PICS

Filmhit? Het is wachten op beschuldigingen van plagiaat

Ga maar eens bewijzen dat plagiaatplegers jouw boek of script ook echt hebben gelezen.

Beeld uit Frozen Foto Still

Het is de nachtmerrie van iedere schrijver. Ga je nietsvermoedend een avondje naar de bioscoop naar het nieuwste kassucces natuurlijk zie je plotseling een overeenkomst met een verhaal dat jij hebt bedacht. Toeval. Maar dan zie je er nog een. En nog een. En nog een. En dan dringt het besef door: ergens op deze wereld verdienen mensen miljoenen met jouw ideeën en jij krijgt geen cent.

Dus je kunt je voorstellen dat de Peruaanse Isabella Tanikumi er behoorlijk doorheen zat toen ze in een film over toverende ijsprinsessen ook pratende sneeuwmannen en trollen zag. Het was alsof haar complete jeugd, ergens aan de voet van het Andesgebergte, tot leven kwam.

Deze week werd bekend dat Tanikumi Disney aanklaagt omdat het verhaal van animatiefilm Frozen volgens haar is gejat uit haar autobiografische werken Living My Truth en Yearnings of the Heart. Ze wil 250 miljoen hebben, ter compensatie.

De hele zaak werd online weggelachen, al wist Tanikumi achttien overeenkomsten te noemen tussen het Disney-sprookje en haar levensverhaal. Ook Tanikumi's verhaal gaat over twee zussen in een besneeuwd land, van wie de een de ander per ongeluk blijvende lichamelijke schade berokkent en van wie de jongste er twee geliefden op nahoudt die nota bene Hans en Christoph heten, zoals in Frozen.

Het was natuurlijk een kwestie van tijd. Op een filmhit volgen meestal een of meerdere beschuldigingen van plagiaat. Van Citizen Kane tot Avatar, van Look Who's Talking to Amistad, van Die Hard tot Home Alone, van The Terminator tot Ted: aangeklaagd door gefrustreerde schrijvers uit jaloezie en geldzucht aldus de makers. Of schaamteloos gejat door gewiekste Hollywood-bobo's die arme schrijvers aan het lijntje hielden, een draai gaven aan hun originele idee en het vervolgens claimden als het hunne volgens de schrijvers.

De bekendste zaak is ook de lucratiefste: Art Buchwald claimde het geestelijk vader te zijn van Coming to America en dat leverde hem 900 duizend dollar op. Maar veel vaker hoor je er weinig tot niets van een schikking hier, een vervallen rechtszaak daar.

Dat komt doordat de plagiaatkwestie zich afspeelt in een keiharde industrie waarvan ideeën de basis vormen. Pitches en brainstorms leveren tientallen ingevingen per dag op. Een pratende baby: is dat dan een unieke inval of een idee dat onvermijdelijk is?

Wie een plagiaatzaak wil beginnen, moet kunnen aantonen dat het eigen idee, boek of film is gezien door de betrokken plagiaatplegers. Daarom sturen filmstudio's scripts van onbekenden ongeopend retour. Zelfs wie te goeder trouw is, kan een ooit gehoord idee jaren later zelf 'bedenken'. Het geheugen haalt soms gekke fratsen uit.

Misschien zijn ook schrijvers soms het slachtoffer van die gekke geheugenspelletjes. Natuurlijk: het zijn zelden de floppende films waarvoor ze hun credits opeisen. Maar het is ook weer niet zo gek dat mensen hun levensverhaal juist herkennen in succesvolle films. Dat zo veel mensen hun verhaal, hun persoonlijkheid terugzien in Frozen, ondanks prinsessen, trollen en ijskastelen, is immers precies de reden dat die film een hit is geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.