Filmsterren van klei en siliconen****

De objecten uit Cronenbergs films misstaan niet in een museum en eren het vak van rekwisietmaken.

tentoonstelling

David Cronenberg The Exhibition

In EYE Amsterdam, t/m 14/9

Wat resteert van filmopnamen, zoals speciaal voor de film vervaardigde rekwisieten, wordt, hoe prachtig ook, doorgaans beschouwd als ambachtelijk werk en niet als kunst. Zoniet bij de Canadese cineast David Cronenberg, bekend om zijn 'body horror'. Diens uitgestalde oeuvre in het EYE-museum in Amsterdam vindt het midden tussen moderne kunst en rariteitenkabinet. De kil metalen beenbrace uit Cronenbergs auto-ongelukfetisj schandaalfilm Crash? Had ook zomaar in het MoMA kunnen staan. Die verfijnd bewerkte, door Cronenbergs zus Denise voor het periodedrama M. Butterfly onworpen klassiek-Japanse jurk? Pronkstuk voor het Tropenmuseum. En iedere liefhebber van op sterk water gezet misbakselfauna zal zich vergapen aan Cronenbergs imposante verzameling gemuteerde latexsalamanders.

EYE verbindt al deze losse onderdelen met goed gekozen filmfragmenten en stelde de waar ruimtelijk op, de bezoeker zo minder dirigerend dan bij de eerdere Kubrick- en Fellini-overzichtstentoonstellingen. Verbanden leggen gaat zo als vanzelf: enkel al die vele chirurgische instrumenten, soms verfijnd en soms lomp, van de scalpels uit Dead Ringers tot het biopoort-installatiegeweer uit Existenz, leiden al vlot tot het inzicht dat Cronenbergs mens niet af is. In zijn meer dystopische films wordt de evolutie van het vlees bijgestaan door technische innovatie. De vraag hoe actueel cultfilms als de reality-tv-nachtmerrie Videodrome (1983) en de virtual-reality thriller Existenz (1999) actueel zijn, lijkt ondergeschikt aan de vraag hoeveel meer actueel die zullen zijn over nóg eens 25 jaar.

Amsterdam heeft de Europese primeur van de door het Toronto International Film Festival geïnitieerde en uit depots en privécollecties bijeengescharrelde expositie, die hierna door Europa reist en dan naar Azië gaat. De weloverwogen, meer museale opstelling van EYE verschilt met die van Toronto en contrasteert aangenaam met de meer rauwe en gruwelijke Cronenbergiaanse horrorelementen. Niet elk attribuut gedijt bij zo'n gewijde presentatie (de zwarte jas van Viggo Mortensen uit Eastern Promises blijkt, ook bij nadere beschouwing, gewoon een zwarte jas), maar het geheel is indrukwekkend. Een bijna mystiek hoogtepunt vormt de originele en op ware schaal uitgevoerde teletransporteur uit The Fly, die Jeff Goldblum ooit tot een vlieg maakte. Voor hun werk aan de grootste bioscoophit van Cronenberg wonnen diens vaste ontwerpers een Oscar. Inmiddels, voor de effecten in de meer recente films, zijn de kleiers en latexgieters vervangen door computerkunstenaars en hun groene schermen.

Zo is de expositie in EYE tevens een terechte ode aan een bijna verloren gegaan vak, of een evoluerende kunstvorm; dat van de rekwisietontwerper.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden