Films moeten zwarte bladzijden van Nederlandse koloniale verleden durven tonen

Pics

De kritiek van racisme is makkelijk geplaatst, en vaak terecht. Maar kies het mikpunt goed.

Reken maar dat de pr-bureaus en publiciteitsafdelingen van filmdistributeurs de afgelopen week de hele Michiel De Ruyter-ophef nauwlettend hebben gevolgd. Een actiegroep die de film niet heeft gezien roept iets over slavernij en hopla, kranten, radio, tv en sociale media raken er niet over uitgesproken. Ideaal als je een Nederlandse blockbuster lekker in de markt wilt zetten.

Was dit niet juist het omgekeerde van wat de groep wilde bereiken? En Michiel de Ruyter een veel grotere rol in de slavenhandel toedichten dan hij volgens historici had, is dat niet ook geschiedvervalsing?

Ingewikkeld.

Toevallig speelden in de Amerikaanse filmwereld ook twee lastige rassenkwesties. Acteur Benedict Cumberbatch had zijn collega's in een interview 'gekleurd' genoemd. Fout woord, vonden critici, zeker voor een man die afstamt van slaveneigenaren. Hij ging diep door het stof - terwijl hij het woord juist gebruikte in een betoog tegen raciale ongelijkheid in de filmwereld.

David Oyelowo als Martin Luther King in Selma. Beeld Atsushi Nishijima

En dan is er de verontwaardiging over Selma. De veelgeprezen biopic over Martin Luther King kreeg slechts Oscarnominaties voor beste film en beste song - de formidabele acteerprestatie van David Oyelowo werd genegeerd; de kans eindelijk een Afro-Amerikaanse vrouwelijke regisseur op het Oscarpodium te zien ging voorbij.

Dat krijg je als de Oscarstemmers vooral oude blanke mannen zijn, was de teneur. Die hadden bovendien vorig jaar al 12 Years a Slave bekroond - voor de komende jaren was dat statement wel genoeg, moeten ze hebben geredeneerd.

Het ligt natuurlijk genuanceerder. De afgelopen jaren wordt juist actief geprobeerd de groep Oscarstemmers steeds diverser te maken. Wie de nominaties bestudeert, ziet dat het een nek-aan-nek-race moet zijn geweest - ook Clint Eastwood, Jake Gyllenhaal en Ralph Fiennes hebben verloren. Bij hen vergeleken zijn de makers van Selma bovendien relatief onbekend bij de stemmers. Dat zij bij de première een prachtig statement maakten met 'I can't breathe'-shirts zal evenmin hebben geholpen - de Oscarstemmers zijn gek op politiek, maar liever niet te actueel, controversieel en direct.

Daarbij werd de film tot nu toe genegeerd bij alle grote filmprijzen. Misschien omdat de stemmers Selma niet gezien hadden: de film ging zo laat in première dat er weinig tijd was voor bijvoorbeeld de verspreiding van dvd'tjes. Zo banaal kan het zijn.

De zinnigste opmerking kwam van regisseur Ava DuVernay zelf. 'De belangrijkste vraag is waarom Selma dit jaar de enige film was waarmee people of color die prijs hadden kunnen winnen', zei ze tijdens het Sundance-festival.

Dat is de kern van de frustratie natuurlijk. Terecht: films moeten veel meer een afspiegeling zijn van de bevolking voor wat betreft geslacht, huidskleur en seksualiteit. Ook in Nederland. Films moeten ook de zwarte bladzijden van het Nederlandse koloniale verleden durven tonen. En hardnekkige stereotypen in films moeten net zo vaak benoemd worden tot ze verdwijnen.

Maar als je dit echt wilt oplossen, moet je je kritiek wel op de juiste aspecten richten. Anders werkt het louter averechts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.