Feuilleton

Feuilleton aflevering 16: De Sage van Wanda

Onder de lakens leest Bibi een bericht van haar geheime minnaar.

Regen sloeg met onstuimige strafexercities op het dak van de boerderij, terwijl stormstoten over het eiland gierden. Bibi keek in het duister van het slaapvertrek en luisterde naar het natuurlawaai om haar heen. Al meer dan haar halve leven kwam ze op Vlieland. Sinds haar vroege jeugd huurden haar ouders in de paasvakantie altijd dezelfde bungalow in de Koningin Wanda-glop- naar de opmerkelijke Vlielandse gewoonte steegjes 'gloppen' te noemen.

Als er een storm waaide over het eiland vertelde Bibi's vader haar en haar zus vaak de beroemde 'Sage van Wanda', over een gure vorstin die in de Middeleeuwen over Vlieland heerste. Ooit was er een vloek over de arme duinrichel uitgesproken. Mochten twee zonen van Wanda elkaar doden dan zou Vlieland reddeloos verloren zijn.

Wanda's oudste zonen kregen inderdaad ruzie en de een vermoordde de ander. Haar derde zoon, Worp, raakte in conflict met een monnik die, tegen de uitdrukkelijk wens van Wanda, een kanaal door het land probeerde te graven. Tijdens een woordenwisseling stak Worp de monnik dood, waarna Wanda erachter kwam dat deze man haar vierde zoon was, een knaapje dat als peuter op een ijsschots was afgedreven richting zee en nooit was teruggezien. De knul bleek door kloosterlingen te zijn gevonden en geadopteerd.

Toen Wanda begreep wat er was gebeurd, kermde ze langdurig over het eiland. Met droefheid in haar stramme botten verdween ze in de mist. Hoewel er nooit meer iets van haar is vernomen, denken de eilanders haar sindsdien soms toch te zien, met name als het stormt en de oude koningin woedend staat te zwaaien naar de zee, nog almaar gillend van onmacht.

Het was vooral een gevoel van onmacht waarmee Bibi zich, op dat stinkende eenpersoonsmatras, kon vereenzelvigen. Haar man was weggeslopen uit de slaapzaal, net als iemand anders van het gezelschap. Wat spookten die twee uit? Welk recht had zij jaloers te zijn? Hoe kon het dat ze zichzelf dingen toestond die ze van Kick onder geen beding zou velen? Hoe lang speelde dit al? Wát speelde er überhaupt? Welke zaken waren haar de afgelopen tijd nog meer ontgaan?

Ze overwoog om ook uit bed te stappen, maar besloot dit te laten, want ze wist niet hoe ze zou moeten reageren als ze haar plotseling opspelende angsten en vermoedens bewaarheid zag. Na een tijdje - voor haar gevoel duurden de tien minuten op z'n minst drie kwartier - kwam Kick teruggeslopen van de gang. Bibi zag zijn donkere silhouet naderen, waarna ze voelde hoe hij de houten trap van het stapelbed pakte.

'Gaat het?', fluisterde ze.

Dat was een reflex.

Liever had ze zich slapend of desnoods dood gehouden, maar haar nieuwsgierigheid won het van haar voornemen. Blijkbaar kon ze zich niet inhouden Kick te laten merken dat ze wist dat hij lange tijd was weggeweest. Ze was gespitst op zijn reactie.

In plaats van zich omhoog te trekken, boog Kick zich naar haar toe. Zo goed als geluidloos zei hij: 'Ja, het gaat wel.'

Dat laatste woordje sprak hij uit met een gekwelde ondertoon die Bibi ontging.

'Heb ik je wakker gemaakt?', vroeg hij.

'Wat was je lang weg, man.'

'Ik moest even heel nodig. Iets verkeerds gegeten, denk ik. Het kwam echt in golven.'

De imprudente intimiteiten van geliefden. Bibi fluisterde dat er een pakje Imodium in haar toilettas zat, maar Kick antwoordde dat niet nodig was.

'Welterusten, pop', zei hij en weer pakte hij de kleine bedtrap beet. Bibi vroeg of ze nog een nachtkus mocht. Met een heel zacht stemmetje: 'Of doen we daar niet meer aan?'

Zwijgend stak Kick zijn hoofd in haar richting, waarna hij haar kuste. Bibi hield haar lippen getuit. Hun kus klonk bijna onhoorbaar in de slaapzaal, als twee over elkaar schuivende satijnen lakens of een voetstap in droog duinzand.

Terwijl Kick haar zoende, snoof Bibi een diepe teug. Dit was waarschijnlijk geen bewust gedrag om de aanwezigheid van een vreemde geur te detecteren, een residu van nachtelijke lust, een net niet vervlogen geheime herinnering - maar ze deed het toch. Bibi kon niet bepalen of ze iets afwijkends rook.

Het metalen staketsel wankelde toen Kick weer in het stapelbed klom. Bibi - klaarwakker - volgde zijn bewegingen, haar hele lichaam schudde op haar matras. Het moment daarop luisterde ze opnieuw naar de wind en de regen, wachtend op de mysterieuze ander, die nog niet was teruggekeerd van het toilet of van waardanook. Koningin Wanda gilde onophoudelijk om het huis, onmachtig en woedend.

Een vaste cliënte van Bibi's yogacursus, een eigenzinnige uitvaartonderneemster, had in een periode van topdrukte aan Bibi gevraagd of zij zin had om de vrouw bij te springen. Bibi nam deze opdracht welgemoed aan, voornamelijk omdat ze in slappe tijden moeite had de huur van haar yogastudio te betalen en ze er weinig voor voelde bij Kick aan te kloppen voor financiële ondersteuning. Zo werd Bibi parttime begrafenismedewerker, een baan die haar beviel omdat ze er goed in was. Gekleed in een stemmig pak kon ze zeer empathisch kijken als tijdens een plechtigheid een spreker overmand door droefheid niet meer uit zijn woorden kwam.

Een paar jaar geleden was Bibi bij de uitvaart van een vrouw van haar leeftijd, die om het leven was gekomen bij een auto-ongeluk. Er stond een foto van het slachtoffer op de kist. Mooie, blakende, vrolijke vrouw. De verse weduwnaar wist zich met zijn verdriet geen raad. Ondersteund door vrienden en familieleden huilde hij een afscheidsspeech, tot hij louter monosyllabische klanken uitbracht.

Het was deze man, Silvijn heette hij, die zich twee maanden geleden inschreef voor een van Bibi's yogacursussen. Toeval natuurlijk, want Silvijn wist niet dat de lerares bij wie hij zich aanmeldde, aanwezig was geweest bij de begrafenis van zijn vrouw. Bibi was hem niet vergeten; zijn verslagenheid had diepe indruk op haar gemaakt. Zou Kick dat ook in die mate zijn geweest als zij zou zijn verongelukt op de A27?

'Is er iets?', had Silvijn gevraagd, toen hij zich aan het begin van het intakegesprek had voorgesteld. Bibi vertelde waar ze hem eerder had gezien, dat ze hem van dichtbij had meegemaakt op een van de meest kwetsbare momenten uit zijn leven - dat laatste zei ze er niet bij en ook niet dat ze destijds uitermate geraakt was door zijn radeloze leed.

Ze zei dat ze zich goed kon voorstellen dat Silvijn, nu ze hem dit had verteld, liever bij een andere yogalerares les nam, maar die gedachte werd door hem weggewuifd. Hij vertelde hoe het met hem ging, hoe hij zijn verdriet gekneed en gemasseerd had, hoe hij zijn leven langzaamaan weer bij elkaar had gekrabbeld.

'Mag ik je vragen waarom je yoga wilt volgen?', had Bibi gezegd.

'Wil je een eerlijk antwoord?'

Het eerlijke antwoord was dat hij van vrienden had gehoord dat je bij een yogacursus met een beetje geluk leuke vrouwen kon ontmoeten. Toen hij dit had gezegd, keek hij Bibi verlegen aan. Een maand later lag ze voor het eerst bij hem in bed, na afloop van een les.

Bibi vroeg zich af of ze was weggedoezeld of niet, een aanwijzing dat dit wel degelijk het geval was. Ze luisterde naar de geluiden uit de slaapzaal en de wind om de boerderij. Ze voelde het leren hoesje van haar mobiele telefoon onder haar laken. Met twee dekens over zich heen herlas ze de WhatsApp-conversatie met Silvijn.

'Zal ik morgen naar Vlieland komen?', had hij geschreven, een vraag die ze nog niet had beantwoord omdat ze was gestoord door Kick. Wat ze niet kon weten, en zeker niet vermoedde, was dat Silvijn op dat moment allang op het eiland verbleef.

Wat eraan vooraf ging
Een groep van vijf vrouwen ('De Vijf') deelde tijdens hun studie lief en leed, nadat ze gezamenlijk waren weggelopen van de ontgroening van een studentenvereniging. Achttien jaar na het begin van hun vriendschap willen ze gezamenlijk Oud en Nieuw vieren op Vlieland, in het bijzijn van mannen en kinderen. Bij aankomst in het hotel blijken de kamers dubbel te zijn geboekt. Het gezelschap wijkt uit naar een jeugdboerderij, waar de volwassenen gezamenlijk in één slaapzaal gaan liggen. Als het duister is ingetreden, begint Bibi tekstberichten uit te wisselen met haar geheime minnaar. Dan vertrekt haar man Kick naar een aanpalende ruimte, gevolgd door iemand anders van het gezelschap. Bibi kan niet ontwaren wie.

1.1 Glop
Lekker woord. Staat niet in mijn Van Dale, maar het bestaat wel degelijk. Uit het Nieuw woordenboek der Nederlandsche taal (1864) komt de omschrijving: 'Slop, smal straatje, gang; keerweêr; bergengte; (fig.) gat, vermindering; dit maakt een - (eene leêgte) in mijne kas.'

In 2004 verscheen de Gloppengids van Vlieland van Reina van Ditzhuyzen, met een fraai overzicht van de herkomst van de Vlielandse gloppen.

1.2 Wanda-sage
Meer over de Sage van Koningin Wanda is te vinden op: vlieland-info.nl/KoninginWanda.html of in het lezenswaardig boek Vlieland...ander land van Jolanda de Kruyf en Roelof Tienkamp (uitgeverij Friese Pers Boekerij).

31 december of 12 januari?
Zoals ik vorige week schreef, heeft de onverwachte overtocht naar Vlieland met een platbodem mijn schema nogal in de war gegooid. Aan de meefeuilletonisten op Facebook legde ik het idee voor het verhaal op te pikken op 12 januari en dan met flashbacks te vertellen wat er tijdens de jaarwisseling was gebeurd. Een tweede optie was verder te vertellen vanaf 31 december.

Ik vroeg om een stemadvies. Er kwamen 24 reacties en 49 mensen vulden de poll in. Met 29 tegen 20 stemmen gaf de meerderheid als advies door te vertellen en me min of meer aan mijn schema te houden. Een advies dat ik zal navolgen.

Enkele reacties
Bart van Aanholt: 'Ik wil de Oudjaarssfeer van een vriendengroep live meemaken.'

Elly Claasen: 'Flashbacks, altijd heerlijk verwarrend.'

Jan Pluim: 'Gebruik van flashbacks zonder vooropgezet plot lijkt me een moeizame exercitie.'

Rudolf Vos: 'Terugblikken vanuit het nu. Bovendien hebben we in het voorjaar niet meer zo'n zin in Oud & Nieuw!'

Tis toch een boek?
De reactie die me over streep trok, kwam van Suzanne Gisbertz: 'Geen flashbacks, dan blijf je tot het einde in die flashback-modus hangen en kun je er niet meer uit! En daarnaast... Wat maakt het uit welke datum het is? Tis toch een boek?'

Voornaam
Met de deadline in het verschiet vroeg ik woensdagnacht om 02.22 uur aan Facebook of er nog iemand wakker was om mij te helpen met het bedenken van een naam voor de geheime minnaar van Bibi. Voor het einde van de nacht kwamen er vijf reacties. Evelien Sebök noemde Adelbert. Theo Stepper bedacht Matthijs of Armand (vrij naar amant, oftewel minaar). Helene Ouwer- kerk kwam met Casper en Albert-Jan Bosch tipte Silvijn. Variant op Silvanus, oftewel 'heerser over het bos'. Misschien kunnen we later in het verhaal nog iets met die betekenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden