fictie

fictiePathetisch slot ontsiert roman over slachtoffers van militaire dictatuur

In het tweede deel van De ziel van mijn vader klimt omhoog in de regen maakt de verteller ruim zeventig pagina's lang omtrekkende bewegingen. Het gaat om een roofmoord die in 2008 de gemoederen in het Argentijnse stadje El Trébol bezighield. Waarom was zijn vader zo gebiologeerd geraakt door deze zaak? En ook: waarom is hij zo gefascineerd door zijn vader's fascinatie?


Deze vragen spoken door zijn hoofd terwijl hij de map doorneemt waarin zijn vader de documenten over deze zaak heeft verzameld. Hij is na acht jaar afwezigheid weer in Argentinië, omdat zijn vader op sterven ligt. Hij voelde zich een vreemdeling in zijn vaderland en was naar Duitsland vertrokken, gedreven door zijn liefde voor de Duitse literatuur. Maar dat medicijn had een beperkte werkingsduur. Hij moest overstappen op kalmeringsmiddelen en veranderde in een grootverbruiker. In die brakke hoedanigheid keert hij terug in Argentinië.


Het duurt geen zeventig pagina's voordat de zoon het motief van zijn vaders fascinatie ontdekt. De vermoorde man blijkt de broer te zijn van een jonge vrouw die drie decennia eerder tijdens de militaire dictatuur was vermoord. Zijn vader voelt zich daar schuldig over, zo concludeert zijn zoon, omdat hij haar leermeester was geweest in het peronistische verzet tegen de militairen.


Daarmee lijkt de kous af, maar toch blijft de zoon dwalen in de map. Dat onderstreept nog eens dat zijn trage tocht door de documenten niet alleen als doel heeft het motief op te helderen voor vaders fascinatie voor de moordzaak in El Trébol. De vele herhalingen willen ook nog iets anders invoelbaar maken: het grote verlangen van de zoon om dichter bij het verzwegen verleden van zijn vader te komen.


Dit trauma van de tweedegeneratieslachtoffers van de militaire dictaturen begint een onderwerp te worden in de literatuur van Argentinië (ook in die van Chili, zoals in Alejandro Zambra's Manieren om naar huis terug te keren). De kinderen lagen nog in de luiers toen hun ouders pen en wapens opnamen tegen de militairen. Zij hebben niet gestreden en toch voelen ze zich verslagen. Dan zoek je in de literatuur een nieuw vaderland en als dat niet helpt, ga je aan de pillen. Maar Pron laat het daar in deze autobiografisch getinte roman niet bij zitten. Na de dwaaltocht door de documenten zet hij er ineens de pas in. Hij stuurt zijn alter ego een weg op die hem in rap tempo naar de poorten van het verzetsverleden van zijn vader voert. Ze staan wagenwijd open en hij kan thuiskomen.


Dat mag een zegen voor hem zijn, voor de roman is het een kleine ramp. Pron laat het verhaal in soldatentempo naar het pathetische slotakkoord marcheren en legt zijn personage onderweg sentimenteel-esoterische krachtpatserij in de mond: 'Ik zei tegen mezelf dat ik dit verhaal ging schrijven omdat wat mijn ouders en hun kameraden hadden gedaan het niet verdiende vergeten te worden, en omdat ik het product was van wat zij hadden gedaan en omdat wat zij hadden gedaan het waard was verteld te worden, want hun geest (...) zou steeds hoger klimmen in de regen, tot hij de hemel zou bestormen.'


Dan toch maar liever de literatuur en de pillen.


Patricio Pron


De ziel van mijn vader klimt omhoog in de regen


drie sterren


Vertaald uit het Spaans door Arieke Kroes.


Meulenhoff; 206 pagina's; euro 17,95.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden