Feuilleton Giphart aflevering 2: De Joris van Spilbergen

Met inbreng van lezers schrijft Ronald Giphart een feuilleton voor het dagelijkse katern V van de Volkskrant, de afleveringen verschijnen daarna ook op Volkskrant.nl. Vandag aflevering 2: De jaren aan de 'Jee van Es' hebben de vijf studentes gevormd. Huishond Timmy werd er overreden.

In de zeventien jaar dat hun vriendschap bestaat, is er van de aanvankelijke groep van zes studentes maar één afgevallen, een wicht dat er schielijk voor koos zich in te schrijven voor een andere studentenvereniging, met een zo mogelijk nog zwaarder noviciaat. De rest van de meisjes is elkaar al die jaren blijven zien, al dekt dat woord hun omgang niet. Hun vriendschap was een zelfgekozen en nogal doorleefd zusterschap.

Wie er wanneer mee kwam, is niet meer te achterhalen, maar al snel na hun afgebroken ontgroening begonnen ze zichzelf 'De Vijf' te noemen, naar de jeugdboeken van Enid Blyton. The Famous Five. Ze vormden hun eigen kleine studentenvereniging, en dat deze groep soms tijdelijk uit meer of minder dan vijf vrouwen bestond, deed er niet toe. De Vijf werd een begrip bij de kringen waarin de meisjes cirkelden, kringen die - zonder dat de vrouwen zich hiervan overbewust waren - voor een groot deel werden bevolkt door elkaar beconcurrerende roedels jongens, later mannen.

In wisselende samenstellingen woonden de meisjes bij elkaar in huis of in elkaars buurt, ze kookten en aten samen, lazen dezelfde boeken, studeerden in de zelfde ruimte (al werden ze alle vijf voor iets anders opgeleid), deelden liefjes en leed, gingen samen naar kroegen en clubs (De Vijf maken het bont), vierden jaren achter elkaar gezamenlijk vakantie (De Vijf in een kampeerwagen) en voortdurend waren er momenten die het hadden verdiend nooit te worden vergeten (De Vijf en de vernevelde tijd).

Een paar jaar lang was er een stamhuis, gelegen in de Joris van Spilbergenstraat, door hun kliek vaak voor het gemak afgekort tot 'Joris van Spilbergen' en later tot 'de Joris van Spilbergen' of 'de Jee van Es'. De jaren rond de Joris van Spilbergen hebben hen gevormd, al was het alleen maar door de gedeelde verantwoordelijkheid voor hun huishond Timmy, vernoemd naar een van de personages van Enid Blyton. Timmy was, net als het hondje uit de boeken, een lieve, dappere en trouwe bastaard die door de meisjes werd gekoesterd.

De Joris van Spilbergen werd een verzamelplaats, hostel, studiezaal, bibliotheek en vervangcafé. De Vijf gaven er huisfeesten, leesclubavonden en etentjes (De Vijf en het onverklaarbare mysterie van de veertien dagen durende allesvernietigende voedselvergiftiging) en ze vierden er Sinterklaas, Kerst en altijd Oud en Nieuw.

De jongens die in het huis bleven slapen en die ook vaker dan één keer mochten overnachten, begonnen met elkaar op te trekken, al kenden de meesten elkaar niet. Deze groep veranderde aanvankelijk regelmatig van samenstelling, dankzij de gemoedelijke vrijblijvendheden van het studentenleven in die jaren. Henry kwam. Henry ging. Karel kwam. Karel ging. Bram kwam. Bram bleef. En allemaal mee-eten. Er is wat voedsel verstrekt aan die knapen.

Toen aan het eind van hun studies Sanne, Bibi, Frederique, Klaasje en Rosalie allen waren bemand, zoals ze dat in hun groepsidiolect noemden, vormden hun grote liefdes na verloop van tijd een schaduw-Vijf. Deze groep was minder hecht, maar er ontstond na al die jaren ook onder de Vijfmannen doorleefde vriendschap. De jongens begonnen met elkaar op te trekken buiten hun beminden om.

De gesprekken in die tijd gingen over stages, banen, huizen, carrières, de wereld waarin hun kinderen zouden wonen. Het waren jaren dat de voorspoed gloorde en niemand angstig was voor crisis of wanbof. Na hun studies bleven de meesten aanvankelijk hangen in de stad, wachtend op de glorieuze toekomst die ze zichzelf hadden geschetst.

In 2000 overkwam de groep een tegenslag die de schaal van Richter niet deed uitslaan, maar vooral de meisjes droevig stemde: Timmy overleed na een aanrijding in de Joris van Spilbergenstraat. Een paar jongens van De Vijf had gevoetbald in de straat, waarbij Timmy de bal voortdurend wild blaffend achterna was gerend. Toen een geparkeerde auto plotseling optrok, kwam hij onder het plaatwerk. Na een minuut of tien zachtjes te hebben gekermd, overleed hij, omringd door al zijn bazinnen. Wat een liefde moet het hondje op het eind van zijn leven hebben gevoeld. Die avond heeft De Vijf plus aanhang het beest gezamenlijk begraven in de tuin van hun studentenhuis.

Deze gebeurtenis zou de aankondiging hebben kunnen zijn van het uiteenvallen van de groep, een naderende tijd van brouilles, bonjes en verbroken relaties. Zoals het meestal gaat met groepen: ze vallen uiteen. Men vertrekt naar elders, contacten nemen in aantal en hevigheid af en na verloop van jaren is er van het eens zo intense samenzijn niet meer over dan wat herinneringen, foto's en schokkerige beelden van mensen met gedateerde kapsels.

Dit lot overkwam De Vijf niet, al waaiden ze inderdaad uit over het land. Twee jaar na de dood van hun huishond woonde alleen Sanne nog in hun voormalige universiteitsstad. Goddank voor het groepsgevoel was Sanne, na een korte omzwerving door wijken waar ze niet wilde wonen, weer terug in de Joris van Spilbergenstraat, niet in een studentenkamer, maar in een heel pand dit keer. Het huis, dat aan de andere kant van de straat lag, had ze gekocht met Bram, de aankomende kinderarts met wie ze inmiddels was getrouwd.

Samenwonen. Trouwen. In de hoogtijdagen van hun vriendschap hadden de meisjes er altijd lacherig over gedaan. Het zou zo'n vaart allemaal niet lopen. Maar zo'n vaart liep het allemaal wel. Sanne was niet eens de eerste die in het huwelijk was gestapt, al had zij wel een goede aanleiding: ze zou als eerste van de groep moeder worden.

Zou. De kinderkamer in de Joris van Spilbergenstraat was al ingericht en ze hadden al een naam voor de bewoner: Joep. Bij de bevalling bleek dat er iets niet goed was, een eufemisme voor een in de buik overleden kind. Misschien is de misgeboorte van Joep de uiteindelijke test voor De Vijf geweest. Hun vriendschap was al voor het leven, hun vriendschap bleek ook voor de dood. Uren, dagen, weken, maanden: de tijd dat Bibi, Frederique, Klaasje, Rosalie - en hun mannen - Sanne en Bram samen en ieder afzonderlijk hebben bijgestaan, valt niet op te tellen. De vrouwen hebben Sanne tot twee keer toe weggeplukt uit een café, waar ze bezopen en huilend aan de toog hing. Sanne schreef onlangs op een blog dat ze al een paar jaar bijhoudt, dat ze de dood van haar kind had overleefd dankzij de hulp van haar vriendinnen. 'Er was op dat moment voor mij geen reden om niet op de grond te gaan liggen en nooit meer op te staan.'

We zijn ondertussen tien jaar na de dood van Joep. Sanne en Bram hebben nog twee kinderen gekregen, beide levend geboren, kinderen die hun ouders al jaren teisteren met een onvermoeibare levenslust. Ook de rest van De Vijf bleek vruchtbaar. Samen hebben de vriendinnen nu dertien kinderen en het einde lijkt vooralsnog niet in zicht.

Vergeleken met de dood van Joep zijn er, op wat zieke ouders na, voor de groep geen grote tegenslagen meer geweest, al is Rosalie onlangs gescheiden van haar man Pjotr - een gegeven dat ze zelf overigens niet als tegenslag beschouwt. Haar twee kinderen wonen bij haar, want Pjotr is sinds kort met zijn nieuwe, jongere, vriendin naar het Nieuw-Zeelandse Christchurch vertrokken ('een stad die mij niet vaak genoeg door aardbevingen kan worden getroffen', aldus Rosalie).

Inmiddels is het 30 december, 's ochtends om kwart over acht. Op vijf plaatsen in het land maken vijf vrouwen en vier niet geheel uitgeslapen mannen zich op voor hun traditionele oudejaarsviering. De Vijf en het vuurwerk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.