File0000.chk?

Wie zijn computer openslaat en leest als een boek, komt de meest vreemde termen tegen. Bestandsnamen als Filefind.ico, Advapi32.dll en Alt6424b.drv tref je aan op je harde schijf....

Is Filefind.ico echt belangrijk voor het leven achter de monitor? Wat gebeurt er als Advapi32.dll per ongeluk wordt gewist? Ik denk dat er nog maar weinig moderne computergebruikers zijn die weten welke files waar thuis horen en wat ze uithalen op de pc.

Dat is ook niet zo verwonderlijk. Als je een programma hebt geïnstalleerd op je computer, zie je vaak de titels van de files voorbijkomen die op je harde schijf worden gezet. Het merendeel van die bestanden wordt weggeschreven in de subdirectory voor het hoofdprogramma, maar tevens worden er vaak onderdelen van dat hoofdprogramma in de Windows-groep gezet en wordt er soms in de Autoexec.bat en Config.sys geschreven.

Kortom: het nieuwe programma verspreidt zich als een olievlek over je harde schijf. Daar is op zichzelf niets mis mee, totdat je besluit dat je dat programma niet meer wilt gebruiken en je het van je harde schijf af wilt hebben. Dan beginnen de problemen.

Nette programmeurs - en die bestaan - zorgen voor een uninstall-optie waarmee in ieder geval de meeste onderdelen van een geïnstalleerd programma worden verwijderd. In andere gevallen mag je zelf de boel aanvegen op je harde schijf. Dat lukt natuurlijk niet, althans niet helemaal. De subdirectory met het hoofdprogramma kan eenvoudig worden verwijderd, maar de onderdelen die her en der zijn weggeschreven in andere hoeken van je schijf blijven over het algemeen onaangeroerd staan omdat je niet weet of ze bij het weggegooide programma horen.

Zoals bijna altijd in de computerwereld: waar een probleem ontstaat, is er een programmeur die een oplossing biedt tegen een redelijke vergoeding. Er is dus ook software die helpt bij het opruimen van oude programma's. Clean-sweep van Quarterdeck is bijvoorbeeld zo'n nijvere werkster, maar er zijn er meer. Ze houden in de gaten welke nieuwe bestanden op de schijf worden gezet en waar ze bij horen. Als het hoofdprogramma niet meer nodig is, wordt het hele pakket verwijderd.

Terug naar de cryptische bestandsaanduidingen. Ondanks het bestaan van veegprogramma's is het nuttig te weten wat de onderdelen doen van de software die op je pc staat. Je hoeft niet meteen alles te weten van elk programma-onderdeel, maar laten we beginnen met de betekenis van de extensies: het deel in een DOS-naam dat komt achter de punt.

Bij Command.com is dat dus 'com', bij Autoexec.bat is het 'bat'. Er zijn verrassend veel van die extensies in omloop op je schijf: tif, drv, doc, txt, fon, fli, ldb, lex, mpa, pcd, enzovoort. Er is een goed boek over verschenen met de speelse titel: (Bijna) alles over bestandsformaten.

Uitgelegd wordt bijvoorbeeld dat tekstverwerkers kopieën kunnen maken van teksten waarin wordt gewerkt. Die worden opgeslagen onder titels met de extensie 'bak' of 'sav' of 'prv'. Als je dat niet weet, loopt je schijf langzamerhand vol met reservebestanden van stukken die al lang niet meer nodig zijn.

Soms zit er achter een wat vage bestandsnaam aardig wat leesbare tekst. Die kan belangrijk zijn bij het oplossen van aanhoudende problemen met een programma. Een voorbeeld is System.ini, een onderdeel van de Windows-programmatuur op de harde schijf. Wie met een eenvoudige tekstverwerker (Edit.com van DOS bijvoorbeeld) System.ini opent, vindt daarin een aantal hoofdstukken waarmee Windows wordt ingesteld en gestuurd. Hierin kun je bijvoorbeeld aangeven welk programma de monitor aanstuurt, of welk lettertype wordt gebruikt in de Windows-vensters.

Kortom: wie nou eindelijk wel eens wil weten wat hij kan en mag doen met File0000.chk, met Wina20.386, chklist.ms en treeinfo.ncd, maar nooit heeft durven vragen, kan goed terecht bij dit boek. Als niet te versmaden extra's worden geleverd: korte maar verstandige opmerkingen over een aantal commerciële programma's als Windows 95, tekstverwerkers, spreadsheets en conversieprogramma's, een goede uitleg over grafische bestanden ('gif', 'tif' en hoe ze nog meer mogen heten), compressie en archivering.

Gerard Geradts

H. Maaskant en H. Zimmerman: (Bijna) alles over bestandsformaten

Sybex Uitgeverij; ¿ 49,-

ISBN 90 5160 337 1

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden