File groeit, maar ‘knietjes zijn zwak’

Het kostte Roelf de Boer, oud-minister van Verkeer en Waterstaat, dinsdagochtend twee uur om per auto en (noodgedwongen) per trein van Rotterdam naar Den Haag te komen....

Zo ervoer De Boer, gisteren de voorzitter van een debat over beprijzing van het wegverkeer, dat de bereikbaarheid van de Randstad nog steeds te wensen overlaat. Niettemin: híj was nog op tijd in Den Haag. Omdat die stad urenlang nagenoeg onbereikbaar was per auto (de A4, A12 en A13 stonden ‘vol’) redde debatdeelnemer Paul Nouwen, oud-hoofddirecteur van de ANWB, dat niet.

Diezelfde Nouwen was voorzitter van het Nationaal Platform Anders Betalen voor Mobiliteit, een adviescommissie die in mei 2005 invoering van rekeningrijden bepleitte (per 2012). De bevinding van Nouwen dat rekeningrijden, in combinatie met andere maatregelen, helpt om de files te verminderen werd maandag onderschreven door het Ruimtelijk Planbureau (RPB).

Het wegverkeer in Nederland loopt vast, klinkt het al sinds midden jaren tachtig. Zo groot is de ergernis over de files dat recente campagnejournalistiek door De Telegraaf (‘Nederland is files beu!’) liefst zestienduizend ‘oplossingen’ van lezers opleverde.

Maar veel van die woedende forensen en andere automobilisten staan niet te juichen bij de invoering van rekeningrijden. De auto is al zo duur.

Het huidige kabinet zegt dat uiterlijk in 2011 rekeningrijden moet zijn ingevoerd. Dat klinkt heel daadkrachtig, zei Paul Nouwen gisteren, maar hij heeft aanwijzingen dat er ook onder dit kabinet weinig terecht zal komen van rekeningrijden. ‘Aarzeling regeert’, weet hij. ‘Er zijn tekenen dat de knietjes zwak zijn.’

Nouwen doelde daarbij op het gerucht dat het kabinet de aanschafbelasting op nieuwe auto’s (de zogeheten BPM) per 1 januari volgend jaar met 6,5 procent gaat verlagen. Veel te weinig, vindt Nouwen. Hij adviseerde twee jaar geleden om de BPM met grote stappen (22 procent per jaar) af te bouwen. Alleen op die manier ‘pikt’ de automobilist de invoering van rekeningrijden, meent Nouwen.

Rekeningrijden is in het Haagse al net zo’n beladen begrip als de aftrek van hypotheekrente. De politicus die invoering bepleit, vreest de electorale gevolgen. Om een pijnlijke boodschap te verzachten is ‘Den Haag’ alvast begonnen om harde woorden als rekeningrijden of tolheffing te vervangen door het zachter klinkende kilometerbeprijzing.

Of dat woord ooit de Van Dale haalt is de vraag. De gedachte om de bereikbaarheid te vergroten door niet het bezit van de auto maar het gebruik van de auto duur te maken dateert al van het eerste kabinet-Lubbers (‘verkeersminister’ Smit-Kroes, 1982). Vele studies en plannen later is er nog steeds niets ingevoerd. Wat wel is veranderd: de files worden steeds langer.

Tijdens het debat over rekeningrijden in Nieuwspoort droop de scepsis er van af. Elco Brinkman, voorzitter van ‘Bouwend Nederland’, vreest dat de klassieke ‘pro- en anti-asfaltbotsing’ de kop opsteekt.

En: ‘Als je voor het gebruik van de weg betaalt, moet je er als gebruiker ook wat van terugzien.’ Bijvoorbeeld meer en bredere wegen. ‘Maar ik ben bang dat het geld weer terecht komt in een grote plons.’

Moet de overheid de regie hebben bij de invoering van rekeningrijden of ligt hier ook een taak voor het bedrijfsleven? Directeur Jan van Delft van leasebedrijf Terberg: ‘Alsjeblieft niet zeg. Als de overheid de regie heeft lukt het toch niet.’

Paul Nouwen vreest dat het ministerie van Financiën niet snel bereid is ‘wisselgeld’ te betalen voor de invoering van kilometerbeprijzing. Als het gebruik van de auto zwaarder wordt belast, betekent dat dat wegenbelasting (MRB) en de aanschafbelasting (BPM) fors moeten worden verlaagd. ‘Maar die belastingen brengen Financiën zes miljard op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden