Feuilleton, aflevering 9: Een geweldig niets

Bij toeslaande verliefdheid rigoureus stoppen, waarschuwde haar moeder.

Bibi probeerde terughoudend te zijn met wat ze haar vriendinnen vertelde over haar leven en de schaarse uren die ze doorbracht met andere mannen dan Kick. 'Doorbracht' als eufemisme voor momenten van overgave en zelfverlies. Die terughoudendheid had ze niet omdat ze bang was voor het morele oordeel of de afwijzing van haar vriendinnen, maar vanwege een van de nuchtere regels die ze zichzelf had gesteld. Een regel die voorscheef met zo min mogelijk mensen over haar amoureuze onnauwkeurigheden te praten en er al helemaal niet over op te scheppen.

Af en toe - daar kon ze niet onderuit - deelde ze wat geheimen met Frederique of de andere vrouwen van de Vijf, maar nooit met allen tegelijk, altijd abstract en zo veel mogelijk zonder een trotse of triomfantelijke ondertoon.

Een ander zelfopgelegd voorschrift was dat Kick nooit iets over haar kortstondigheden te weten mocht komen. Dat was de hoofdzaak. Voor Bibi had dat met haar ouders te maken, met haar moeder die Bibi's vader ooit een buitenechtelijke gebeurtenis had opgebiecht.

Deze misstap was allang verjaard, maar na twee decennia was het geweten van Bibi's moeder plotseling gaan opspelen. Haar moeder dacht dat haar bekentenis over een vervlogen moment van passie voor haar echtgenoot een teken van liefde en vertrouwen zou zijn. Alleen bleek hij er anders over te denken. Er volgden ruzies en verwijten, en een verkilling die Bibi's ouders in de ogen van Bibi nooit te boven zijn gekomen. Haar vader vroeg zich almaar luidruchtig af met hoeveel klootzakken haar moeder nog meer had verkeerd.

Op een avond heeft Bibi's moeder Bibi zelf ingelicht over haar affaire, haar schuldgevoel en de verkeerde inschatting het geheim na al die jaren alsnog te onthullen. Bibi ging toen al lange tijd met Kick en begreep welk gevecht haar moeder had moeten voeren. Had haar moeder Bibi jaren daarvoor over haar overspel verteld, dan zou ze haar - uit liefde voor haar vader - hebben gehaat en geminacht.

Haar moeder moest toegeven dat achteraf niet haar bedrog haar parten speelde, maar de lichtzinnigheid waarmee ze haar geweten hoopte te ontlasten. Bibi vroeg of haar moeder verliefd was geweest op die andere man.

'Welnee', zei haar moeder. 'Het was geweldig, maar het stelde echt niets voor. Niets.'

'Een geweldig niets', herhaalde Bibi, waarna ze voorzichtig informeerde of haar moeder in al die jaren ooit diepere gevoelens voor andere mannen dan haar vader had gehad. Of er niet een passant was geweest die haar leven had ontregeld.

Haar moeder weifelde over een antwoord.

'Er was inderdaad iemand. Maar met hem heb ik nooit iets gedaan dat ik niet aan je vader zou kunnen vertellen, of waarvoor ik me achteraf zou moeten schamen.'

'Behalve dat hij je hoofd op hol bracht.'

'Daar heeft je vader nooit iets van gemerkt.'

Tijdens dit gesprek vroeg Bibi zich af of ze dit alles eigenlijk wel wilde horen, al was er ook verbazing dat uitgerekend haar moeder tijdens de beginjaren van haar huwelijk blijkbaar had geworsteld met zaken waarmee Bibi zich op dat moment ook bezighield.

'Heb je er spijt van dat je je niet aan die man hebt gegeven?', vroeg ze.

Nu weifelde haar moeder niet.

'Er was niets om te geven. Het was uitgesloten en het zou alles kapot hebben gemaakt. En dit is geen onderwerp om verder met jou te bespreken. Het gaat over je vader, die er altijd voor mij was en voor jullie.'

Na een korte stilte: 'Ik hoor voortdurend mensen zeggen dat een vrouw dit soort dingen alleen doet als ze een ongelukkig huwelijk heeft. Waar ze dat vandaan halen, weet ik oprecht niet. Ik was heel gelukkig met je vader, echt, en toch overkwam het me. Ik was er niet naar op zoek. Het gebeurde.'

Ze keek haar dochter indringend aan.

'Nogmaals, dit wil ik helemaal niet met jou bespreken.'

'Was je verliefd op die andere man?', vroeg Bibi, de vermaning van haar moeder opzichtig negerend.

'Verliefd...'

Haar moeder zuchtte.

'Vermijd het te allen tijde verliefd te worden. Dit is geen onderwerp voor jou en mij, maar mocht je ooit verliefd worden op een andere man...'

Bibi's moeder maakte van haar hand een vuist en bewoog deze ferm naar zich toe.

Hierna keek ze Bibi aan.

Ze maakte de beweging nog een keer.

'Wat bedoel je?', vroeg Bibi, die even dacht dat haar moeder een nogal hardhandig uitgevallen erotische beweging maakte.

'De handrem.'

'Ah, de handrem.'

De regel die Bibi leerde van haar moeder: bij toe-slaande verliefdheid, rigoureus stoppen met wat het ook is dat je uitspookt. Een regel waaraan ze zich overigens niet altijd heeft gehouden.

Net als haar moeder vond Bibi van zichzelf dat ze gelukkig was in haar huwelijk, en ook zij was niet op zoek naar parallelle liefde. Maar in tegenstelling tot haar moeder heeft Bibi nooit wroeging over haar kortstondige omgang met andere mannen gehad, noch werd ze geplaagd door een al te opdringerig schuldgevoel.

De eerste keer dat ze iets verzweeg voor Kick kende ze hem een paar maanden. Ze was op het extatische af verliefd op hem, alles van hem, alles met hem, alles over hem. Ze dacht almaar aan de dingen die hij deed en zei, schreef hem liefdesbrieven terwijl hij naast haar op de bank van haar studentenhuis met een koptelefoon op muziek zat te luisteren.

Vlak voordat Kick in haar leven kwam, had ze met twee studiegenoten een Arabische taalvakantie in Syrië geboekt. Hoewel ze alleen maar bezig wilde zijn met haar nieuwe liefde, kon ze de reis niet afzeggen of omboeken. Huilend nam ze op Schiphol afscheid van Kick.

Het is lang geleden, de gebeurtenis is weggezakt in haar herinnering. Aan het eind van het verblijf in Syrië ondernam het gezelschap westerse studenten onder leiding van Arabische leraren een toeristische excursie naar de oude woestijnstad Palmyra. Onderdeel van de reis was een dromedaristocht van twee dagen. De leerlingen werden verdeeld onder de bedoeïenen die de beesten bereden. Bibi's begeleider heette Bassam, een verlegen lachende jongen van een jaar of twintig, met wie ze - ondanks haar taalcursus - alleen maar glimlachjes kon uitwisselen. Het wereldwijze studentenmeisje en de analfabete kamelenrijder.

Er was een leren zadel op de bult van de dromedaris gebonden, waar Bibi naartoe moest klimmen. Hierna nam Bassam achter haar plaats. De eerste dag sjokte het gezelschap uren achter elkaar door de woestijn, de dieren vlak achter elkaar, verbonden door touwen. 's Avonds hield men halt bij een barakkenkamp naast een oase, waar vruchten en palmbomen groeiden en waar gekookt werd bij een kampvuur. Dat was bepaald zo romantisch als het klonk.

De nacht was echter ontzettend koud en Bibi kon niet in slaap komen, bibberend in haar slaapzak, almaar denkend aan Kick. De volgende dag zat ze zo verfomfaaid en vermoeid op haar dromedaris dat ze niet doorhad dat Bassam en zij een fors stuk voorliepen op de groep. De dieren sjokten niet meer in formatie. Toen Bibi omkeek, zag ze dat ze de anderen ver achter zich hadden gelaten.

Bassam keek haar verontschuldigend glimlachend aan. Ze was te moe om zich zorgen te maken of zich eraan te storen dat ze getweeën door de woestijn reden. Het leek of ze in trance was geraakt. Ze gaf zich over aan de golvende tred van de dromedaris, de cadans van het zand en de zinderende hitte. Af en toe verstapte het beest zich en dan verschoof het leren zadel vervaarlijk.

Dat waren momenten dat Bassam Bibi beetpakte om te voorkomen dat zij van het dier zou glijden. Bij een van die gelegenheden liet hij een hand rusten op haar dij, waarna Bibi voelde hoe hij zijn vingers langzaam over haar bovenbeen liet gaan. Natuurlijk had ze hem moeten stoppen.

WAT ERAAN VOORAF GING
Een groep van vijf vrouwen ('De Vijf') deelde tijdens hun studie lief en leed, nadat ze waren weggelopen van de ontgroening van hun toekomstige studentenvereniging. Hun mannen raakten ook bevriend. Het gezelschap bijna-veertigers besloot gezamenlijk Oud en Nieuw te vieren op Vlieland, met hun kinderen.

Bij aankomst in Harlingen miste het gezelschap de boot, maar dit bleek een practical joke van Pim, een van de mannen. Hij had een oude klipper gecharterd. Toen de boot droogliep, maakte het gezelschap een wandeling over een zandbank. Twee vrouwen, Bibi en Frederique, hebben zich afgezonderd. Bibi vertelt schoorvoetend over haar affaire.

1.1 Betrapt
'Godsamme, ik ben betrapt', zei Bibi, die snel haar peuk in het zand probeerde te trappen.

Dit was de laatste zin van de vorige aflevering. Pas toen ik zaterdag de krant opensloeg, zag ik de lelijke dubbeling van het woorddeel 'trap'. Ik ben niet tegen het herhalen van woorden of woorddelen, als ik me er maar van bewust ben.

1.2 Schema
Afgelopen zaterdag vertelde Renate Dorrestein tijdens de manifestatie Schrijf dat boek!, een bijeenkomst voor aspirant-auteurs, dat er grofweg twee soorten schrijvers zijn: zij die hun schrijfreis plannen en zij die hun voordeur verlaten om zelf ook verrast te worden waar de wandeling hen brengt. Zelf hoort Dorrestein al twintig boeken lang bij de laatste groep. Ik ben een schemamaker, al zal dat ook een vorm van uitstelgedrag zijn. Het plannen is voorpret, het idee aan het werk te zijn en toch te nietsen.

1.3 Bibi
Desalniettemin wil ik niet zo strak plannen dat er bij het schrijven geen ruimte meer is voor spontane invallen. In mijn plot stond voor deze aflevering een samenzijn op de zandbank, een vrolijk treffen tussen kinderen en zeehonden (verder nog geen idee wat er zou moeten gebeuren).

Een van mijn meelezers zei dat hij op dit punt in het verhaal nog wel wat meer wilde weten van het personage Bibi, dat in de vorige aflevering werd ingekleurd. Daar had ik ook wel zin in, om nog wat verder met haar op te wandelen. En dan moet het schema wijken.

1.4 Escapades
De zoektocht naar nieuwe of opmerkelijke manieren van uitdrukken is een van de eigenschappen die het schrijven - voor mij - aangenaam maakt. In een poging meelezers te betrekken bij deze tocht deed ik op Facebook een oproep alternatieven te bedenken voor 'misstappen in de liefde'. Er kwamen meer dan tachtig reacties.

1.5 Vreemdvrijen
Crime amoureux, liefde-lozen (Ben Stam). Morsen, met goede been in verkeerde bed, op drift, vergalopperen, een ander merk proberen (Patricia Jimmink). Voeten onder de tafel steken bij een ander (Marjan Kloosterman). Viezevozen (Spring Vlo). Verboden vruchten plukken (Elly Claasen). Buiten de lijntjes kleuren (Anja Wibbeke). Door de heg kruipen (Inge Pols). Foezelevozen (Renata Dartelin). Geilgraaien. (Sydney Sitters). Een andere jas passen (Jacqueline Hoevenberg). De echtgenoot ontzien (Wilma Hofman).

1.6 Kamelentocht
Lang geleden vertelde iemand mij een verhaal over een kameeltocht door Syrië. Aan Facebook vroeg ik ervaringen. Sara van Gennip antwoordde: 'Mag een kamelentocht door Israël ook? Door de Negev-woestijn, vanuit Beer Sheva. Op de terugtocht mocht je los. Schitterende uitzichten, bijna-doodervaringen als een kameel zich verstapte.'

UITSLAG POLL
Ik besloot het woensdag op Facebook aan de meelezers te vragen: ga ik naar de zeehonden of stel ik dit nog even uit door bij Bibi te blijven? De uitslag was duidelijk:

32,4 procent koos voor de zeehonden
67,6 procent wilde meer weten over Bibi's escapades

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.