Film van 2007: This Is England

Zoals ieder jaar heb ik te weinig films gezien om me echt een oordeel aan te matigen. De films die ik ken zie ik meestal op dvd (Pan's Labyrinth, nummer drie in de lezersenquete van de Volkskrant zoals die vandaag is gepubliceerd), of in het vliegtuig (Alles Is Liefde heeft een vlucht naar New York buitengewoon veraangenaamd). In een bioscoop kom ik zelden vanwege zoals een lezersreactie van Sjef Graat dat zo treffend noemt: 'de voortgaande verloedering en debilisering van het bioscoopbezoek'. Een trend die wat mij betreft al een kwarteeuw geleden is ingezet.

Alleen voor Control (nummer 7) ben ik naar een bioscoop gegaan, 's middags want dan zijn de ergernissen aan laatkomers, kwebbelaars en niet-stilzitters het minst, en voor I'm Not There (in Londen, want in Nederland mogen we de film pas op het Filmfestival gaan zien. Zie Weblog 5 januari). Prachtfilms die ik zeker op dvd ga herzien, wat in het geval van Control nog maar een paar weken duurt want op 7 februari verschijnt die dvd al in Engeland.

Er is echter naast Control nog een andere film waarin de popcultuur een belangrijke rol speelt die ik iedereen wil aanbevelen. Ook als dvd, want de bioscoop heeft hij hier niet gehaald. Het betreft This Is England van de Britse Shane Meadows. Chronologisch begint deze film in het Engeland van een paar jaar na Control. Waar Corbijn zijn vertelling eindigde met de dood van Ian Curtis, mei 1980, richt Meadows zich op het Engeland van 1983, waar de Falkland oorlog en het Thatcher-bewind in het algemeen flinke sociale spanningen hadden veroorzaakt.

Meadows richt zich op de skinheads uit die tijd, maar doet dat nu eens niet door de hele skinhead-cultuur als racisistisch te bestempelen. Want hoewel groepen skinheads in die jaren veel onrust veroorzaakten in clubs, op straat en tijdens popconcerten, maakt Meadows het heel aannemelijk dat skinheads zich met Ben Sherman shirts en Doctor Martins schoenen wilden onderscheiden omdat jongeren een eigen cllub wilden met een eigen identiteit en, heel belangrijk: eigen muziek.

Dankzij skinheads werd er ook buiten de West Indische gemeenschap naar Jamaicaanse ska en rocksteady geluisterd. Zoals Meadows in de ook al erg fijne soundtrack-cd opmerkt: It was important to us that people realised the original skinheads were not right-wing thugs. The listened to a lot of black music. (...) The 80s was also a time when different tribes and their music collided. Punks, Skins, New Romantics, Goths and Heavy Metallers grew up side by side.'

En zo was het, ieder vond zijn eigen clubje, en in ieder clubje had je wel iemand met abjecte denkbeelden of psychopatische gedragskenmerken. Meadows zet die vroege jaren tachtig neer in precies de juiste kleur en toon. Muziek en vriendschap was voor de skinheads het middel om aan het troosteloze dagelijkse leven te ontsnappen, zoals het dat ook voor hardrockers en punks was.

Meadows laat ook heel goed zien hoe zo'n clubje uiteindelijk door toedoen van een enkeling volledig kon ontsporen. Het Engeland van Corbijn en Meadows is grauw. De jeugd verveelt zich dood en heeft alleen popmuziek als middel van vermaak, vandaar dat de popmuziek uit die jaren 80-83 waarschijnlijk nog altijd zo urgent klinkt.

This Is England is geestig, ontroerend, behandelt grote thema's op een kleine manier. En het oogt allemaal heel realistisch. Prachtfilm, maar niet in Nederland te zien geweest. Kijk of koop (in Engeland tref je hem al aan voor pakweg 10 Euro) hem dan maar op dvd. Vooral samen maken Control en This Is England mooi duidelijk hoe popmuziek in die jaren nog echt iets kon betekenen voor jongeren. En wanneer je beide films hebt gezien en zo de jaren 77-83 aan je voorbij hebt zien trekken begrijp je des te beter waar de belangrijkste Britse band van de jaren tachtig, The Smiths uit voortkwam. De band van Morrissey debuteerde eind 1983 en sloegen als een meteoriet in het poplandschap dat door Corbijn en Meadows zo fraai in kaart is gebracht.

Iets voor een volgende film.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.