maanden, sloot gisteren haar 31ste week af in het Nijmeegse filmtheater.

LUX is een cultureel centrum voor debat, theater en film. Met zes zalen is LUX het grootste en best bezochte filmtheater dat steun krijgt van de overheid, en tevens de grootste filmvertoner in Nijmegen. Voor wie nog vertrouwd is met de muffe filmhuizen waarmee het alternatieve circuit dertig jaar geleden gestalte kreeg, is het in 2000 geopende LUX van een ongekende luxe en omvang.

Daarmee onderscheidt LUX zich ook van de collega-filmvertoners, aldus directeur Ted Chiaradia. Hij heeft vanaf het begin voor een brede programmering gekozen. Met een 'populaire Amerikaanse productie uit de onafhankelijke hoek' in de ene zaal hoopt Chiaradia een publiek te interesseren voor 'die moeilijke film uit Kirgizië' in de andere zaal.

De bioscopen in Nijmegen hebben bij die brede programmering altijd al hun vraagtekens geplaatst. Met de vertoning van Lord of the rings in LUX zijn die vraagtekens een groot uitroepteken vol verontwaardiging geworden. De Tolkien-film stond ook op het programma van een van de plaatselijke bioscopen en de rivaliteit heeft de bezoekcijfers danig gedrukt, aldus Jan van Dommelen. Hij is directeur van bioscoopketen Jogchem's Theaters dat in Nijmegen Calypso en Carolus beheert.

Van Dommelen heeft al meermalen zijn beklag gedaan bij het gemeentebestuur. 'Met subsidiegeld wordt oneerlijke concurrentie bedreven', zo luidt zijn argument. Van Dommelen ziet zijn gelijk nu bevestigd in de uitspraak van de Associatie van Nederlandse Filmtheaters (ANF) en daarom heeft hij de gemeente opnieuw gewezen op het oneigenlijk gebruik van subsidiegeld.

In de door de ANF-directie opgestelde motie betreurt de ledenvergadering het dat LUX de verhoudingen met de bioscopen op het spel zet met de vertoning van een film die ook langs de commerciële weg wel publiek vindt. 'Natuurlijk zijn Tolkienlezers ook bezoekers van filmtheaters, maar deze verfilming mikt echt op special effects en hoort dus niet bij ons', aldus een collega-vertoner.

Het onderscheid tusssen bioscoop en filmtheater is lastig. Vroeger was de één er voor de commerciële film en de ander voor de niet-commerciële film. Maar veel bioscopen kiezen nu ook voor kwaliteitsfilms als ze publiek trekken. Daarom wordt de gesubsidieerde filmvertoner nu geacht onderdak te bieden aan de 'kwetsbare kwaliteitsfilm'. Eén ding is zeker: Lord of the Rings valt niet in die categorie.

Chiaradia vindt die film zelf ook 'een speciaal geval', maar voegt daaraan toe dat Nijmegen een speciale filmstad is. LUX speelt als artplex (de culturele tegenhanger van de multiplexen) zo'n centrale rol in de Nijmeegse filmbranche dat zijn publiek het juist raar zou vinden als Lord of the Rings niet zou draaien in LUX.

Voor hem staat de wens van de consument voorop en daarom is Chiaradia wars van de 'benepen' houding van veel van zijn ANF-collega's. Volgens Chiaradia zijn ze als de dood de broze verhoudingen met de bioscoopwereld op het spel te zetten die verenigd is in de Nederlandse Federatie voor de Cinematografie (NFC), met Jan van Dommelen als voorzitter.

Wilko Schuringa is bestuurslid van de ANF en filmprogrammeur bij LUX. Wat hem in deze zaak stoort, is dat de motie ter tafel kwam toen hijzelf, net als Ted Chiaradia trouwens, op vakantie was. 'We hebben niet de kans gehad ons beleid te verdedigen.'

Niettemin zal Schuringa aanblijven bij de ANF. Collega-bestuurders hebben hem verzekerd dat de uitspraak zonder gevolgen blijft. Ook Chiaradia laat het er bij zitten. 'Wat kan ik doen? Van de NFC kan ik alleen maar geassocieerd lid worden.'

De gemeente Nijmegen ziet geen reden om de subsidie van LUX te beperken. Jaarlijks wordt ruim drie ton euro bijgedragen in de exploitatie van het cultureel centrum. Wethouder Paul Depla: 'Het geld is bestemd voor de culturele activiteiten in het algemeen, niet voor de vertoning van een film als Lord of the Rings.' Nijmegen moet volgens Depla zijn handen dichtknijpen met een voorziening als LUX. 'Het filmklimaat is daardoor enorm verbeterd.'

ANF-voorzitter Marjet van Zuijlen en ANF-directeur Gerard Bunnik waren wegens vakantie onbereikbaar voor commentaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden