Fietspad

Oude helden gaan dood. Dat is het nadeel van oude helden. Je weet natuurlijk nooit zeker of er in 2007 ook weer oude helden zullen overlijden, maar ik houd mijn hart vast....

Bert Wagendorp

Het overlijden van de schrijfheld Gerard Reve, hoewel lang aangekondigd, kwam ook totaal onverwacht. Reve was al jaren stervende, maar leek in die staat onsterfelijk te zijn.

Dat is waar je op hoopt. Dat je oude helden altijd bij je zullen blijven. In de eerste plaats voor de held zelf, die vanwege zijn heldendaden wel een extraatje heeft verdiend. Maar ook voor jezelf. De oude held draagt herinneringen met zich mee, in zijn ogen staat je eigen jeugd te lezen.

De oude held rijdt met je mee op het fietspad des levens.

Faas Wilkes had ik nooit zien spelen, zodat aan hem maar weinig van mijn persoonlijke historie kleefde. Maar hij was wel de held van mijn vader. Dat Faas Wilkes nog leefde, maakte dat mijn vader wat minder dood was.

Reve las ik voor het eerst toen ik zestien of zeventien was. Hij leerde me wat je met taal kon doen. Hoe je er de werkelijkheid mee kon veranderen en manipuleren. Hij liet me zien dat de illusie die taal oproept zo sterk kan zijn, dat je erin kunt stikken. Daarom is het me nooit gelukt De Avonden uit te lezen. Ik vond het een verschrikkelijk boek omdat het me allemaal veel te bekend voorkwam en de woorden mijn keel dichtknepen.

Trouwens ook verschrikkelijk gelachen om Reve.

Toen hij stierf, ging ergens in mijn hoofd voorgoed een luikje dicht.

Naarmate je zelf ouder wordt, neemt de kans dat oude helden sterven toe. Op een bepaalde leeftijd houd je op met de heldencreatie, en moet je verder met de oude voorraad. Het is wachten op het vallen van de helden – tot ze allen zijn gesneuveld en alleen nog voortleven in de geest.

Ik heb het geluk dat ik mijn helden voornamelijk rekruteerde in sport- en muziekkringen – voornamelijk jeugdige helden dus die lekker lang meegaan. Johan Cruijff wordt in 2007 pas zestig.

De meeste van mijn schríjvende helden waren of oersterk óf jong. Zodoende heb ik jarenlang goed gezeten, in het veilige besef dat, zolang mijn helden overeind bleven en als iconen over me waakten, ik me ook nog geen zorgen hoefde te maken.

Onlangs stond Ard Schenk voor me in de supermarkt. Ard Schenk, zestigplus. Hij zag eruit als een jonge god die zo de strijd met Sven Kramer aan zou kunnen gaan.

Niet alleen Schenk liep even later soepel de Albert Heijn uit. Bij mij waren ook dertig bonusjaren bijgeschreven. Dat is wat oude helden met je kunnen doen.

Jan Wolkers schreef in 2006 zijn laatste gedicht, maar hij leeft nog. Dat volstaat, helden hoeven niet hun hele leven door te gaan met het verrichten van heldendaden. Zolang ze er maar zijn, als het levende bewijs.

Ik neem mijn oude helden mee naar 2007, en zal over ze waken.

Maar ik ben ook maar een kleine mens, die wikt.

God behoede Ard Schenk. God behoede Jan Wolkers, Jan Akkerman, Johan Cruijff. God behoede Maarten Biesheuvel, Boudewijn de Groot en Jan Janssen.

Bert Wagendorp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden