feuilleton

Feuilleton aflevering 35: Pinken

De sfeer in het gezelschap is er ondanks de bemiddelingspoging van opa Kick niet beter op geworden.

Bij het buffet zat opa Kick met de kinderen, die hij vermaakte met smeuïge verhalen over popmuzikanten waarvan de meesten nog nooit hadden gehoord. Verderop, aan de tafel van de volwassenen, hingen de kruitdampen van de gewapende vrede tussen de negen kampen. Er werd gepraat over de vriendschap en 'dingen die er waren gebeurd', vaak kregelig en verwijtend, met een bijtend sarcasme over nieuwe onthullingen. Het was vooral Rosalie, de gescheiden puzzelmaakster, die met een nogal opzichtig opgewekt geëtaleerd gevoel van betrokkenheid helende verbanden probeerde te leggen en probeerde te lijmen wat er te lijmen viel.

Frederique zag de aanvoer van de vele flessen wijn, luisterde naar de uiteenzettingen over wie met wie, waarom, wanneer, en dacht aan beruchte pijnlijke scènes uit Who's afraid of Virginia Woolf? en Journey to Italy, over huwelijken in verval, jaloezie en overspel. Ze zat er daas bij en hoe langer de getergde gesprekken om haar heen duurden, hoe afweziger en tegelijkertijd meer geërgerd ze raakte.

Voortdurend maakte ze zichzelf het verwijt dat zij in gang had gezet wat er nu binnen de groep speelde. Al die jaren had ze de geheimen van haar vriendinnen bijgehouden, zoals een ander boeken, aardewerk of sierbloemen verzamelt. In haar dagboeken had ze regelmatig geschreven over de dingen die haar werden toevertrouwd. Kleine weetjes, majeure geheimen, al lang weer verjaarde ontboezemingen, gemene roddels, geheimen die alles op losse schroeven konden zetten: Frederique noteerde er vele en onthield ze allemaal.

Niet dat ze ooit iets met haar kennis had gedaan, nooit roddelde ze wat door, nimmer liet ze doorschemeren dat ze meer wist dan een ander. Tot afgelopen nacht.

Vier jaar geleden bezochten Frederique en Pim een barbecue bij vrienden, waar toevallig ook Kick en Bibi waren. De tuin van het feestje grensde aan een meertje in het bos. Er was een reling, waartegen Frederique halverwege de avond stond geleund, terwijl ze uitkeek over het golvende lichtmozaïek op het water. Kick kwam in het halfschemer naast haar staan. Ze babbelden over een onderwerp dat Frederique toen al niet kon onthouden.

Terwijl de zon onderging, de grote barbecue verderop in de tuin steeds penetranter begon te walmen en de rest van het gezelschap stond te schreeuwen, leunde Kick naast Frederique, om heel voorzichtig zijn rechterpink over haar linkerpink te leggen. Onschuldiger kon een gebaar niet zijn, twee pinken over elkaar - en toch voelde het zeer intens. Frederique trok haar hand niet weg.

Na verloop van tijd vroeg Kick naar een bepaalde avond, een paar weken daarvoor, toen Pim en Bibi na het stappen samen zouden zijn overgebleven in het café. Althans, dat was de conclusie van Kick. Hij had Bibi betrapt op een leugentje over het tijdstip dat zij die nacht was thuisgekomen.

'Ik denk dat Pim en Bibi een verhouding hebben', zei hij. 'Waarom zouden ze verzwijgen hoe laat ze thuis kwamen?'

Frederique zei dat Pim tegenover haar eerlijk had verteld dat hij en Bibi waren geëindigd in een nachtkroeg genaamd Het Afvoerputje. Ze had er niets verdachts in gehoord.

Kick knikte en zweeg.

Samen keken ze naar de ondergaande zon in het water. Een maand na deze barbecue aan het meer zou Frederique met een collegacameravrouw een weekend in Barcelona doorbrengen, om musea te bezoeken en te stappen. Dat haar getrouwde vriendin daar in het geheim een via Facebook herontdekte Spaanse vakantieliefde zou ontmoeten, verzweeg Frederique voor iedereen, zelfs voor Pim.

Kick zei dat hij van Pim had gehoord van Freeks Barcelona-reis, en vertelde en passant dat hij voor zijn werk dat weekend toevallig ook in Barcelona moest zijn. Hij stelde voor elkaar daar te treffen. Frederique knikte. Ze zwegen en na een tijdje zei Kick dat hij hierover niets aan Bibi ging vertellen. Zijn pink lag op dat moment nog op die van Freek.

Frederique bedacht om Pim vooralsnog ook niets over de mogelijke ontmoeting met Kick in Barcelona te vertellen. Dat was niet liegen, dat was 'verzuimen een voorschot te nemen op een toekomstige waarheid'. En toen het daadwerkelijke rendez-vous eenmaal had plaatsgevonden - in het W Hotel, op de kamer van Kick, terwijl Frederiques vriendin onderwijl in de armen van haar Spaanse vakantieliefde lag - besloot Frederique de gebeurtenis wijselijk te verzwijgen voor Pim, want het zou zeker een huwelijkscrisis hebben opgeleverd.

Waarom ze zich met Kick had ingelaten, kon ze niet benoemen. Misschien was het omdat ze er toch aan twijfelde dat er wellicht iets tussen Pim en Bibi was gebeurd. Misschien voelde ze wroeging over alle Männergeschichte die Bibi haar had toevertrouwd. Misschien omdat haar vriendin ook in de armen van een ander had gelegen. Misschien omdat Kick onthulde dat hij helemaal niet toevallig in Barcelona moest zijn, maar de reis speciaal voor haar had geboekt.

Frederique had geen wroeging over wat er was gebeurd, maar besloot dat het samenzijn met Kick eenmalig was en dat ze het er met niemand ooit over zou hebben, zelfs niet meer met Kick. Tot afgelopen middag.

Toen het gezelschap gisteren op de platbodem De Progressie richting het eiland zeilde, stond één reizigster aan een reling uit te kijken over het water. Kick kwam naast haar staan en het was duidelijk dat de twee zich onbespied waanden. Niet dat het argwaan had opgeroepen als twee vrienden uit het gezelschap gezamenlijk over de Waddenzee keken.

Vanuit een raampje in het kombuis zag Frederique het gebeuren. Zij stond glazen af te drogen, toen haar blik registreerde hoe buiten aan de reling Kick plotseling - en hier slikte ze - zijn pink achteloos legde op de pink van de vrouw naast hem. Onschuldiger kon een gebaar niet zijn, maar voor Frederique had het grote betekenis. Kick hield zijn vinger zeker een volle minuut op die van de vrouw.

Een paar uur later slenterde het gezelschap over de zandplaat. Frederique manoeuvreerde zich wandelend naast haar vriendin en vroeg fluisterend, buiten gehoorsafstand van de anderen, of zij iets met Kick had. Geschrokken keek de ander op.

'Jezus, hoe weet jíj dat nu weer?'

'Jij bent niet de enige die wel eens puzzelt', had Frederique geantwoord.

'Wil je het in godsnaam aan niemand vertellen?', zei Rosalie, die eraan voorbij ging dat al haar andere geheimen bij Frederique tot dan toe veilig waren geweest.

Afgelopen nacht, in de noodkampeerboerderij, merkte Frederique, die klaarwakker in haar stapelbed lag, dat Kick het slaapvertrek verliet, waarschijnlijk voor een plas. In een opwelling besloot ze hem achterna te gaan. Gespannen wachtte ze hem op in de gang.

'Ontzettende klootzak', fluisterde ze Kick schreeuwend toe, toen hij uit het toilet kwam, waarna ze hem confronteerde met zo'n beetje alles wat ze over hem wist.

'Jezus Rosalie, hou nou eens even je bek', hoorde Frederique zichzelf roepen. Haar ergernis had een smeltpunt bereikt. Iedereen keek verbijsterd in Freeks richting, want dit waren geen woorden voor haar. Rosalie staarde haar met open mond aan.

'Gewoon even ophouden met die triomfantelijke superieure houding van je, want die komt me de strot uit', ging Frederique verder. 'Je bent moeder Teresa niet, Rosalie, en ook niet Ghandi.'

En de korte stilte die hierop volgde, wordt in taal van Frederiques vakgebied een beat genoemd, een doorleefd moment van inzicht van een personage.

'Vertel het gezelschap anders even over je warme band met Kick.'

Geschrokken gezichten. Kick liet zijn hoofd zakken.

'Ik wist het!', riep Bibi, die met een klap haar wijnglas op tafel zette en tot drie keer toe riep: 'Godverdomme!'

Weer een beat, nu bij Bibi.

'Is er godsamme een van jullie wijven op wie Kick niet heeft gelegen?'

Woest keek Bibi naar het gezelschap, maar voor ze kon aandringen op een antwoord stond Kick op, om zwijgend de tafel te verlaten. Iedereen keek hem na.

'Nou? Nou?'

WAT ERAAN VOORAFGING
Een groep van vijf vrouwen ('De Vijf') wil Oud en Nieuw vieren op Vlieland met gezin en kinderen. De eerste nacht wisselt Bibi onder de dekens berichten uit met haar geheime minnaar Silvijn. Die nacht verdwijnt Bibi's man Kick met iemand anders uit het gezelschap in het donker. Later komt Kick Silvijn tegen in het dorp. Bibi schrikt, want wat doet de weduwnaar Silvijn op het eiland? Onderweg naar een lunchtent onthult Kick aan de andere mannen dat hij destijds een affaire heeft gehad met de vrouw van Silvijn. Silvijn licht op zijn beurt Bibi in over het gedrag van haar man. Hierop schopt ze een scène in het restaurant. Ze beschuldigt Kick ervan met Frederique het bed te hebben gedeeld, waarna ze hier meer over vertelt aan Frederiques man, Pim. Later, in het zwembad, wordt Bibi door Frederique ingelicht over de verhouding die Kick had met de vrouw van Silvijn. In badpak gaat Bibi naar de hotelbar, waar ze Kick naar de grond slaat. Hierop komen er verschillende onthullingen over wie in het verleden iets met wie zou hebben gehad. Er volgt een grote ruzie. Na twee uur gaat het gezelschap, voornamelijk door bemiddeling van opa Kick, toch aan tafel.

1.1 Geheimen
In Aflevering 7 stond: 'Freek verzamelde geheimen van haar vriendinnen. Een ander verzamelt bloemzaadjes, boeken van Couperus of schoenen, Freek onthield al een jaar of vijftien nauwgezet de dingen die haar door vriendinnen waren toevertrouwd. Vaak hadden die haar in vertrouwen genomen over zichzelf of over andere vriendinnen, collega's en familieleden. Freek luisterde altijd aandachtig naar onthullingen, dacht mee en oordeelde nooit. Misschien werd haar daarom regelmatig iets verteld.'

In de aanloop naar dit feuilleton sprak ik van 'een vrouw die een boekje bijhield met de geheimen van haar vriendinnen', maar in het daadwerkelijke feuilleton kwam tot nu toe alleen ter sprake dat Frederique geheimen verzamelde (zie citaat hierboven). Met 'de Bastaardgroep' hebben we lang gediscussieerd of dit geheimenboekje bestaat of niet. Ik vroeg op Facebook om raad.

Een kleine greep uit de discussie. Steven De Froy stelde dat niemand vijftien jaar lang een boekje bijhoudt. Rudolf Vos bracht daar tegenin dat 'nauwgezet' voor hem iets van noteren impliceert. Ook Anne-Marieke Staal stelde dat er wel degelijk mensen zijn die een dagboek bijhouden waarin ook geheimen van vriendinnen staan.

Marjon Brouwer illusteerde dit met een citaat uit haar eigen dagboek: '[Mijn vriendin en ik] hadden afgesproken, samen naar de film. Toen ik haar aan zag komen lopen, keurig gekleed en gekapt. Voelde ik mij lomp. Haar rode pumps staken sexy af bij haar zwarte kousen met naad. Ze zei: je ziet er goed uit. En vlak daarna volgde haar ontboezeming over haar romance met [...]. Tuurlijk kan ze het aan mij kwijt, maar gvd ik moet natuurlijk weer mijn mond houden.'

Later voegde Brouwer hier op Facebook aan toe: 'Er zijn ook vrouwen, onder wie ik, die zonder dagboek zeer gedetailleerd (smerige) details kunnen onthouden uit de ontboezemingen van hun vriendinnen, soms beter dan zijzelf!'. Vaste meelezer Elly Claassen reageerde: 'Ik denk dat ik mij er maar bij neer moet leggen, dat het boekje niet bestaat... (zucht).'

1.2 Beat
Beat heeft veel betekenissen. Wikipedia zegt over een beat in filmtaal: 'The timing and movement of a film or play. In the context of a screenplay, it usually represents a pause in dialogue. In the context of the timing of a film, a beat refers to an event, decision, or discovery that alters the way the protagonist pursues his or her goal.'

PERSONOGRAM
Er zijn vier gezinnen mee en een alleenstaande moeder met kinderen. Spil zijn Bibi Roskam (yogalerares en uitvaartverzorgster) & Kick Groen (platenbons). Kicks vader, opa Kick, is een voormalige platenbons. Cameravrouw Frederique Severijn heeft al jaren de geheimen van haar vriendinnen verzameld. Ze is getrouwd met tv-maker en practical joker Pim Staal. Sanne Moens werkt bij de rechtbank en is getrouwd met Bram Laprice, redacteur bij Libelle. Klaasje Binninga is ambtenaar, getrouwd met Korneel Petersen, duikinstructeur bij de brandweer. Rosalie van Lokeren is een gescheiden puzzelontwerpster.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden