Film actiefilosoof over Libië: historisch maar ook ijdel document

PARIJS - Maar wat nu als Bernard-Henri Lévy (BHL voor de kenners) níét naar Libië was gegaan? Dan was de opstand in Benghazi gesmoord in het bloed van vrouwen en kinderen. Dan zat kolonel Kadhafi nu vaster in het zadel dan ooit en was zijn zoon, Saif al-Islam, de aangewezen opvolger. Dan had Nicolas Sarkozy zijn volgende afspraak met de geschiedenis gemist. En was Lévy nu op weg naar Syrië, om daar te redden wat er te redden valt.


Dat ongeveer is het gevoel waarmee je geacht wordt de bioscoop te verlaten na het zien van Le serment de Tobrouk (De eed van Tobroek), de 100 minuten durende documentaire die de Franse actiefilosoof maakte over zijn rol in de Libische opstand. Iedereen zegt het immers. Hillary Clinton, Sarkozy, generaal Yoenes, voorzitter van de overgangsraad Mustafa Abdul Jalil - ze zijn het erover eens: meneer Lévy, dankzij u heeft de geschiedenis een andere wending genomen.


Zoals altijd bij Lévy kun je ook door heel andere gevoelens worden besprongen. Een hevige ergernis kan zich zomaar van je meester maken. De film, een rijk historisch document, zou kunnen dienen als oefenstof voor colleges over narcistische aandoeningen. Als een kalkoense haan paradeert Lévy door de stukgeschoten steden. Altijd weer vult dat wijd open staande witte overhemd met schillerkraag het centrum van het beeld. Het boek Prediker spreekt van IJdelheid der ijdelheden; dat moet Lévy, die zich tegenover de Libiërs laat voorstaan op zijn Joodse afkomst, niet vreemd zijn.


Wie die ergernis ter zijde weet te schuiven krijgt een uniek inkijkje in een van de grote gebeurtenissen van 2011. De cameraman die BHL met vooruitziende blik meenam op zijn reizen, staat overal op de eerste rij. Hij legt vast hoe de filosoof kennismaakt met Abdul Jalil, hij ziet en hoort Lévy telefoneren met Sarkozy, hij kijkt mee in het Élysée als daar een delegatie opstandelingen wordt ontvangen en schuift aan bij hun nabespreking in Levy's geliefde Café De Flore aan de boulevard Saint-Germain.


Het is history in the making; beelden die alleen gemaakt konden worden doordat de regisseur van de film tegelijk een rol speelt op het strijdtoneel. Die rol kon Lévy zich toeëigenen op grond van de bekendheid die hij, zeker in de westerse wereld, bezit.


Daardoor krijgt hij ook de hoofdrolspelers - Sarkozy, maar ook Cameron, Clinton, de Senegalese president Wade en de Israëlische minister Barak - zover dat ze voor zijn camera terugblikken op de gebeurtenissen. En dan vooral op de rol die Lévy daarin speelde. Want dat is het echte onderwerp van Le serment de Tobrouk: hoe de actiefilosoof er na eerdere pogingen in Sarajevo en Afghanistan in Libië toch in slaagt de loop der dingen te beïnvloeden.


Als de film is afgelopen, blijf je met één vraag achter: hoe houdt hij tussen de kruitdampen zijn overhemd zo wit en kreukvrij?


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden