Fijn dat Peta het doet, want zelf ben ik veel te praktisch aangelegd om te procederen namens een aap

Foto Studio V

Auteursrechten heeft Naruto, de zwartkuifmakaak die wereldberoemd werd toen hij zes jaar geleden een selfie maakte met de camera van fotograaf David Slater, nog niet verworven, maar geld krijgt hij wel. Gisteren schikten fotograaf Slater en dierenrechtenorganisatie Peta een langlopende juridische strijd over de vraag bij wie het auteursrecht op de apenselfie berust. Bij mij, zei de fotograaf die, zo legde hij uit tegen The Guardian, 'met bloed, zweet en tranen' de omstandigheden voor de foto schiep, het toestel scherp stelde en een troep Indonesische makaken zo ver kreeg dat een van hen het toestel bediende. Bij het dier, persisteerde Peta. Want die drukte op het knopje.

Een rechter vonniste vorig jaar dat auteursrechten zich beperken tot mensen. Peta ging in beroep, maar kwam gisteren voortijdig tot een overeenkomst met de fotograaf: een kwart van de opbrengsten van de foto gaat naar het in stand houden van de makakenpopulatie, de rest houdt de fotograaf. Die zit, zo zei hij ook tegen The Guardian, financieel aan de grond door het jarenlange juridische getouwtrek.

Nog geen ondubbelzinnige victorie voor de dierenrechten dus.

Er is een einde gekomen aan de jarenlange juridische strijd over het auteursrecht van de wereldberoemde aap-selfie uit 2011. Nu een schikking tussen Peta en de fotograaf is getroffen, is een geplande nieuwe rechtszaak van de baan.

Een paar jaar geleden won een ander dier wel in de rechtbank. Een Argentijnse rechter verordonneerde dat Sandra, een orang-oetan die in de Buenos Aires Zoo leefde, een sensitief levend wezen is, een niet-menselijk persoon die onterecht in gevangenschap werd gehouden. In deze krant duidde rechtsfilosoof Paul Cliteur dat toen niet als een typisch voorbeeld van het geniepige cultuurmarxisme dat aan elke onderdrukte minderheid maar allerhande rechten wil uitdelen, tot aan de vrouwtjes en de buitenlanders en de genderneutralen en de primaten toe, maar sprak hij verheugd van 'een creatief en belangrijk begin' bij het toekennen van rechten aan dieren.

Volgens Peta heeft de Naruto-zaak 'wereldwijd debat losgemaakt over de noodzaak van het uitbreiden van fundamentele rechten naar dieren'. Een potentieel betwistbare stelling, want 'wereldwijd' hebben de meeste juristen het druk genoeg aan de geringe naleving van fundamentele mensenrechten, en over die 'noodzaak van het uitbreiden van fundamentele rechten naar dieren' hoor je niet zo vreselijk veel mensen.

Al heeft Peta een punt in zijn strijd voor het dier. Er zijn heel wat dieren die er leuker en slimmer uitzien dan veel mensen en beslist aardiger zijn dan de meeste mensen; met enige fantasie kun je ze een rijk geestelijk leven toedichten. Ingrid Newkirk - Peta-baas en -boegbeeld - haalde daar vorig jaar in een interview met de Volkskrant ook insecten bij ('Ook die voelen angst en pijn. Een kakkerlak is voor mij hetzelfde als een klein hondje'), waar ik een iets genuanceerdere kijk op heb, want Baygon is niet voor niets uitgevonden.

Newkirk legt met haar Peta-acties een beangstigende compromisloosheid aan de dag, waar ik tegelijk groot ontzag voor heb, omdat ik zelf veel te praktisch ben aangelegd om naakt aan een haak te hangen naast onthoofde varkenskarkassen in een slachthuis. Of om tot aan de hoogste rechter te procederen namens een aap.

Fijn dat zij het wel doet, want zonder extremisten geen midden. En zonder de selfiestrijd zou er substantieel minder aandacht zijn voor het feit dat de zwartkuifmakaak een bedreigde diersoort is die bescherming behoeft. Dat is winst.