Filipijnse kokosboeren maken kennis met het verbouwen van groenten

Voor de verwoestende tyfoon Haiyan leefden veel boeren op de Filipijnse eilanden Leyte en Samoc van de opbrengst van hun kokospalmen. Het verbouwen van groenten lag niet in hun aard. Daar wil het van oorsprong Nederlandse zaadveredelingsbedrijf East West Seed verandering in brengen.

Zaaddistributie in Tabango door East West Seed. Beeld EWS

Het is tijd voor een positief verhaal uit de Filipijnen. Dat vindt althans Mary Ann Sayoc, de algemene directeur van East West Seed (EWS) op de Filipijnen. 'Maandenlang hebben we in de media verhalen voorbij zien komen over de frustrerende traagheid waarmee de wederopbouw gepaard gaat', zegt ze over de telefoon vanuit de hoofdstad Manilla. Haar stem klinkt vrolijk, ze lacht veel en dat heeft een reden: de zaken lopen voorspoedig.

Het bedrijf heeft zijn focus gelegd op twee zwaar getroffen Filipijnse eilanden: Leyte en Samoc. De boeren zijn daar grotendeels afhankelijk van de opbrengst van hun kokospalmen. Maar door Haiyan, die vorig jaar november over de Filipijnen raasde, zijn veel kokospalmen geknakt. 'Het duurt jaren voordat zo'n palm weer vruchten gaat dragen', vertelt Sayoc. 'Een boer zit al die tijd met lege handen.'

Daar verzon EWS iets op: in plaats van zaden voor nieuwe kokospalmen, kregen de getroffen boeren zaden voor groenten. Dat was nieuw. Tot dusver werden groenten geïmporteerd vanaf de andere eilanden. Maar door Haiyan had het transportsysteem een flinke dreun gekregen, wat het importeren opeens een stuk lastiger maakte.

Nederlandse oprichter
EWS heeft een link met Nederland. Het begon 30 jaar geleden als klein, maar ambitieus zaadveredelingsbedrijf in het Friese Enkhuizen. Oprichter Simon Groot stoorde zich aan de slechte kwaliteit van het zaad uit de tropen. Om die te verbeteren vertrok hij begin jaren tachtig naar Azië. Op de Filipijnen legde hij de grondvesten van zijn bedrijf. Zijn missie was tweeledig: de kwaliteit van tropische gewassen verbeteren en lokale boeren een beter bestaan bieden.

Inmiddels is Simon Groot gepensioneerd, werken er nog maar twee werknemers van EWS in Enkhuizen, staat het hoofdkantoor in Thailand en heeft het bedrijf verspreid over Azië 1.600 werknemers in dienst. Daarmee is EWS marktleider in Azië op het gebied van zaaddistributie.

(Tekst loopt door onder de foto's)

 
Het verbouwen van groenten is een hele effectieve manier om het leven van boeren zo snel mogelijk weer op peil te krijgen. Scharrelen in een groentetuin werkt bovendien mediterend. Het helpt om de geest op orde te krijgen.
Veel kokospalmen overleefden tyfoon Haiyan niet. Beeld afp
Boeren in Calbiga, op het eiland Samar, tonen hun hulppakketten om groenten te verbouwen. Beeld EWS
Boeren in Capirawan. Beeld EWS

Dol op varkensvlees
Al jaren springt EWS bij als er weer een natuurramp heeft plaatsgevonden op de Filipijnen of een naburig land. Door zaden te verstrekken aan de getroffen boeren bijvoorbeeld. Maar op de Filipijnen zijn de boeren, met name op de eilanden Leyte en Samoc, niet gewend om groenten te verbouwen, ondanks de vruchtbare grond.

'Het zit gewoon niet in hun systeem', zegt Sayoc. 'Inwoners eten vooral rijst, vis en varkensvlees. Vooral op dat laatste zijn ze dol. Toen de eerste hulp na de tyfoon op gang kwam, kregen de slachtoffers vooral rijst en noedels. Daarin zitten nauwelijks vitamines en mineralen. Dat was voor ons een extra beweegreden om mensen kennis te laten maken met groenten.'

EWS ging na de tyfoon vooruitstrevend te werk. Eerst werd er geld ingezameld bij de medewerkers van het bedrijf. Dat leverde omgerekend bijna 23.000 euro op. De eerste 100 dagen na de tyfoon doneerde EWS 22.650 zakjes met zaden en nog eens 520 zaden in potten aan boeren op verschillende eilanden. 'We begonnen met het verstrekken van tropische zaden, zoals paksoi en pechay (Chinese kool)', zegt Sayoc. 'Dat zijn namelijk snelgroeiende groenten. Binnen 25 tot 30 dagen kan er al geoogst worden.'

In december vorig jaar begon EWS met het leveren van de eerste hulppakketten aan een gerichte groep van 1.000 boeren. Die pakketten bevatten naast zaden ook tuingereedschap, mest en een brochure met uitleg.

Boeren in Jaro. Beeld EWS
Boeren en hun families in Tabango. Beeld EWS

Tyfoon heeft prijzen opgestuwd
Nu de ergste nood voorbij is, worden er niet alleen maar tropische zaden verstrekt, maar ook zaden van (op de Filipijnen veelal onbekende) groenten als aubergines, courgettes, verschillende soorten bonen, pompoenen en zoete maïs. Binnen 30 dagen kunnen de boeren met de eerste opbrengst hun familie voeden en binnen 100 dagen worden de eerste producten op de markt verkocht. Dat levert nu meer op dan voorheen, want de tyfoon heeft de prijzen flink opgestuwd. Waar een kilo pechay vóór Haiyan omgerekend zo'n 25 cent opbracht, vangen de boeren nu het achtvoudige.

'Het was hartverwarmend om te zien hoe blij de boeren waren met hun eerste groenten', zegt Sayoc. 'Ze lachten van oor tot oor. Het is een hele effectieve manier om hun leven zo snel mogelijk weer op peil te krijgen. Scharrelen in een groentetuin werkt bovendien mediterend. Het helpt om de geest op orde te krijgen.'

Inmiddels doen 2.000 boeren op Leyte en Samoc mee aan het project. Het doel is om uiteindelijk 10.000 boeren te bereiken. EWS krijgt hulp van verschillende ngo's, waaronder het Nederlandse Oxfam Novib en het Duitse GIZ. Ook de Filipijnse staatsuniversiteit en katholieke nonnen uit de regio springen bij. 'Die hebben laatst nog een paar dagen in de grond staan wroeten om de boeren bij te brengen hoe ze hun zaaitechniek kunnen verbeteren', lacht Sayoc.

Is er eigenlijk nog iets van een nuchtere Nederlandse mentaliteit te bespeuren binnen het bedrijf? 'Oh, zeker', zegt ze vastberaden. 'De Nederlandse invloed is hier heel groot. Er komen geregeld studenten van de Universiteit Wageningen langs om stage te lopen of na hun studie hier te werken. Nederland heeft hele goede kennis op het gebied van agricultuur. Die kennis brengen ze in trainingen over op hun Filipijnse collega's. We zijn de Nederlanders wat dat betreft dus heel dankbaar.'

Een training in Tacloban waarin de boeren wegwijs worden gemaakt in het telen van groenten. Beeld EWS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.