Fietsers vaker in de file: dit kunnen we doen aan de toegenomen drukte op fietspaden

Het is druk op de Nederlandse fietspaden, vindt een kwart van de fietsers. Zodanig dat menigeen er weleens voor kiest om een ander vervoersmiddel te pakken. Hoe komt het zo vol op het fietspad? Drie vragen én vier oplossingen.

Verkeersdrukte in Amsterdam. Beeld anp

Vanwaar die toegenomen drukte?

Simpel: we fietsen steeds meer. Als enige land ter wereld telt Nederland meer fietsen dan inwoners. In twaalf jaar tijd is het fietsgebruik landelijk met bijna 11 procent toegenomen, becijfert Fietsberaad Crow, dat het onderzoek naar druktebeleving onder tweeduizend fietsers deed. 'In de grote steden groeit het harder dan in andere gebieden', licht programmamanager Otto van Boggelen toe. 'Sterker nog, in buitengebieden zien we zelfs een afname van het fietsgebruik.'

De fietsdrukte laat zich dan ook vooral voelen tijdens de spits in grote steden als Amsterdam, Utrecht en Nijmegen, zo blijkt uit de enquête. 'Het duidelijkste voorbeeld is Amsterdam. Binnen de ring is de fiets het belangrijkste vervoersmiddel geworden, ten koste van de auto en het openbaar vervoer.'

De druktebeleving kan ook enigszins worden toegeschreven aan de verschillende snelheden op fietspad: brommer, snelle elektrische fiets/speed pedelec (vooral buiten de bebouwde kom), e-bike en de gewone fiets rijden door elkaar, met het nodige inhalen en afremmen tot gevolg.

Wat zijn de klachten?

Eerst wat cijfers. Een kwart van de respondenten vindt het druk op het fietspad, en van die groep ervaart 37 procent dit als een (zeer groot) probleem. Dat komt neer op één op tien. Niet iets om je op te verkijken, zegt Van Boggelen, 'want als je inzoomt op de grote steden kom je veel hoger uit'.

Gevolgen van de drukte zijn onder meer oponthoud voor het stoplicht. Vooral het lange wachten is een irritatiepunt. Ook beklagen fietsers zich dat ze niet hun gewenste snelheid kunnen fietsen. En forensen lopen bij aankomst op het station tegen nog een probleem aan: één op de vijf treinreizigers kan geregeld zijn fiets niet kwijt in de stalling.

De drukte op het fietspad leidt ook tot ergernissen. Niet-sociaal gedrag, zoals met z'n drieën naast elkaar fietsen of niet opzij gaan na een belletje, zijn de voornaamste oorzaken van druktebeleving onder fietsers. Telefoongebruik op de fiets stemt andere weggebruikers evenmin gelukkig.

Overvolle fietsenstalling in Rotterdam. Een deel van de treinreizigers kan vaak zijn fiets niet kwijt. Beeld Marcel Wogram / de Volkskrant

Passen fietsers zich aan?

Ja. Van de ondervraagde fietsers die afgelopen jaar een drukke situatie hebben meegemaakt (60 procent) verkiest één op de drie weleens een ander vervoersmiddel boven de fiets vanwege de drukte. Minder radicale alternatieven zijn omrijden langs een andere route of vertrekken op een ander tijdstip. Van de 'druktefietsers' kiest de helft 'af en toe tot zeer vaak' voor een van deze opties.

De fiets dreigt zo slachtoffer te worden van zijn eigen succes, vreest Fietsberaad Crow. 'Sinds de jaren zeventig heeft de fiets een opmars gemaakt en is ze weer een dominante speler in het verkeer', zegt Van Boggelen. 'Maar hier en daar dreigt de wal het schip te keren. Bepaalde, kwetsbare groepen voelen zich niet meer happy bij de fietsdrukte.'


Hoe temperen we de drukte?

Verbreed de fietspaden
'Eenvoudig op papier, maar vaak lastig te realiseren in een bestaande binnenstad', zegt Wim Bot van de Fietsersbond. Het kan alleen door elders ruimte af te snoepen, bijvoorbeeld door een rijbaan, tramlijn of bomen te verwijderen - en dat stuit weer op protest. Toch moeten zulke opties worden overwogen, vindt Bot. 'In een stad als Amsterdam is fietsen de belangrijkste vervoerwijze, dan is het toch gek dat er zo weinig ruimte voor is.'

Ook Otto van Boggelen van Fietsberaad Crow vindt het opofferen van bijvoorbeeld parkeerstroken een logisch idee. Immers, toen fietspaden in de jaren zeventig werden geïntroduceerd zat het fietsgebruik in een zware dip en was de auto soeverein. 'Nu knelt dat.'

Wat betreft Bot neemt de toekomst een voorbeeld aan de Amsterdamse Sarphatistraat. 'Daar hebben ze een soort fietsstraat van gemaakt, waar de auto te gast is. Een interessante ontwikkeling.' In de meest extreme variant kan de stad op dergelijke trajecten ook de auto in het geheel weren.

Sta alleen nog fietsers op het fietspad toe
'We kunnen besluiten dat het fietspad voortaan alleen nog voor de klassieke fiets is,' oppert Van Boggelen, 'en dat de rest uitwijkt naar de rijbaan.' Niet alleen scheelt dat drukte, ook de huidige snelheidsverschillen op het fietspad - waar zowel brommers als 'trage' fietsen rijden - verdwijnen goeddeels. Winst, want voortdurend inhalen en afremmen draagt bij aan de druktebeleving.

Is dat wel veilig, snorfietsen en speed pedelecs op de rijbaan? Wel als de maximale snelheid in de bebouwde kom naar 30 gaat, stelt Bot. 'Alles wat nu op het fietspad wordt gestouwd kun je dan makkelijk mengen met het gemotoriseerde verkeer.'

Wees creatief met de ruimte die je hebt
De beperkte ruimte die er is kun je als gemeente ook slimmer benutten. Zo experiment Amsterdam bij drukke tweerichtingspaden, waar fietsers gebruik mogen maken van de tegengestelde baan als ze zich opstellen voor een rood stoplicht. 'Zodra het licht op groen gaat voegen de fietsers zich weer tot hun eigen rijbaan', legt Bot uit. 'Het is een heel simpele oplossing, maar wel één die veel kan uitmaken op drukke kruispunten.'

Maak meer parkeerplaatsen
De fietsersdrukte is niet alleen voelbaar op de weg, maar ook in de stallingen. Als het aan de Fietsersbond ligt wordt er nog meer geïnvesteerd in de capaciteit rond treinstations.

Behalve bij het station zijn er ook meer parkeerplekken nodig in de binnenstad, benadrukt Bot. 'In veel steden hebben bewoners geen goede parkeerplek in of bij hun woning. Die komen dan op straat te staan.' Er verschijnen steeds meer buurtstallingen, die een deel van de overlast opvangen. En in drukke winkelstraten kan de gemeente met eenvoudige trucs 'zwermen' van gestalde fietsen creëren, aldus Bot, zodat de overlast wordt geconcentreerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden