Filmacademie levert een weinig rebelse lichting af

'Een nieuwe, verse ploeg kan het veld betreden. Eigenzinnig, rebels, inventief, bereid zich verder te ontwikkelen. Vol verwachting en idealen.'..

Van onze verslaggever

Peter van Bueren

AMSTERDAM

Directeur Ad 's-Gravesande is in zijn voorwoord bij de catalogus van de eindexamenproducties van de Filmacademie (zoals de Nederlandse Film en Televisie Academie onveranderd in de volksmond blijft heten) zeer lovend over zijn studenten. Na het zien van de meeste van de producties waarmee een handvol nieuwe talenten gaat solliciteren in de wereld van film en televisie, roept die lof vraagtekens op.

In hetzelfde voorwoord merkt 's-Gravesande op dat de kandidaten zich 'meesterlijk' door allerlei problemen hebben heengeslagen, 'ambitieus, eigenzinnig en kundig als ze zijn.' Ambitieus, dat zal wel, hoewel het niet steeds blijkt. Kundig, vaktechnisch gezien, bewijzen de meeste afgestudeerden wel te zijn, maar eigenzinnig, rebels, inventief? Dat zijn niet de voor de hand liggende omschrijvingen voor de lichting 1998. Al was het maar omdat ook studenten van de filmacademie kinderen van hun generatie zijn.

Bedreven eerder dan gedreven is de relevante omschrijving van een serie films die merendeels een proeve van bekwaamheid genoemd kunnen worden. Wat vooral ontbreekt is een heftigheid, een eigenwijsheid, een stapje verder gaan dan het tonen van vaardigheid. En in die vaardigheid komt de manier tot uiting waarop al die producties tot stand komen: filmen is groepswerk.

Wie moet je aanspreken op het al of niet slagen van een film, gemaakt door groepjes waarvan de samenstelling steeds wisselend is? De regisseur van de ene film is assistent of producent van de andere, terwijl hij/zij bij de derde de camera-assistent is. Een voorbeeld. Nanouk Leopold schreef het scenario voor Weekend, die zij ook regisseerde, terwijl ze de regie-assistente was bij Blanche & Marie van Boele Weemhoff, die weer de regie-assistent van Weekend was, waarvoor hij tegelijk de 'script-continuïteit deed, een activiteit die hij ook verrichtte voor Off Beat van This Lüscher, die voor deze film niet alleen het scenario schreef, maar ook de muziek componeerde.

Groepswerk, waarbij je mag aannemen dat de regisseur toch degene is die kan worden aangesproken op het resultaat. Of moet dat misschien ook Suzan van Steenwijk zijn, die het uitstekende camerawerk verzorgde van Weekend, Ex Abjectis en Eindhoven, de verveling nabij, terwijl zij bij Biogotchi zorg droeg voor het licht en ook nog camera-assistent was bij Off Beat?

Het is moeilijk te zeggen welke van de talenten die er nu het meest uitspringen straks een carrière maken. Niet altijd zijn de meest sprankelend lijkende regisseurs straks de nieuwe Nederlandse Oscarwinnaars. Eerder genoemde Nanouk Leopold bewijst met Weekend een levendig, vlot speelfilmpje te kunnen maken dat aanleiding geeft tot de gedachte dat zij wellicht de nieuwe Nouchka van Brakel (niet toevallig haar coach?) wordt, iemand die mogelijk een publieksfilm in haar vingers heeft.

Meer mischien dan Eva Schade, die Framed regisseerde, hoewel dat toch een spannender en gedurfder filmpje is, waarvan het scenario geschreven werd door Gabbi Werner, de regisseur van de aardige, persoonlijke documentaire Eindhoven, de verveling voorbij.

Toch maar even onthouden, deze vrouwennamen: Eva Schade, Gabbi Werner, Nanouk Leopold, Suzan van Steenwijk. Zouden ze niet als groep verder kunnen?

Het heeft weinig zin al die films stuk voor stuk tot in details te analyseren. Eruit springt onder meer genoemde Framed van Eva Schade, een confronterend filmpje waarin Linda van Dyck een fotograaf speelt die haar (vrouwelijke) modellen misbruikt, tot de rollen worden omgekeerd door een nieuw jong model, gespeeld door Nadja Hüpscher, een beloftevolle jonge filmactrice die in meerdere films is gecast.

Onderwerp en uitwerking van Framed zijn boeiend, net als de meer thematische poging om de kracht van film en fotografie te onderzoeken, inclusief de macht van degene die de camera hanteert. Een van de meest 'filmische' films tussen de eindexamens.

Van de documentaires springt die over Eindhoven er uit. De maakster, Gabbi Werner, komt uit deze stad, die zij in het begin de saaiste van Nederland noemt, en de lelijkste ook, 'rechtstreeks verdwaald uit het Oostblok'. Toch mist zij die plek en vooral de mensen die ze er kent, want hoe erg ook, er wonen toch aardige mensen. Grappig dat de gemeente Eindhoven deze niet bepaald propagandistische productie sponsorde.

Technisch opmerkelijk is Biogotchi van Boris 'Le Bouffe' van der Meyden. Deze 3D-animatie, gecombineerd met live action, is de meest 'moderne' productie. Het oogt nog simpel in vergelijking met wat er met computeranimatie in de Verenigde Staten, Engeland en Japan wordt gemaakt (met een veel hoger budget), maar is op z'n minst vermeldenswaard.

Deze drie films springen er uit, mét de wat eenvoudiger Weekend, waarin drie vriendinnen van eind twintig worden gevolgd. Herkenbare situaties die vlot, zij het een beetje al te los, worden uitgespeeld. Nanouk Leopold wil 'films maken over mensen van mijn eigen leeftijd'. Zij is dertig, met Gabbi Werner de oudste van lichting '98. Het kan zijn dat juist die paar jaar het verschil bepalen met andere eindexamenfilms, die behalve wat schools ook inhoudelijk nogal onvolwassen zijn. En daarom niet helemaal te beoordelen zijn op een kwaliteit die pas echt zal blijken in niet-schoolse omstandigheden.

De juichtonen van Ad 's-Gravesande zijn wellicht gebaseerd op een vooruitziende blik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden