Film geeft man achter vrouwengroep bloot

VENETIË - 's Avonds je borsten schudden in een nachtclub in de Oekraïne, als naaktsdanseres voor de sekstoeristen. Overdag diezelfde borsten beschilderen met feministische leuzen en protesteren tegen de onderdrukking van de vrouw. 'Dat kun je hypocriet noemen', zegt de activiste over haar professie, 'maar ik moet voorzien in mijn inkomen.'


Ukraine is Not a Brothel, een documentaire die gisteren in première ging op het filmfestival van Venetië, toont de topless-actiebeweging Femen als een schizofrene organisatie. De mooie, fiere, jonge en halfnaakte meisjes uit de Oekraïne, die veelvuldig de wereldmedia haalden met hun oproepen aan vrouwen om zich vrij te maken, laten zich achter de schermen gedwee commanderen door een man. Hij, Victor Svyatski, die slechts bekend stond als 'consultant', bedacht hoe ze het blootconcept konden uitventen en runt de groep vrouwen in stilte. Dat was nodig ook, legt hij uit in de film: 'Ze hebben zwakke karakters. Ze zijn onderdanig, zonder ruggegraat, niet punctueel - alles wat activisme in de weg staat. Het was nodig om ze te scholen.'


Svyatski, die de meisjes voor de acties selecteerde op schoonheid en ze via de donatie-inkomsten ook onderhield, geeft toe dat zijn betrokkenheid 'onbewust' te maken kan hebben met zijn hang naar mooie vrouwen. Hij regelde ook dat een Turkse handelaar in lingerie werd aangetrokken om de oprichting van een Femen-tak in Turkije te financieren.


De 28-jarige Australische filmer Kitty Green, via haar oma van Oekraïense afkomst, volgde de groep 14 maanden.


Eerst legde ze enkel de acties en arrestaties vast (ze werd zelf ook zesmaal opgepakt), later won ze het vertrouwen en trok ze bij de meisjes in om hun persoonlijke levens te filmen.


Ukraine is Not a Brothel toont ook de felheid van de repressie. Al of niet bewust nemen de meisjes grote risico's: er dreigen jarenlange gevangenisstraffen, bij een actie voor een KGB-gebouw worden ze opgepakt en geslagen door de politie en 's nachts naakt op een afgelegen plek in het bos gedumpt.


Hoewel Green hun organisatie kritisch doorlicht, scharen de activistes zich wel achter de film: bij de première gingen ze vertrouwd halfnaakt en leuzen scanderend over de rode loper. Een dag later laten twee van hen zich samen met de filmmaker interviewen op het Lido. De blondines Inna en Sasha Shevchenko (geen familie), uitgedost met bloemen in hun haar, de borsten nu bedekt met een 'sextremism!-shirt': 'Kitty's film laat zien dat we ook maar gewone mensen zijn. Diezelfde patriarchale kracht waartegen we strijden, zit ook bij ons diep in de geest verankerd. Maar uiteindelijk stappen we daar dus wel overheen in deze film.' Victor Svyatski, de verpersoonlijking van die patriarchale kracht, heeft volgens de dames nu niks meer met Femen te maken: 'Wij zijn vrij en gaan door met de strijd!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden