FIFA omgeven door lucht van bederf

POUL ANNEMA

AMSTERDAM - Toen Mohamed bin Hammam, de voorzitter van de Aziatische Voetbalbond, liet weten de macht van FIFA-voorzitter Sepp Blatter te willen breken, vertelde hij ook met welke zegeningen dat voor de voetbalwereld gepaard zou gaan.

Bin Hammam kondigde aan, bij een eventuele verkiezing, de FIFA-bijdrage aan elk van de 208 lidstaten te verdubbelen, van 250 duizend naar 500 duizend dollar. Bovendien garandeerde de schatrijke zakenman uit Qatar een nieuwe miljoeneninvestering in vooral Afrikaanse en Aziatische ontwikkelingsprojecten.

De rol van Bin Hammam, die jarenlang lid was van het FIFA-bestuur, is nu echter uitgespeeld. De ethische commissie van de wereldvoetbalbond schorste hem zondag wegens zijn omstreden rol op verschillende financiële niveaus. Ondertussen had Bin Hammam wel bevestigd waar het werkelijk om draait in het mondiale topvoetbal: geld, geld en nog eens geld.

Wie wat wil bereiken in deze wereld lijkt haast gedwongen om invloed te kopen, smeergeld mee te brengen of misbruik te maken van zijn macht. Al jaren stijgt de indringende lucht van bederf op uit de FIFA-tempel in Zürich, maar nog nooit regen de schandalen zich zo snel aaneen als de afgelopen maanden. Miljoenen dollars zijn er omgegaan in het old boys network van narcistische voetbalbestuurders, die zichzelf verrijken of elkaar helpen bij de komst van lucratieve toernooien of sponsordeals.

De regie in het internationale voetbal lijkt in handen van een stel doorgewinterde bestuurders, van wie FIFA-voorzitter Sepp Blatter de belangrijkste is. Deze had het over 'wat probleempjes', maandag tijdens de persconferentie voorafgaand aan het congres in Zürich, waar hij vrijwel zeker opnieuw tot voorzitter zal worden gekozen.

Probleempjes

De 'kleine probleempjes' waarvan Blatter spreekt, zijn harde beschuldigingen over corruptie, machtsmisbruik en fraude. Met zijn eigen dubieuze handelingen heeft Blatter het beeld versterkt dat bij de FIFA van alles mis is en dat er structureel geld naar de heersende macht gaat. Zo werd Blatter dit weekeinde nog aangeklaagd wegens een storting van 1 miljoen dollar, 'vrij te besteden', aan zijn organisatie.

'Zonder omkoping zou Blatter niet overleven', zei de befaamde Engelse onderzoeksjournalist Andrew Jennings, eind 2003 al tijdens een referaat in het Tobias Asser Instituut in Den Haag. 'Boosaardige, diefachtige en leugenachtige linkmiegels', noemde hij ze, de in het net van intriges verstrikt geraakte baasjes uit het grote voetbalwerk.

Sepp Blatter, die 23 jaar de toenmalige FIFA-voorzitter Joao Havelange als secretaris-generaal terzijde had gestaan, was niet de eerst aangewezen kandidaat om in 1998 voorzitter van de FIFA te worden. Op het laatste moment werd hij naar voren geschoven om te voorkomen dat de voorzitter van de Europese Voetbalunie UEFA, Lennart Johansson, werd gekozen. De Zweed gold als een weinig charismatische, maar betrouwbare bestuurder, die ook niet schermde met grote financiële beloftes om zijn kandidatuur te onderstrepen.

'Wij wilden de dictatoriale macht van Havelange breken via een programma gestoeld op democratie, loyaliteit en openheid', verklaarde Johansson destijds. Op grond van toezeggingen rekende hij op 110 stemmen, uiteindelijk werden het er net 80. Blatter, die 270 duizend gulden privékapitaal in het project had gestoken en zich liet sponsoren door bedrijven en landen als Qatar, kreeg 111 stemmen, hetgeen de tegenpartij verleidde tot de conclusie dat 'de corruptie heeft gewonnen'.

David Will, een Schotse UEFA-bestuurder, had gesignaleerd dat een aantal landen grote bedragen was toegezegd in ruil voor hun steun. 'Ik heb geleerd', zei Johansson toen, 'dat de eerlijke manier van kandideren niet genoeg is. Er is sprake van corruptie en immoreel gedrag. Het gaat niet om personen, het gaat niet om politieke standpunten.'

Harde autoriteit

Blatter (75) is in loop der jaren uitgegroeid tot de verpersoonlijking van omstreden machtspolitiek. Achter zijn glimlach gaat een harde autoriteit schuil, die zijn steun verkreeg op de plaatsen waar hij wist dat geld zowel pijnbestrijder als geluksbrenger is. Hij introduceerde nieuwe toernooien en andere evenementen om zijn FIFA nog rijker te maken dan ze al is, en steeds weer lukte het hem de milde oppositie neer te slaan.

Bij Blatters eerste herverkiezing in 2002 wierp Issa Hayatou uit Kameroen, voorzitter van de Afrikaanse voetbalbond, zich op als zijn belager. Dat gebeurde nadat elf leden van het uitvoerend comité van de FIFA Blatter bij een rechtbank in Zürich hadden aangeklaagd wegens ambtsmisbruik en financieel wanbeleid. Blatters vertrouwensman en rechterhand, Michel Zen-Ruffinen, had daarvoor een vernietigend rapport geschreven over Blatters handel en wandel. De strafklacht werd uiteindelijk ingetrokken en Zen-Ruffinen door Blatter ontslagen.

Issa Hayatou had bij de voorzittersverkiezing geen schijn van kans, hij kreeg slechts 56 van de 195 stemmen en raakte niet lang daarna, ook al, in opspraak door het in ontvangst nemen van smeergeld bij het afsluiten van een tv-contract.

Blatter zelf beschouwt het tot op de dag van vandaag als zijn grootste verdienste dat hij de Derde Wereld-landen heeft bevrijd uit de koloniale overheersing van de Europese en Zuid-Amerikaanse grootmachten.

Op de persconferentie van afgelopen maandag kondigde hij hervormingen aan. 'Ik zal de ethische commissie opdragen onze regels van fatsoen nog strenger te controleren en zal pleiten voor een zerotolerance- beleid, maar mijn mede-bestuursleden kan ik niet wegsturen. Dat kan alleen het congres, die ze ook heeft benoemd. Maar laten we staan voor onze eigen geloofwaardigheid, door zelf onze problemen op te lossen. We zijn niet op een bazaar, maar verblijven in het FIFA-huis.'

Maar het bederf is misschien al te ver gevorderd. Nooit eerder stond de FIFA er voor slecht op als nu. De beschuldigingen houden niet op en steeds vaker wordt duidelijk hoe de financiële stromen in verkeerde zakken terecht komen. De aanvallen van binnenuit heeft Blatter kunnen pareren. De vraag is echter wat er gebeurt nu vier grote sponsors (Coca Cola, Adidas, Visa en luchtvaartmaatschappij Emirates) en tal van Europese sportministers tot onmiddellijk ingrijpen hebben opgeroepen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden