Feyenoords nieuwe directeur Jan de Jong: de jongen die wil winnen, áltijd

Op het tweede gezicht: Jan de Jong

Onderhandelingen, wedstrijden, spelletjes, ze moeten worden gewonnen. Zelfs van een sudoku wil Jan de Jong, de nieuwe directeur van Feyenoord, niet verliezen. Deze weken loopt hij warm voor zijn nieuwe job in de Rotterdamse Kuip. 'Hij gaat net zo lang door tot hij zijn zin krijgt.'

Jan de Jong, de nieuwe directeur van Feyenoord, in de Rotterdamse Kuip. Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Voor zijn afstudeerscriptie (zie kader onderaan) sprak de student politicologie Jan de Jong met 120 profvoetballers. Vijf Feyenoorders trok hij aan hun jasje. Of ze bereid waren actie te voeren tegen het feodale transfersysteem. In 1990 kon je nog gewoon de kantine binnenlopen en bij de spelers aan tafel schuiven. Spits Peter Houtman, tegenwoordig stadionspeaker, zette hem na afloop af bij het metrostation.

Deze weken loopt De Jong (50) warm als directeur van Feyenoord en maakt hij kennis met alle medewerkers, tweehonderd in totaal, inclusief het eerste elftal. De wedstrijden van Feyenoord volgt hij op tv, het is het kampioenschap van Eric Gudde, die nog even directeur is voordat hij overstapt naar de voetbalbond. De Jong wil niet in zijn zonlicht gaan zitten. Vanaf november is hij te vinden op het ereterras op de Maastribune.

'Ik ben Jan de Jong, ik hoef geen geld, stuur me overal naartoe en ik doe het.' Zo ongeveer stapte hij in 1993 binnen bij Studio Sport. Een paar jaar later zat hij bij de onderhandelingen over sportrechten, in 2005 was hij directeur.

Voor de Elfstedentocht liet hij een examen lopen. Op de Bonkevaart leverde hij nieuwtjes en teksten voor 'Het Grote Lichaam' (Mart Smeets), zoals hij deze zomer vertelde tijdens de jaarlijkse barbecue van de NOS, waar hij zijn vertrek toelichtte.

23 Champions Leaguefinales heeft hij meegemaakt. Als fieldproducer - die wissels doorgeeft aan de regisseur ('9 eruit, 23 erin') -, als directeur en alles wat ertussen zit. Hij was erbij in 1995 in Wenen, waar Ajax voor de vierde keer kampioen van Europa werd.

Een kleine Jan de Jong, als peutertje. Foto Privéarchief

CV Jan de Jong

1967 Geboren op 19 maart in Delft
1988 Freelance bureauredacteur en verslaggever Veronica Sport
1992 Verslaggever, presentator en eindredacteur Lokatel (lokale televisie Den Haag)
1994 Beleidsmedewerker Studio Sport
1996 Hoofd Marketing & Communicatie, Sportrechten, Juridisch zaken en Sales NOS
2005 Adjunct-directeur NOS
2007 Mediadirecteur NOS
2010 Algemeen directeur NOS
2017 Directeur Feyenoord

Olympische Spelen (15 in totaal), de verkiezing van Obama, de inhuldiging van Koning Willem-Alexander, de nationale herdenking van de MH17-ramp - waar het nieuws was, daar was De Jong.

De Jong haat het om te verliezen. Spelletjes, wedstrijden, onderhandelingen, ze moeten worden gewonnen. Geen sudoku waaraan hij begint, blijft onopgelost. Is hij te makkelijk, dan moet hij binnen een bepaalde tijd zijn opgelost.

Hij staat te boek als redder van Studio Sport. De uitzendrechten van de samenvattingen van de eredivisiewedstrijden heeft hij teruggehaald. Op de zomerbarbecue moest de NOS nog bijkomen van het bericht van zijn vertrek, maar De Jong maakte alvast de balans op. 'We hebben Sport 7 en Talpa verslagen en de aanvallen van Fox en Eurosport afgeslagen.'

Als het erom spant, is De Jong op zijn scherpst. Matthijs Linnemann, hoofd juridische zaken NOS en door De Jong zijn geweten genoemd: 'Jan beschouwt een probleem als een schaakstelling die moet worden opgelost. Als de schaakklok dicht bij de nul komt, wordt het plezier alleen maar groter.'

Hans Laroes, voormalig hoofdredacteur NOS Journaal: 'Hij gaat net zolang door tot hij zijn zin krijgt en heeft heel goede deals gesloten.'

'Het kan er hard aan toe gaan, maar hij houdt de relatie goed', zegt Ruurd Bierman, oud-directeur van de NOS. 'Jan geeft je de kans zonder gezichtsverlies bakzeil te halen. Dat is bijzonder in een wereld van sharks.'

Ferry Mingelen, oud-parlementair verslaggever NOS: 'Hij is recht door zee, helder, duidelijk. Ik heb nooit het idee gehad dat hij spelletjes speelde.'

De Jong in Intermediair: 'Op een drol moet je niet kauwen, die moet je doorslikken.'

De onderhandelingen over de uitzendrechten van sportevenementen moest De Jong voeren in een vijandige sfeer. Kamerleden vroegen zich af waarom de met belastinggeld gefinancierde NOS miljoenen moest uitgeven aan voetbal als dat toch wel werd uitgezonden, en verweten hem met geld te smijten.

Voetbalerfgoed

De Jong is ervan overtuigd dat voetbal de publieke omroep helpt een verbindende kracht in de samenleving te zijn. Daarbij schuwt hij de grote woorden niet. 'Studio Sport, zeven uur, is nationaal erfgoed', zei hij in het AD. En: 'Er zijn weinig formats met eeuwigheidswaarde, maar de competitie in de eredivisie is er wel eentje van.'

Omroeppolitiek is een wespennest. Nederland is niet voor niks het enige land waar een kabinet is gestruikeld over de omroep (kabinet-Marijnen in 1965). De slag met de andere omroepen, die de NOS een kopje kleiner wilden maken, heeft hij gewonnen. De NOS moest wel inleveren, maar de andere omroepen meer.

De Jong in 20111, dan algemeen directeur van de NOS, voor aanvang van de wedstrijd ADO Den Haag - Vitesse, boven in het stadion bij de cameraploeg. Foto Henk Jan Dijks

Goedgebekt en assertief als hij is, heeft De Jong veel gelobbyd in Den Haag. Niet zozeer bij de mediaspecialisten in de Kamer, daar komen de grote veranderingen niet vandaan, De Jong zat hoger in de boom.

Zijn netwerk is een van de redenen waarom Feyenoord voor hem heeft gekozen. De nieuwe directeur wacht een megaklus: het nieuwe stadion dat er in 2022 moet staan en waarvan de financiering nog lang niet rond is.

Komend uit een Brabants, katholiek gezin dat naar Rijswijk verhuisde, is De Jong een calvinistische Brabander. Zelden of nooit bezoekt hij een café, hij drinkt geen alcohol. De Jong, vader van twee kinderen van wie een zoon die bij jeugd van ADO voetbalt, is meer observator dan deelnemer aan de feestvreugde.

Als 7-jarig jongetje kwam Jan de Jong op 26 januari 1975 voor het eerst in de Kuip, Feyenoord speelde tegen Go Ahead Eagles en won met 3-1. Hij was meteen in de greep van de Trots van Zuid, de club die bijna groter is dan het leven zelf voor veel Rotterdammers. Honderden wedstrijden heeft hij bezocht.

De Jong, zelf zwemmer, wil van Feyenoord meer dan een voetbalclub maken, net als Real Madrid en Barcelona. Je moet er kunnen volleyballen, basketballen, hockeyen, het moet een club zijn waar iedereen terechtkan. Ook nieuwe Nederlanders wil hij aan de club binden. Ooit zag hij in Rotterdam meer jongetjes in een Fenerbahçe-shirt met Kuijt erop dan in een shirt van Kuijt in de Feyenoordkleuren.

Toen hij werd geboren stonden Feyenoord en Ajax op het punt de wereld te veroveren. Hij is een kind van de generatie-Cruijff en Van Hanegem. De bravoure, het lef, de wie-maakt-mij-wat-flair van die twee, daarvan moet De Jong iets hebben meegekregen, vermoedt hij zelf.

Het lange haar dat die tijd in de mode was, heeft hij nog steeds. Duizenden opmerkingen heeft hij erover gehad. Doet hem niks. De Jong doet het op zijn manier. 'Het ziet er niet uit. Dat is ook meteen het enige negatieve dat ik over hem kan zeggen', aldus Mingelen. 'Het staat voor het zelfvertrouwen en de zelfverzekerdheid die hij uitstraalt. Hij wil graag vertellen hoe het zit. Daar is niks mis mee.'

Politicologie

De Jong rolde door het vwo en rondde in vierenhalf jaar de studie politicologie af zonder zich noemenswaardig in te spannen. 'Hij kon altijd mee als we ergens heen gingen', herinnert Marcel Velders zich, voormalig buurjongen en al 35 jaar bevriend met De Jong. Tot diep in de nacht risken en pokeren? De Jong was van de partij.

De middelbare school en de universiteit vond hij De Jong verschrikkelijk, omdat hij er 'heel erg toehoorder' was, zei hij tegen Intermediair. 'Ik wil participeren, zelf de lijnen uitzetten.'

Hij bemoeide zich met de gezichten van Studio Sport en het 8-uurjournaal. Zo speelde hij een rol bij de opvolging van Sacha de Boer door Annechien Steen-huizen en Studio Sport wilde hij niet alleen gepresenteerd zien door mannen in pakken.

Jan de Jong tijdens de persconferentie waarin Feyenoord hem presenteert als opvolger van algemeen directeur Eric Gudde. Foto anp

Bij Feyenoord gaat hij zich niet bemoeien met welke spelers moeten worden gehaald, (dat is het pakkie-an van de technisch directeur en trainer), wel met de spelerscontracten. In het schaakspel met voetbalmakelaars springt een paard anders dan in de omroepwereld, maar ook daar zal hij zijn weg vinden, verwacht Linnemann. 'Hij heeft snelle, gevatte, soms gewaagde humor, hij valt niet uit de toon in het voetbalmilieu.'

Boze supporters is een heel ander verhaal. Eric Gudde, nog even directeur van Feyenoord, heeft tegenover hordes woedende supporters gestaan toen die ontevreden waren over de resultaten van hun club.

Laroes verwacht dat het wennen wordt voor De Jong. 'Als het hem niet bevalt, heeft hij de neiging er met gestrekt been in te gaan.'

Linnemann: 'Ook hun taal spreekt hij. Niet in het dagelijks leven, maar hij kan het en hij begrijpt ze.'

Zelf zegt De Jong daarover: 'Ik ben een gewone jongen van gewone komaf. Mijn vader was vertegenwoordiger bij een groothandel in kaas, mijn moeder huisvrouw.'

Velders: 'Status zegt hem niks. Geld ook niet. De buitenkant vindt hij niet interessant.'

Behalve zijn haar, dan.

Velders: 'Daar gaat de schaar niet in. Je moet hem nemen zoals-ie is.'

Bestsellers

De Jong is de ultieme massamediaman, vindt Linnemann. 'Jan is geïnteresseerd in wat mensen bezighoudt. Hij is geen liefhebber van literatuur, maar bestsellers wil hij gelezen hebben, omdat hij wil weten wat men daarin ziet. Hij heeft een bijna kinderlijk enthousiasme en is enorm nieuwsgierig. Hij wil altijd alles weten.'

Ruurd Bierman: 'Alle sportmetaforen zijn van toepassing op Jan. Hij is competitief, wil winnen, heeft clubgevoel, is een teamspeler en heeft een ijzeren discipline. Eigenlijk is hij een topsporter.'

Een vast ritueel dat veel topsporters hebben, heeft de nieuwe directeur van Feyenoord in elk geval: dagelijks een bruin bolletje met pure hagelslag en twee kiwi's bij de lunch.

Opstand of niet?

Voetballers in beweging?!? heet de afstudeerscriptie van De Jong, waarin hij de actiebereidheid van profvoetballers onderzocht. Hij vroeg hen of ze bereid waren in opstand te komen tegen het transfersysteem. In die tijd waren spelers eigendom van de club.

Spelers met hoge salarissen vonden het redelijk dat hun club een vergoeding kreeg als zij naar een andere club vertrokken wanneer ze hun contract hadden uitgediend. Spelers die minder verdienden, waren bang te worden ontslagen als ze zouden staken.

In Frankrijk en Portugal waren voetballers in verzet gekomen tegen het transfersysteem, dat van hen lijfeigenen maakte. Als clubs hun poot stijf hielden, kwamen ze niet weg, ook al konden ze elders een veelvoud verdienen. Die discussie ging aan Nederland voorbij.

Dankzij het zogenoemde Bosman-arrest uit 1995 zijn spelers tegenwoordig transfervrij als hun contract is afgelopen en kunnen ze gaan en staan waar ze willen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.