Fijn, al dat geld, maar wat is de tegenprestatie?

FC Twente en PSV overwegen samen te werken met een buitenlandse investeringsmaatschappij. Critici waarschuwen: blijf baas in eigen stadion. In het door schulden geplaagde voetbal is dat makkelijker gezegd dan gedaan.

'Bang? Waarom zouden jullie in Nederland bang moeten zijn? Daar is absoluut geen reden voor.' Aan het woord is José Felix Diaz, zegsman van Doyen Sports Investments. Per e-mail doet hij hard zijn best het bedrijf zo engelachtig mogelijk voor de dag te laten komen.


De investeringsmaatschappij, gevestigd in Londen en op Malta, probeert de gemoederen te masseren voordat Doyen straks voet op Nederlandse bodem zet. Een samenwerking lonkt, met FC Twente of PSV. Of met allebei.


Wie weet is de uitvoering zaterdagavond van FC Twente - Ajax de laatste voordat de baas van de thuisclub de poort open zwaait naar een nieuwe ontwikkeling in het Nederlandse voet bal. Vitesse heeft met Merab Zjordania al een buitenlandse eigenaar, met Doyen zou voor het eerst een buitenlandse investeringsmaatschappij de eredivisie binnentreden.


Concreet is de samenwerking volgens Twente-voorzitter Joop Munsterman nog niet. Hij en zijn rechterhand Aldo van der Laan hebben al wel enkele gesprekken gevoerd met Nelio Lucas, de Portugese zaakwaarnemer die Doyen oprichtte. 'In Londen, op hun kantoor in het financiële hart van de stad. Een prachtig pand, eerlijk gezegd.'


Na de transfer van Ola John naar Benfica benaderde Doyen Twente voor een samenwerking, zegt Munsterman. 'Ik denk dat veel clubs graag met zo'n bedrijf in zee gaan.'


De eerste lijntjes met Nederland zijn er intussen bij Doyen, van oorsprong een handelaar in grondstoffen als goud, uranium, koper en kolen. Zakaria Labyad, spelend bij Sporting Lissabon, en Ola John zijn voor respectievelijk 35 en 50 procent eigendom van de firma. Het gerucht gaat dat ook de rechten van PSV-middenvelder Adam Maher op termijn voor een deel in handen vallen van Doyen.


'Doyen is een nieuwe beweging in het voetbal', analyseert Roberto Branco Martins van de belangenvereniging voor spelersmakelaars, Pro Agent. 'Ze zijn erin gesprongen omdat de transfersommen zo gigantisch hoog zijn geworden. Denk aan de bijna 100 miljoen euro van Gareth Bale. Ze weten dat het voetbal een markt is waar rendementen op spelers enorm hoog kunnen oplopen.' De waarde van een speler kan in een paar weken met tienduizenden procenten toenemen.


meedoen of afhaken

Het grootkapitaal rukt op in het voetbal en dat verklaart waarom Twente in zee wil gaan met een investeringsmaatschappij. Volgens voorzitter Munsterman dreigt Twente de boot te missen in Europa, waar clubs als Benfica, Porto en Zenit Sint-Petersburg al zaken doen met dit soort partijen. De rijkste clubs dreigen verder weg te lopen. 'Het is meedoen of afhaken', zegt Munsterman.


Volgens hem kan Twente in meerdere opzichten profiteren van een samenwerking met Doyen. 'Ze hebben een netwerk dat zich uitstrekt tot de Europese topclubs. Ze adviseren, hebben een groot scoutingapparaat en hebben een prima marketingafdeling. En natuurlijk, een beetje extra geld is ook meegenomen.' Een bedrag wil hij niet verbinden aan de samenwerking, maar het gaat zeker om enkele miljoenen.


De voorzitter voelt zich gestraft als betaaldvoetbalclub. Twente schrijft volgens hem al acht seizoenen op rij zwarte cijfers, toch wil geen bank de club aan werkkapitaal helpen om bijvoorbeeld transfers mogelijk te maken. De investeringsfondsen komen dus als geroepen.


'We lenen geld aan clubs, zodat zij spelers kunnen vastleggen', zegt Doyen-woordvoerder Diaz. 'Vervolgens brengen we rente in rekening en, afhankelijk van de deal, ook een premie wanneer de speler een transfer maakt.'


Er is nog een wezenlijk verschil: een bank zal zich nooit bemoeien met de opstelling. Dat kan bij Doyen niet worden uitgesloten, al beweert het bedrijf nog zo hard van niet. AZ-directeur Toon Gerbrands: 'Zo'n investeringsmaatschappij doet het toch niet voor niets? Je wilt er per saldo beter op worden als je een club geld geeft.'


sprookjes

Zijn collega van Cambuur Leeuwarden, Gerard van den Belt: 'Sprookjes bestaan niet. Geen zakenman pompt 20 miljoen euro in een club zonder daar iets voor terug te vragen. Dat kan een stoeltje in het stadion zijn, maar ook een stoeltje in het bestuur.'


Branco Martins van Pro Agent, ook in juridisch opzicht voetbalkenner: 'Je kunt als club contractueel uitsluiten dat iemand een beslissende stem heeft over jouw beleid. Maar natuurlijk is er morele en financiële druk. Zo'n maatschappij kan zeggen: als jij die speler nu niet verkoopt voor een topbedrag, ga ik de volgende keer met een van mijn topspelers naar een ander. Die spanning heb je in normale contractuele relaties nu ook al.'


Hij waarschuwt, net als de clubbazen Van den Belt en Gerbrands: blijf baas in eigen huis. 'Natuurlijk kun je dankzij zo'n fonds die ene, felbegeerde speler binnenhalen. Maar die jongen moet ook weer worden verkocht. Als je dat na twee jaar onder druk moet doen, ben je 0 euro opgeschoten. Tegelijk ben je een junkie geworden: je hebt geen geld meer om een vervanger aan te trekken, dus je moet weer met zo'n maatschappij in zee.'


Moet Twente rekening houden met een coup vanuit Londen of Malta? 'We hebben GEEN enkele invloed op het beleid van clubs', verzekert de woordvoerder, nu in kapitalen. Het maakt Doyen, kortom, niet uit of de speler in het veld staat of op de tribune zit: 'De club moet ons alleen na een bepaalde tijd terugbetalen.'


Munsterman: 'Alsof wij onze club uit handen zouden geven. In Nederland zijn spelers altijd eigendom van de club. Daar is Doyen bovendien helemaal niet op uit. Zij investeren in de club.'


spelers als bezit

Bij Sporting Gijon denken ze daar anders over. In oktober 2011 zwichtte de toenmalige Primera Divison-club voor het geld van Doyen. Die kocht voor het bedrag van 150 duizend euro een plek achter op het shirt. Niet veel later bleken echter ook de jeugdspelers Alvaro Bustos en Alex Serrano, plus Sergio Alvarez en de 24-jarige Roberto Canella plotseling eigendom van de investeringsmaatschappij.


De voetballers waren met stomheid geslagen. 'Ik heb geen idee waarom ik aan Doyen ben gekoppeld', zei Canella.


'We hebben onze ziel verkocht aan de duivel, maar we konden niet anders', verzuchtte een anoniem bestuurslid van de club in de krant El País.


Daarnaast betaalde Doyen aan Atlético Madrid om in het seizoen 2011/2012 acht wedstrijden op het shirt te staan met Rixos Hotels, dat eveneens deel uitmaakt van de groep. Vorig seizoen was Doyen hoofdsponsor van Sevilla en een van de drie grote sponsoren van Getafe, de nummers 9 en 10 van de Spaanse topliga.


Bij PSV zijn ze er voorlopig nog niet uit over een samenwerking met Doyen. Wat er ook gebeurt, de club wil 100 procent zeggenschap houden over zijn (technische) beleid. 'Dat is de basis van de samenwerking', zei directeur Tiny Sanders onlangs.


Volgens hem is het uitgesloten dat anderen dan de club zelf eigenaar worden van een speler. De wereldvoetbalfederatie FIFA en diens Europese equivalent UEFA staan zoiets ook niet toe. De Nederlandse voetbalbond KNVB volgt die regels blindelings. De bonden zijn fel tegen het principe van third party ownership, ofwel het bezit van spelers door derde partijen.


Is Doyen een third party owner? Beslist niet, zegt de woordvoerder. Spelers zoals Neymar en Falcao tekenen volgens hem willens en wetens een contract met het bedrijf.


Branco Martins heeft geen reden daaraan te twijfelen. 'Doyen treedt bij mijn weten ook niet op als zaakwaarnemer én eigenaar tegelijk', zegt hij. De firma heeft wel enkele spelersmakelaars in dienst en zou via Mohammed Sinouh de Nederlandse markt ontginnen.


Volgens hem beseffen clubs te weinig dat ze hun eigen broek moeten ophouden. Op welke manier dat gebeurt, zou weinig moeten uitmaken. 'Of een speler wordt betaald uit televisierechten, sponsoring of door een derde partij: wat is het verschil? Je wilt alleen niet dat geld voortkomt uit witwasserij en andere zaken die het daglicht niet kunnen verdragen.'


Munsterman: 'We hebben het met z'n allen voortdurend over een Mickey Mouse-competitie en over slecht voetbal. De stadions lopen daardoor leeg en de sponsoren lopen weg. Dan ben je als club toch slecht bezig als je niet alle methoden onderzoekt om je mogelijkheden te vergroten?'


schimmig

Waarom blijft er dan iets mysterieus aan de investeringsmaatschappijen kleven? Misschien omdat een van de grootste concurrenten van Doyen niet eens een website heeft, terwijl Quality Football Ireland verdiende aan de transfers van Ricky van Wolfswinkel (van Sporting Lissabon naar Norwich City) en Stijn Schaars, die Sporting in de zomer voor PSV verliet.


Investeringsmaatschappijen zijn niet per definitie goed of slecht, en de FIFA staat voorlopig toe dat ze meer invloed krijgen op het voetbal.


'Toch vind ik het niks', zegt Gerbrands van AZ. Hij heeft ook weleens een telefoontje gekregen van een investeringsmaatschappij. 'We waren in een minuut klaar.'


'Ethisch zitten ze op het randje', zegt een spelersmakelaar die niet met zijn naam in de krant wil. Hij wil in contracten een bepaling opnemen waardoor spelers nooit in handen kunnen vallen van zo'n maatschappij.


Karel Jansen, de zaakwaarnemer van Stijn Schaars, heeft niets tegen dergelijke bedrijven. De rechten van Schaars werden in zijn tijd bij Sporting verdeeld tussen de club en Quality Football Ireland. 'We hebben nooit problemen met ze gehad. Ze hebben ons ook nooit gezegd: 'Wij willen dat de speler bij die club tekent.' De clubs zijn ook blij, die kunnen met meer geld iets groter dromen.'


Aan Doyen is niets schimmigs, zegt Branco Martins. 'Ze hebben gewoon een handel opgezet. Als jij een zak met geld hebt en je wilt investeren, zoek je een product dat het beste bij je past.' Na de overname van een hotelketen, een Turks bouwbedrijf en een Poolse oliemaatschappij is de keus gevallen op het voetbal.


Doyen scant de markt en slaat toe als het een interessante speler opmerkt, meestal zonder medeweten van de voetballer en zijn zaakwaarnemer. John, Labyad, Schaars, Van Wolfswinkel: ze moesten in de krant lezen dat hun rechten waren opgeknipt en ondergebracht bij een of meerdere investeringsmaatschappijen.


AZ-directeur Toon Gerbrands weet niet beter dan dat hij Schaars in 2011 aan Sporting Lissabon verkocht. 'Wij doen altijd zaken met de spelersmakelaar en de kopende club.'


Makelaar Jansen zegt van binnen de club te weten dat Sporting in zijn maag zat met de investeringsfondsen. 'Maar wat moet je als je geld tekort hebt als club? Dan boor je nieuwe bronnen aan.'


Investeringsmaatschappijen houden de topdrie van Portugal in leven. Branco Martins: 'Daar financieren de clubs zelf nog heel weinig. Nederland gaat ook steeds meer die kant op.'


Veel eredivisieclubs financieren hun spelers al met behulp van fondsen, talentpools en suikerooms (zie kader). Munsterman: 'Dat vindt men dan minder erg, omdat het clubmensen zijn. Maar ik ken geen investeerder die het niet uitmaakt als hij zijn geld niet terugziet.'


José Felix Diaz van Doyen Sports Investments: 'Je moet het met me eens zijn: dit succesmodel werkt geweldig bij veel clubs en in veel landen, met Porto en Benfica als beste voorbeelden. Kijk hoe veel spelers die clubs transfereren en voor welke bedragen dat gebeurt!'


Jansen: 'In de tijd van Dé Stoop werden financiers suikeroom genoemd. Nu heten ze investeringsfondsen.'


Menig eredivisieclub maakt gebruik van initiatieven om het eigen kapitaal te vergroten. De meest voorkomende op een rij.


Geldbronnen

1 Spelersfondsen


Bij FC Groningen werden de aankopen van Luis Suarez en Marcus Berg mogelijk gemaakt door een spelersfonds. Twente gebruikte hetzelfde middel om Jesús Corona en Felipe Gutiérrez uit Zuid-Amerika weg te halen. Bij Feyenoord kunnen clublievende weldoeners verdienen aan transfers door geld te steken in de twee talentpools. Zo'n spelersfonds, vaak gevormd door lokale sponsoren, is een geijkt middel om anders te dure transfers mogelijk te maken. Ook Cambuur Leeuwarden, Heracles Almelo en PEC Zwolle zijn ermee bekend.


2 Suikeroom


Al jaren bekend in het Nederlandse voetbal: de suikeroom. De klassieke rijkaard die zijn clubliefde omzet in klinkende munt, al dan niet in ruil voor zeggenschap. Dé Stoop werd er bekend mee bij FC Amsterdam, de gebroeders Molenaar tilden AZ hogerop voordat Dirk Scheringa er jaren later hoofdsponsor én voorzitter werd. Nol Hendriks maakte transfers mogelijk bij Roda JC, Marcel Boekhoorn doet hetzelfde bij NEC.


3 Verkoop je club


Deze week kocht de Indonesische miljardair Erick Thorir de Italiaanse topclub Internazionale. Bij andere clubs en in andere landen gingen vele rijkaards hem voor. Ze zijn vooral afkomstig uit voormalige Sovjetstaten en het Midden-Oosten. Roman Abramovitsj heeft de Champions League gewonnen met Chelsea, sjeik Mansour werd kampioen met Manchester City, net als sjeik Al Khelaifi bij Paris Saint-Germain. In Arnhem weet de Georgiër Merab Zjordania, 100 miljoen euro armer en drie seizoenen later, dat er meer nodig is om Vitesse kampioen te maken. Frans van Seumeren, die ruim 35 miljoen in de club stak, bezit inmiddels 99 procent van de aandelen bij FC Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden