Filmgodin

Hoe journalisten actrice als Scarlett Johansson aanschouwen. Zouden ze een man ook zo beschrijven?

Lili Anolik was echt wel wat gewend. Ze had wel eerder hotemetoten geïnterviewd, schrijft ze aan het begin van haar interview met Scarlett Johansson in Vanity Fair. En ze wist heus dat je bij filmsterren cool moet blijven. Maar ze vergiste zich in iets cruciaals: Johansson is geen filmster. Anolik zag 'een filmgodin'. 'Met naast haar en achter haar de gebouwen van Midtown Manhattan, die zich uit de grond stoten, de hemel in, als een soort extatisch fallische begroeting. En terecht. Ze zag er verrukkelijk uit, stralend, subliem, lekker genoeg om op te eten.'


Een veel betere teaser naar het vandaag verschijnende cover-interview had Vanity Fair niet op zijn site kunnen zetten. Dat het blad niet vies is van wat bloemrijke vergelijkingen, soit, maar dit moet wel een grapje zijn, toch? Een tongue-in-cheekverwijzing naar een eerder 'interview' met de actrice in The New Yorker?


Filmcriticus Anthony Lane werd vorige maand zwaar bekritiseerd vanwege de manier waarop hij de actrice beschreef in zijn profiel van 5.430 woorden. 'Johansson is inderdaad verguld om te aanschouwen, ze lijkt te bestaan uit champagne', schreef hij onder meer. En 'haar lach was droog en vuig, alsof dit toneelles was en zij gevraagd was om een Martini te spelen.' Dit soort dingen schrijft niemand over een mannelijke acteur, was de kritiek. Het stuk gaf Lane iets 'vieze-oom-griezeligs', schreef het blad Slate bijvoorbeeld. Niet omdat hij zo over haar heen kwijlde, maar omdat hij haar niet als mens beschreef. Het was geen stuk over de actrice, maar over de 'mannenfantasie over een afstandelijke, niet-kenbare vrouw'.


Dit is een populair 'haakje' als het om Johansson gaat: NRC plaatste zo'n soort interview vorige week (Thomas Hueb slaagt erin een vraag te stellen tijdens een junket, maar vergeet te luisteren naar het antwoord). En Anolik schrijft het ook: bij zo'n filmgodin 'word je een man, zelfs als je er geen bent. Je gaapt haar aan, je staart, je verlustigt.' Maar die niet te beteugelen opwinding, die tot al dat schaamteloos seksistisch observeren leidt: ligt dat echt aan de betoverende aanwezigheid van Johansson?


'Ongrijpbare stoeipoes' is immers precies het imago waar de actrice, vooral in haar laatste films, mee speelt. In Don Jon is ze de mooiste vrouw van Jersey, die Jon al tot een hoogtepunt weet te brengen door een hand op zijn broek te leggen. In Her deed ze hetzelfde met, in de woorden van Lane, 'haar honingachtige stem.' In Captain America is ze een vrouwelijke superheld in duizelingwekkend aansluitend pakje. En dan komt Under the Skin er nog aan - daarin is ze een buitenaards wezen dat mannen verleidt en opeet.


En dat is zo ongeveer wat er gebeurt aan die interviewtafels. Zegt het niet meer over wat de journalisten (willen) zien? Of zorgt Johansson er bewust voor dat al die journalisten in hun stukken de fantasie versterken waar zij Hollywoods hofleverancier van is? Ik heb nog steeds hoop dat Anolik in de rest van het Vanity Fair-artikel Johansson daarover kritisch aan de tand heeft gevoeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden