Feuilleton

Feuilleton, aflevering 26: Roddelen

Als Bibi telefonisch contact zoekt met haar minnaar Silvijn, roddelen de andere vrouwen er lustig op los.

In de verte zagen de vrouwen het besneeuwde oude Posthuys, een gebouw dat tot 1927 dienst deed om zeebrieven te versturen tussen scheepsbemanningen en handelaren in Amsterdam. Inmiddels is er in het pand een restaurant gevestigd: het verstgelegen baken van beschaving op het eiland.

Uit de schoorsteen dwarrelde een langwerpige rookpluim en dat duidde erop dat er een goed vuur brandde. De boodschap was: hier pruttelt een pot op de stoof, hier kan men zich laven aan warmte en spijzen. En dat was precies wat de vrouwen hoopten te vinden.
Aangekomen bij het Posthuys zagen ze, tot hun teleurstelling, bij de ingang tientallen huurfietsen van andere toeristen: groepen kinderen hielden voor het pand sneeuwballengevechten, binnen in de eetzaal was het afgeladen vol. Klaarblijkelijk waren ze niet de enige vakantiegangers die de sneeuw hadden getrotseerd om dit behouden huis te bereiken.

Op het moment dat De Vijf hun fietsen bij elkaar tegen de houten hekken voor het restaurant zetten, zei Silvijn de groep vrouwen plotseling gedag. Hij legde uit dat hij niet had geweten dat Pim telefonisch voor het hele gezelschap had gereserveerd voor de lunch. Vanzelfsprekend werd Silvijn, met name door Rosalie en Sanne, uitgenodigd met de groep mee te eten, maar daar ging hij niet op in. Hij groette de vrouwen en vertrok abrupt richting het dorp en Strandresidence Duynstaete. Bibi oogde niet aangeslagen door zijn vertrek, maar de rest van De Vijf keek Silvijn verbaasd na. Rosalie vroeg Bibi plagerig: 'Heb je hem weggejaagd?'

Binnen bleek dat Pim - die met de andere mannen op zich liet wachten - zo slim was geweest twee afzonderlijke tafels te bespreken: één voor de kinderen en één voor de ouders. De meeste kinderen hadden hun tafel al betrokken: ze tekenden, lazen tijdschriften en speelden computerspelletjes.

In het restaurant zaten veel groepen en bezoekers die het gezelschap 's ochtends had gezien bij het ontbijtbuffet. De vijf vrouwen trokken bekijks van mannen in het restaurant, en nog veel meer van andere vrouwen. Over en weer werden dezelfde kijkgevechten gevoerd als eerder die ochtend: dus dit waren de lieden met wie men later in de avond Oud en Nieuw zou vieren?

Toen een serveerster hun drankjes had opgenomen, zei Klaasje tegen Bibi: 'Vertel nu eens wat over die bezoeker van je.'
Het was het onderwerp waarin ze allen het meest geïnteresseerd waren en dat verhulden ze niet.

'Ik weet niet wat ik moet vertellen...', zei Bibi. 'Hij zit in een van mijn yogaklassen en hij begon me berichten te sturen. Ik heb hem misschien drie keer eh... gezien.'

'Gezien,' herhaalde Klaasje met nadruk.

Bibi maakte geen aanstalten dieper op haar geschiedenis met Silvijn in te gaan, en daarom vertelde Sanne dat ze soms ook met een man omging die haar sms'jes stuurde. 'En behoorlijk onthullende, eigenlijk. Alleen neuk ik niet met hem.'

Rosalie zei: 'Wat voor man?'

'Een getrouwde man die me berichtjes stuurt.'

'Maar wat voor berichtjes? En wat voor man?', vroeg Rosalie.
'Een rechter', zei Sanne.
'Een réchter?', riep Klaasje.
'Ja, vreemd hè? Hij is niet zo heel erg oud, begin vijftig, en ook best knap. Soms moet ik een zaak met hem doornemen voor het persrapport. Dat zijn heel professionele bijeenkomsten, waarin we nauwgezet dingen uit het dossier bespreken.'
'Opwindend', zei Bibi.
'En dan stuurt hij me een kwartier na de vergadering een sms met een boodschap als dat hij me wel had willen zoenen.'
'Wát?' (Rosalie)
'Zoenen. Dat schrijft hij. Dat hij me had willen zoenen.'
'Een rechter? En wat dan als je hem de keer daarop weer ziet?' vroeg Frederique.
'Niets', zei Sanne. 'Dan hebben we het er met geen woord over. Praten we gewoon weer heel zakelijk. Tot ik een kwartier nadat ik hem heb gezien wéér een berichtje krijg. O, je was zo mooi, ik had je wel willen zoenen.'
'Dat is harassment!', riep Rosalie.
'Waarom? Het is toch maar een tekstberichtje?'
Rosalie: 'Die man is rechter!'
'Gewoon een beetje een bange man', zei Sanne. 'Te bang om daadwerkelijk een poging te doen me te versieren, blijkbaar. Waar ik overigens blij om ben, want ik moet er niet aan denken om echt met hem te zoenen. Maar die sms'jes vind ik wel grappig.'
'Wat een verhaal,' zei Klaasje.
'Ik haat mannen', zei Rosalie.

Inmiddels was Bibi opgestaan om naar het toilet te gaan. Althans, ze hoopte dat de anderen dat zouden denken. Terwijl haar vriendinnen verder praatten over Sanne's bange rechter, had Bibi de tijd genomen over dingen na te denken. Snel liep ze de gang van het Posthuys in, achter de wc's langs, in de hoop op een rustige plek waar ze onopgemerkt zou kunnen bellen. Ze vond een hoek, vlak bij de ingang, en pakte haar mobieltje. Direct nadat de telefoon overging, werd er opgenomen.

'Ik hoopte al dat jij het was,' hoorde Bibi Silvijn zeggen.
'Ik bel niet omdat ik zo graag je stem wil horen.'

Wat Bibi niet wist, maar wel had kunnen vermoeden, was dat er 9 meter verderop in het restaurant over haar en haar onverwachte bezoeker uitvoerig werd gesproken. De afgelopen jaren hebben veel wetenschappers, met name evolutionair-psychologen, onderzoek gedaan naar het fenomeen roddelen. Overal waar mensen met elkaar omgaan, praten mensen over anderen die er op dat moment niet bij zijn. Roddelen - een begrip dat een uitgesproken negatieve bijklank heeft - blijkt door vrijwel iedereen te worden gedaan, wat onderzoekers doet vermoeden dat het gedrag evolutionaire voordelen biedt. Roddelaars verstevigen niet alleen hun positie binnen de groep, ze hopen ook te leren van de fouten van anderen. Er zijn zelfs wetenschappers die denken dat roddelen van oudsher een dusdanig krachtig mechanisme is, dat het ons gebruik van taal hielp evolueren. We praten, omdat we willen roddelen, omdat we dat nodig hebben in ons sociale overlevingsgevecht.

Niet dat De Vijf zich daarvan bewust waren. Zodra Bibi uit het zicht was verdwenen, had Rosalie aan niemand in het bijzonder gevraagd: 'Wat is dat nou met die Silvijn? Wat is het verhaal van die kerel?'
'Doet ze het nou nog steeds met hem?', vroeg Sanne luchtig, ook aan niemand in het bijzonder. Hoe ze het had gezegd hield het midden tussen luim en ernst. Blijkbaar leefde Sanne's vraag ook bij Klaasje, want op een samenzweerderige toon zei zij: 'Ja, ze heeft toch nog steeds iets met hem? Dit lijkt echt meer dan een uit de hand gelopen WhatsApp-flirt...'

Alle ogen waren nu gericht op Frederique, die altijd het best op de hoogte was van de wederwaardigheden van haar vriendinnen. Toch was het Rosalie die zei: 'Het lijkt me duidelijk.'
'Wat?', zei Sanne.
'Die man is verliefd op haar. Helemaal hoteldebotel.'
Sanne gebaarde dat ze dat niet begreep.
'Zag je dan niet die afhoudende blikken waarmee ze hem aankeek?', zei Rosalie.
'Zag je dan niet de blikken waarmee hij háár aankeek?', zei Klaasje. 'Dat had iets van wanhoop. Alsof hij haar het liefst ter plekke wilde ontvoeren.'
Op dat moment kwam Bibi terug uit het toilet.
'Gaat het over mij?' ,vroeg ze zangerig, vanaf een afstandje.
Even werd er gezwegen.
'Niet alles gaat altijd over jou, Bibi', zei Rosalie, in de hoop dat er een grappige ondertoon in haar woorden lag.

Personogram
Er zijn vier gezinnen mee en een alleenstaande moeder met kinderen. Spil zijn Bibi Roskam (yogalerares en uitvaartverzorgster) & Kick Groen (platenbons). Kicks vader, Opa Kick, is een voormalige platenbons. Cameravrouw Frederique Severijn heeft al jaren de geheimen van haar vriendinnen verzameld. Ze is getrouwd met tv-maker en practical joker Pim Staal. Sanne Moens is persrechter en getrouwd met Bram Laprice, redacteur bij Libelle. Klaasje Binninga is ambtenaar, getrouwd met Korneel Petersen, duikinstructeur bij de brandweer. Rosalie van Lokeren is een gescheiden puzzelontwerpster.

Wat eraan vooraf ging
De Vijf is een groep van vijf vrouwen die elkaar al kent sinds de studietijd. Ze willen samen Oud en Nieuw vieren op Vlieland, met mannen en kinderen, nadat de mannen daags ervoor in Brussel naar een popconcert zijn geweest. Omdat het hotel op Vlieland overboekt is, wijkt het gezelschap uit naar een verlaten jeugdboerderij, waar Bibi onder de dekens tekstberichten uitwisselt met haar geheime minnaar Silvijn. De volgende ochtend komt Kick Silvijn tegen in het dorp. Hij neemt hem mee naar de jeugdboerderij, waar Bibi hevig schrikt. Wat doet Silvijn in godsnaam op het eiland? Hoe kan het dat Kick hem kent? Het gezelschap gaat terug naar het hotel, waar Silvijn zich bij de ontbijttafel komt opdringen mee op fietstocht te gaan. Als het gezelschap zich opmaakt te vertrekken, stuurt Silvijn Bibi een sms dat hij met haar moet praten. Dat was precies wat zij ook tegen Kick had gezegd. Na afloop van een fietssprint onthult Kick aan de andere mannen dat hij de inmiddels overleden vrouw van Silvijn heeft gekend 'in de bijbelse betekenis'.

Rock-'n-roll
Nico Dijkshoorn noemt het 'rock-'n-roll-schrijven': zonder vooropgezet plan beginnen aan een eerste alinea en nog niet weten waar je tweede, laat staan je derde of vierde over zal gaan. 'Dat is schrijven met de ingebakken mogelijkheid dat je gigantisch op je muil gaat,' zei Dijkshoorn over schrijvers die dit genre beoefenen. Ik ben zelf geen uitgesproken fakkeldrager van de rock-'n-roll-methode, maar soms hanteer ik hem toch, gedwongen door de omstandigheden. Bijvoorbeeld de omstandigheid van een deadline.

Deadline
In de geschiedenis van de literatuur hebben veel schrijvers gedijd onder de druk van een inlevertijdstip. Nu ben ik - onder normale omstandigheden en waar het fictie betreft - geen voorstander van tijdsdruk en vaak probeer ik voor mijn deadline een stuk of bijdrage in te leveren. Maar dit lukt niet altijd. De deadline voor dit feuilleton is bijvoorbeeld donderdagochtend om 08.00 uur. Terwijl ik dit typ is het 07.45 uur.

Kapot-herschrijven
In sommige gevallen kom ik er een dag voor de deadline achter dat ik op een verkeerd spoor zit. Zoals bijvoorbeeld bij deze aflevering. Afgelopen maandag en dinsdag noteerde ik drie motieven die ik in deze bijdrage een rol wilde laten spelen: 'posthuys', 'roddels' en 'bange mannen'. Ik schreef een schets en daarna begon het proces van schrijven en herschrijven. Nu bestaat er een schrijfwet die stelt: 'Hoe harder je schaaft, hoe groter de kans dat je uiteindelijk alles weggooit.' Je kunt een tekst ook kapot-herschrijven. Dat is wat ik woensdagmiddag - in een kleedkamer van een Eindhovens theater waar ik 's avonds met Nico Dijkshoorn moest optreden - constateerde. Er zat maar één ding op: woensdagnacht na mijn optreden een andere invalshoek voor deze aflevering uitwerken, met de deadline van donderdagochtend in het verschiet.

twitter.com/vfeuilleton
volkskrant.nl/feuilleton
facebook.com/VolkskrantFeuilleton

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.