Feuilleton, aflevering 12: Hier Uw Gevoeg

Buiten belagen zeehonden twee groepsleden, binnen moeten Bibi en haar zoon Kick naar het toilet.


Terwijl het grootste deel van de groep op het dek bleef om al dan niet geamuseerd naar de penibele situatie van Bram en Korneel te kijken, daalde Bibi de houten trap af naar het kombuis. Daar zat Kick, haar jongste zoon, in zijn eentje aan de door Beerd gedekte tafel.

'Ach jochie, wat doe jij nu hier?'

'Ik heb honger', zei Kick.

Aanvankelijk hadden haar dochter Josje en Sannes dochter Tienne even bij de kleine Kick gezeten, maar zij waren terug naar het dek gegaan om te kijken hoe het Tiennes vader verging in de confrontatie met de blaffende zeehonden.

'Gaat het wel goed met je, ventje?'

Bibi boog zich naar haar zoon toe en woelde haar vingers door zijn haar, ondertussen even haar hand op zijn voorhoofd leggend.

'Ja, hoor', zei hij emotieloos.

'Ben je een beetje moe?'

Hij zuchtte, schudde langzaam van niet, maar leek te vermoeid om 'nee' te antwoorden. Bibi zei dat ze naar het toilet moest en daarna bij hem zou komen zitten.

Van haar vier kinderen was Kick de enige over wie ze zich af en toe zorgen maakte wat zijn fysieke ontwikkeling betreft. De andere drie hadden het doorzettingsvermogen, de kracht en sportiviteit van haar man Kick, maar Kick jr. oogde en gedroeg zich als een clownesk resusaapje. Een resusaapje dat bij iedereen vertedering opriep en bijna alles voor elkaar kreeg.

Op zijn zesde kon Kick slechts met grote moeite zijn veters strikken of zijn hemd fatsoenlijk in zijn broek stoppen, wat hem overigens in het geheel niet belemmerde, want op zijn school waren er altijd klasgenootjes die hem wilden helpen. Onlangs had Kicks juf aan Bibi verteld dat bij het speelkwartier twee meisjes uit zijn klas tot vechtens toe ruzie hadden gekregen wie Kick mocht helpen bij het dichtritsen van zijn winterjas. Kick zelf had er uitdrukkingsloos bij gestaan.

Op de deur van het scheepstoilet zat een metalen plaatje met de opdruk 'Hier Uw Gevoeg'. Binnen in het hokje checkte Bibi tijdens het plassen werktuiglijk haar mobiele telefoon. Ze had een nieuwe sms. Met een lichte tegenzin opende ze het berichtenvenster, in de verwachting dat haar opdringerige opgebrande yoga-cliënt annex heimelijke aanbidder haar weer iets ongepasts had gestuurd.

In plaats daarvan zag ze een Whatsapp-bericht van de man over wie ze een uur daarvoor had verteld aan Frederique (waarbij ze het woord 'affaire' had gebruikt). Ze was verrast, want hij stuurde haar niet vaak een bericht.

'Ik mis je nu al', las ze.

Er ging een schokje door haar heen: onder zijn naam zag ze het woord online.

'Héééé!', stuurde ze hem terug.

Na een paar seconden verscheen de statusregel typt een bericht...

'Je bent er ook!', las ze, waarop ze zelf weer begon te schrijven. Op dat moment ging de de deur van haar hokje open. Bibi schrok. Kickje zei dat hij ook moest plassen en zonder haar reactie af te wachten stapte hij bij zijn moeder in de wc. Snel drukte Bibi haar telefoon uit, met Whatsapp-conversatie nog open.

'Wow, dit is een kleine plee!', riep Kick, met her-nieuwde energie. Bibi hielp hem met het losknopen van zijn broek.

'Weet je waar ik deze vakantie het meest zin in heb, mamma?', zei hij.

'Het vuurwerk morgenavond?', zei Bibi. De afgelopen bootreis had ze de kinderen over weinig anders gehoord dan de pakketten knallers en sierpijlen die de verzamelde vaders in de bagage hadden gestopt.

'Nee, het zwembad', zei Kick.

Het zwembad. Natuurlijk. Het hotel waar het gezelschap de naderende dagen op Vlieland zou verblijven was een luxe vakantieoord met twee barren, een chic restaurant, een kegelbaan en een zwembad in de kelder.

'Weet je het zeker?', zei Bibi. Ze herinnerde hem aan een gebeurtenis een paar weken daarvoor. In de laatste zwemles van het jaar had Kick met zijn zwemgroep moeten 'kijkzwemmen' voor ouders, begeleiders en mensen van de zwemdiplomacommissie. De kleine Kick zat al bijna een jaar op les, alle medeleerlingen met wie hij destijds was begonnen, hadden hun eerste diploma al gehaald, maar Kick was traag, bangig en hij kreeg de slagen maar niet te pakken.

Het kijkzwemmen was traumatisch, niet voor Kick, maar voor Bibi. Voor de derde keer op rij kreeg ze van een begeleidster te horen dat er was besloten Kick vooralsnog niet te laten opgaan voor zijn A. Tijdens de gesprekken met ouders mochten de kinderen vrij zwemmen. Zodra het signaal hiervoor was gegeven, stoven alle kinderen af op de banden, minisurfboarden en drijfplanken die in grote bakken lagen.

Toevallig had Kick het dichtst bij een van de grootste trofeeën gestaan: een rubberen binnenband van een vrachtwagenwiel. Snel had hij de band gepakt en fier was hij ermee naar het water gelopen. Maar zijn buit werd hem door de andere roofkinderen niet gegund. Direct werd zijn band afgepakt door een veel groter jongetje, dat hem op zijn beurt weer moest afstaan aan een nog grotere bullebak. Zo gaat het op de savanne, waarom zou het in Sportfondsenbad De Lepelaar anders gaan?

Vanaf de kant had Bibi, wachtend op haar gesprek, lijdzaam moeten toezien hoe Kick een paar mislukte pogingen deed achter de jongen met de band aan te zwemmen in de ijdele hoop het rubberen ding te heroveren. Ondertussen waren alle andere drijfplanken ingenomen, waarbij de fysieke hiërarchie bepaalde welk huftertje welke drijver in handen kreeg. De grootste kinderen pakten de grootste planken en opblaasspeeltjes, de kleinste moesten het doen met het restmateriaal. De schlemieltjes zwommen een beetje richtingloos achter de anderen aan.

Natuurlijk kon Bibi zich hier niet mee bemoeien, want dat zou Kick haar - hoe jong hij nog was - nooit vergeven. Bibi had als een van de laatste ouders haar gesprek met de zwembegeleidster. Na de teleurstellende mededeling wilde ze Kick roepen om zich aan te kleden. In het bad was het door alle vertrekkende kinderen een stuk rustiger, er waren zowaar zwemplankjes vrij. Bibi zag dat Kick, enorm trots, poedelde achter een felrood plankje. Voor hem zwom een blond laagschedelig kereltje dat al twee planken had verzameld. Terwijl deze jongen Kick passeerde, besloot hij dat hij Kicks zwemplankje ook wilde hebben. Zonder toestemming te vragen, trok hij het ding uit Kicks handen.

Kick ging eerst kopje onder en daarna deed hij een verbeten poging zijn rode plank terug te pakken. Dit mislukte. Met één hand hield zijn belager de drie planken vast en met zijn andere hand duwde hij de verbolgen, maar machteloze Kick van zich af. Bibi besloot in te grijpen. Ze stapte naar de plek waar Kick in het water spartelde en riep dat hij aan de kant moest komen. Op dat moment zag ze dat hij huilde, een beeld dat haar netvlies nog dagenlang teisterde.

'Kom uit het water', riep ze hem toe.

'Nee!', riep Kick boos, en hij probeerde - langzaam en tevergeefs - weg te zwemmen van de plankendief. Bibi stond in dubio. Het liefst was ze in het zwembad gesprongen om het blonde huftertje met zijn drie planken en al een minuut of wat onder water te houden, maar in plaats daarvan keek ze hem doordringend aan. Hij begreep de boodschap, schoorvoetend gaf hij de rode drijfplank terug aan Kick. Nasnikkend zwom deze een paar meter tot hij door Bibi aan de kant werd gemaand. Bibi zakte door haar knieën en zacht vroeg ze of hij huilde omdat zijn plank werd afgepakt.

'Nee', zei Kick verbeten. 'Omdat ik van jou niet meer mag zwemmen.'

Bibi knikte en liet het maar zo.

Toen Kick en zij uit het toilet stapten, bleek dat het kombuis was volgelopen met kinderen en volwassenen. Terwijl Bibi en kleine Kick hun gevoeg deden, waren Korneel en Bram inmiddels uit hun benarde positie gered door Maria, de schippersvrouw. Wild in haar handen klappend had ze de zeehonden verjaagd, waarna de vaders waren terug gerend naar De Progressie. Deze reddingsactie was met hilariteit ontvangen.

'Bibi! Geef je telefoon eens!', riep Kick bij binnen-komst. 'Dan kunnen we bellen met Stichting Correlatie, want deze ultieme vernedering zullen Bram en Korneel alleen onder professionele begeleiding kunnen verwerken.'

In het gezelschap werd uitbundig gelachen. Behalve door Bibi, die serieus even had gedacht dat Kick haar telefoon wilde zien.

Wat eraan vooraf ging
Een groep van vijf vrouwen ('De Vijf') deelde tijdens hun studie lief en leed, nadat ze gezamenlijk waren weggelopen van de ontgroening van hun toekomstige studentenvereniging. Hun mannen raakten ook met elkaar bevriend. Het gezelschap bijna-veertigers besloot Oud en Nieuw te vieren op Vlieland, met hun kinderen. Voor de overtocht was een oude klipper gecharterd bij schipper Maria. Toen de boot droogliep, maakte het gezelschap een wandeling over een zandbank, de mannen nog nakaterend van een bezoek aan een popconcert, daags ervoor.

Twee vrouwen, Bibi en Frederique, hadden zich afgezonderd. Bibi vertelde schoorvoetend over een affaire die ze had. Ze wist niet dat Frederique al jaren de geheimen van haar vriendinnen heeft bijgehouden.

Plotseling werd de groep belaagd door agressieve zeehonden. Toen matroos Beerd het gezelschap riep voor een heerlijke maaltijd bestaande uit rotmok, bleek dat de vaders Korneel en Bram waren ingesloten door de zeehonden.

Personogram
Van verschillende kanten kwam het verzoek voor een personogram, omdat het pittig is de vijf gezinnen uit elkaar te houden. Hierbij, beknopt:

Sanne Moens (persrechter) en Bram Laprice (redacteur Libelle), met Tienne (6) en Duco (11). Hun zoon Joep is bij de geboorte overleden.

Frederique Severijn (cameravrouw) en Pim Staal (tv-maker). Pim heeft een zoon uit een eerder huwelijk (Hidde, 15) en samen hebben ze IJsbrand (8) en Robine (10).

Rosalie van Lokeren (puzzelontwerpster) was getrouwd met Pjotr, die inmiddels in Nieuw-Zeeland woont. Ze heeft twee kinderen: Sjors (10) en Dimitri (12).

Klaasje Binninga (nog geen beroep) en Korneel Petersen (duikinstructeur bij de brandweer) hebben een dochtertje van vier maanden, Frances, die niet mee is.

Bibi Roskam (yogalerares en uitvaartbegeleidster) en Kick Groen (platenbons). Ze hebben vier kinderen: Kick (6), Josje (8), Annia (11) en Roel (14). De vader van Kick wordt Opa Kick genoemd. Roel heeft een vriendje bij zich: Yf (14).

Rotmok
Wekelijks houdt lezer Theo Stepper een aanbevelingswaardig blog bij (dewarmloper.wordpress.com), waarin hij mij behulpzaam wijst op blunders en redactionele oneffenheden, en daarnaast verhaalwenken geeft. Zo verbaasde Theo zich erover dat de bereiding van rotmok, waarvoor ik vorige week een recept gaf, minimaal twee uur duurt. Dit impliceert dat de groep lang op het Wad heeft gebivakkeerd. 'Is twee uur op een zandbank niet te lang? (...) En hoe zit het met Bibi en Freek? Hebben die echt twee uur gepraat en in die tijd maar één sigaretje gerookt? En hoe zit het met het geheim dat Bibi aan Frederique ging vertellen?'

Mijn verweer is dat het onmogelijk is om alles van een groep te beschrijven (kom ik later nog op terug). Er is een schrijfwet die stelt dat schrijvers in scènes 'te laat moeten beginnen en te vroeg ophouden', zodat lezers zelf hun invulling kunnen geven. En wat die rotmok betreft: ik stel me voor dat Beerd die de dag van tevoren al heeft gemaakt.

1.1 Toilet
Zoals Stepper al schrijft is 'tijd' in romans en films altijd een heikel punt: 'Ik kan mij van de literatuurlessen op school herinneren dat de toiletscènes uit Turks Fruit en The Godfather als voorbeeld werden gebruikt. Niemand gaat in een boek of film ooit naar het toilet, tenzij het functioneel is. De vrouwen hebben glühwein op, de kinderen warme chocomel, no way dat ze twee uur hun plas hebben kunnen ophouden.'

Dat was een goede wenk, dus laat ik Bibi in deze aflevering naar de wc gaan.

CLIFFHANGER
De cliffhanger van Aflevering 11 was duidelijk: de vaders Bram en Korneel stonden oog in oog met een groep zeehonden. Over de vraag hoe Korneel en Bram terugkwamen op het schip had ik niet echt nagedacht. Hen een spurtje laten trekken naar de boot, voelde een beetje als een sisser.

De vraag aan de mee-feuilletonisten: hoe komen we terug? Er kwamen veel tot de verbeelding sprekende antwoorden. Ineke Scheffers kwam met noodvuurwerk, maar Steven De Froy vroeg zich af of dat de kustwacht niet zou wekken. Elly Claasen noemde verse vis. Harriët Stalman kwam met straaljagers. En Etienne Stekelenburg gaf schipper Maria een fakkel: 'Zoals Mozes een doorgang heeft gemaakt door de zee, maakt Maria een doorgang door de zeehonden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.