Filantropie gaat niet meer vanzelf

Goede doelen hebben in 2009 meer moeten uitgeven aan fondsenwerving om de donaties enigszins op peil te houden. Om 1.000 euro aan giften binnen te halen, gaven de goede doelen vorig jaar gemiddeld 164 euro uit aan werving en reclame. In 2008 bedroegen de kosten nog 153 euro.

Dat blijkt uit het onderzoek dat PricewaterhouseCoopers heeft uitgevoerd onder 91 leden van de VFI, de brancheorganisatie van goede doelen.

‘Het is voor goede doelen vorig jaar niet vanzelf gegaan’, zegt directeur Gosse Bosma van de VFI. ‘De organisaties hebben zwaardere inspanningen moeten leveren. Ook in 2010 en 2011 verwachten goede doelen meer moeite te moeten doen.’

Om te voorkomen dat goede doelen te veel geld uitgeven aan reclame en wervingsactiviteiten is er een richtlijn opgesteld om maximaal 25 procent van de opbrengst aan werving te besteden, oftewel maximaal 250 euro om 1.000 euro binnen te halen. Ook na de stijging in wervingskosten tot 16,4 procent blijven de goede doelen nog duidelijk onder deze norm.

Imago


Werving is voor goede doelen van groot belang, aangezien een instelling het nadrukkelijk van zijn imago moet hebben. Negatieve publiciteit kan een goed doel daarbij jarenlang achtervolgen. Bij Plan Nederland, dat begin deze eeuw enkele keren negatief in het nieuws kwam, dalen de opbrengsten al zeven jaar op rij. Het fonds dat vroeger opereerde onder de naam Foster Parents Plan haalde in 2002 nog 74 miljoen euro op, vorig jaar nog maar 33 miljoen euro.

Ook de Hartstichting zit al enkele jaren in zwaar weer, mede door een rel over het salaris van het directeur. Het verschil in inkomstenstijging met bijvoorbeeld een gelijksoortige organisatie als KWF Kankerbestrijding, is aanzienlijk. Waar de Hartstichting tussen 2002 en 2009 zijn opbrengst per saldo met 4 miljoen euro zag oplopen naar 35 miljoen euro, explodeerde de donaties van KWF Kankerbestrijding met 33 miljoen euro naar 87 miljoen euro.

War Child heeft een positief imago en is daardoor al jarenlang bezig met een opmars. De opbrengst van 10 miljoen euro voor War Child in 2009 is nog niet genoeg voor een plek in de top-20 van grootste goede doelen.

De opbrengst uit eigen fondsenwerving is slechts een van de inkomstenbronnen van goede doelen. De instellingen krijgen jaarlijks ook geld uit loterijen, subsidies van overheden en inkomsten uit beleggingen. Waar de inkomsten uit eigen fondsenwerving vorig jaar licht daalde, bleken de opbrengsten uit subsidies, loterijen en beleggingen juist te stijgen.

Het totale bedrag dat charitatieve instellingen vorig jaar konden uitgeven, is door deze meevallers gestegen. Vooral de winst uit beleggingen nam fors toe. Aangezien de aandelenkoersen sinds maart 2009 weer in de lift zaten, hebben sommige goede doelen winst geboekt op de beurs.

De economische crisis raakt de charitatieve sector in drie fasen. Door de kredietcrisis maakten enkele goede doelen in 2008 flinke verliezen op hun beleggingen. Deze verliezen werden in 2009 weer deels goedgemaakt.

Subsidies


Toen de crisis oversloeg naar de reële economie en burgers somberder werden, daalden de opbrengst uit eigen fondsenwerving. Er dreigt nog een derde tegenvaller als de overheid vanwege bezuinigingen gaat snijden in de subsidies voor goede doelen.

Tussen goede doelen bestaan grote verschillen. Goede doelen die erg leunen op hun beleggingsopbrengsten, zoals het Prins Bernhardfonds en het Oranjefonds, kregen het in 2008 zwaar te verduren. Goede doelen die grotendeels afhankelijk zijn van donaties, zoals de Hartstichting en Plan Nederland, beleefden juist in 2009 een zwaar jaar.

Filantropische instellingen die veel overheidssubsidie ontvangen, zoals de ontwikkelingsorganisaties Oxfam/Novib en Cordaid, kunnen de komende periode nog last krijgen van een bezuinigende overheid. Oxfam/Novib kondigde onlangs al aan te moeten bezuinigen.

Door de economische crisis zijn goede doelen voorzichtiger met hun geld. Goede doelen willen zich vooral iets minder vastleggen op langlopende projecten.

Circa 80 procent van de donaties wordt uiteindelijk uitgegeven aan het daadwerkelijke doel. Naast kosten voor werving maken de filantropische instellingen ook diverse administratieve kosten. Deze kosten bleken vorig jaar op hetzelfde niveau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden