Festival

Er is zon, stof en er wordt geknuffeld in de woestijn van Nevada. Het geheim? Love, peace and happiness. Waar? Op het bijzondere Burning Man Festival in de Black Rock Desert. Schrijf je nu in.

Welcome home.' Een vrouwenstem klinkt zacht in mijn oor, terwijl twee armen mij wel heel dicht tegen haar aan drukken. Het is een maf idee dat ik nu in een innige omhelzing tegen de blote borsten van een onbekende vrouw gedrukt sta, die net iets langer duurt dan verwacht.

'Home' is in dit geval de woestijn van Nevada, waar het kunstfestival Burning Man jaarlijks wordt gehouden. Dat dit geen doorsneefestival is, merk je zodra je uit de camper op de stoffige bodem stapt voor het begroetingsritueel bij de toegangspoort. Hier geen omheining van hekwerken of onvriendelijke fouilleeracties bij de ingang. Wel een oprechte, lange en intense welkomst-hug met een vrouw gekleed in een zwart korset, de borsten bloot en het rokje kort.

Zestigduizend bezoekers ondergingen augustus vorig jaar bij de poort dezelfde begroeting voor ze zich een week overgaven aan Burning Man, het meest extreme en radicale festival ter wereld dat steevast eindigt met het verbranden van een metershoge houten man, de 'Man'.

De aantrekkingskracht van het festival reikt inmiddels tot ver over de landsgrenzen. Bezoekers van 8 tot 88 jaar - van brandweerman tot hoogleraar - komen vanuit de hele wereld naar het westen van de Verenigde Staten voor het 'festival der festivals'. Onder het toenemende aantal bezoekers (een verdubbeling in tien jaar) bevinden zich ook steeds meer Nederlanders. Hoewel het festival al sinds 1986 bestaat, was Burning Man hier lange tijd een vrij onbekend fenomeen. Dat veranderde toen BNN in 2009 in het programma 3 Op Reis een uitgebreide reportage over het festival uitzond. Het afgelopen jaar bezochten meer dan driehonderd Nederlanders Burning Man. Na je eerste burn is de kans groot dat je besmet raakt met het Burning Man-virus.

Wat is die verslavende werking dat je naar de andere kant van de wereld reist, terwijl je in eigen land ook prima kunt festivallen? Eerlijk gezegd, Burning Man klinkt in eerste instantie niet erg aanlokkelijk. Een festival waar vrije, blije blote hippies wazig in de woestijnhitte rondhuppelen. Waar je zelf je eten en drinken moet meenemen en alles met elkaar deelt, want kopen kun je er niets. Er is geen programmaboekje, er zijn geen douches en van het reisbudget kun je een kleine tweedehands auto kopen. En toch zal Burning Man het indrukwekkendste en bijzonderste festival zijn dat je ooit zult bezoeken. Wat het ook zo indrukwekkend en bijzonder maakt, is de locatie: Black Rock Desert.

Op een uur van de bewoonde wereld, na een rit door eindeloze westernlandschappen rijd je de woestijn in. Een afgelegen zoutvlakte omgeven door kale bergen, in soft focus gehuld door een witte waas van opwaaiend stof. Een post-apocalyptisch decor dat van zonsopgang tot zonsondergang een aaneenschakeling van kodakmomenten is. Behalve oogverblindend is de Black Rock Desert ook een extreme omgeving waar je zeven dagen vecht tegen de elementen: middagtemperaturen rond de 40 graden en wervelwinden van stof die elke lichaamsopening weten te vinden en een stofbril en monddoek noodzakelijk maken.

Een locatie die ook door de omvang imponeert. Het terrein van Burning Man heeft een omtrek van 15 kilometer. Groter dan ik verwachtte. Een fiets is geen overbodige luxe. Black Rock City, de naam van de enorme tijdelijke stad waar Burning Man is gevestigd, is zo ver je kunt kijken uit campers, tenten en caravans en allerlei MacGyver-achtige bouwconstructies samengesteld. Deze wanordelijke kampementen vormen samen een stad zo groot als de grachtengordel van Amsterdam. Buiten de 'stadsring' van de kampen, de playa, is het nog dik een kwartier stevig doorfietsen langs de 'Man' en de tempel en kunstinstallaties voor je bij de afrastering van het gebied bent.

Bovenal zijn het de bezoekers die Burning Man maken tot meer dan een doorsnee festivalweek dankzij de do it yourself-opzet van het festival. Burning Man is een anti-commercieel festival zonder georganiseerde horeca of entertainment. De touwtjes zijn in handen van de bezoeker. Je bent de curator, cateraar, decorateur, schoonmaker, kunstenaar, artiest en entertainer van je eigen festival.

Doe waar je zin in hebt, is het motto. Maar: volg wel de ten principles. Een soort alternatieve tien geboden in wollige tekst opgesteld door de oprichter van Burning Man, Larry Harvey. Deze regels bepalen de sociale moraal en vormen het ideologisch fundament van het festival waar de hippie-erfenis van love, peace and happiness in doorschemert. Deze tien overtuigingen gaan onder meer over samenwerken, zelfredzaamheid, het geven van geschenken, delen, zelfexpressie en respect voor elkaar en de omgeving. De achterliggende gedachte is dat wanneer de bezoekers deze richtlijnen volgen er vanzelf een utopische gemeenschap ontstaat.

De geboden zijn er vooral op gericht de interactie tussen de bezoekers te vergroten. Neem bijvoorbeeld de giftcultuur. Black Rock City is een anti-commerciële stad die leunt op de sociale infrastructuur van geven, en niet op een economie gebaseerd op onpersoonlijk financiële transacties. Iedereen deelt de hele week cadeaus uit. Dat kan simpel met de hug, die bovenaan staat in de toptien populairste giften. Zeven dagen lang worden er aan een stuk door knuffelhormonen uitgewisseld. Het schuchtere gevoel dat je voelde bij het begroetingsritueel in die eerste onwennige hug is al na een dag weggeknuffeld. Nooit gedacht dat een intieme langdurige Hello Goodbye-omhelzing met een onbekende normaler zou voelen dan een handdruk, die in de week na thuiskomst plots afstandelijk en kil aanvoelt.

De eerste dagen is het voor een virgin (zoals iemand wordt genoemd die Burning Man voor de eerste keer bezoekt) vooral aftasten en kijken hoe anderen als een standwerker langs de kant van de weg hun home made brownies en koele margarita's aan de man brengen. Voorzichtig begin je met een knuffel hier en daar, geef je een koud biertje aan iemand die de weg vraagt en verf je wat indianenstrepen op het gezicht van een ander. Tot je uiteindelijk losgaat en als een 8-jarige op zijn verjaardag glunderend dropstengels uitdeelt aan fietsende passanten, met een plantenspuit verkoelende waternevel sproeit over verhitte lijven en medailles met Hollandse rood-wit-blauwe linten om de nek hangt van deelnemers aan het werpspel dat mijn kamp organiseert.

Bijdragen overigens die in schril contrast staan bij de moeite die anderen hebben gedaan om - vaak met vereende krachten - enorme woestijnprojecten op te zetten. Er passeert een vloot aan zelfgemaakte kettingen, stickers en T-shirts met het Burning Man-logo. Voor een groep burners is het traditie als ontbijtservice warme wentelteefjes te serveren. De buurman bouwt zijn campingtafel aan het eind van de middag om tot cocktailbar met een gezellig muziekje erbij. Anderen organiseren yogaworkshops, een cursus hoelahoepen en openlucht filmvoorstellingen, repareren fietsen, staan met hun rammelende rockbandje op het dak van hun bus of geven shiatsumassages en jazzlezingen. Ook de ritjes op de tot driemaster omgebouwde stadsbus en vele kunstinstallaties zijn giften. Net als de legio dancekampen die Black Rock City telt, van mini-dansvloertjes in tipi's tot de enorme dance-arena Opulent Temple, die zo van Dance Valley lijkt geplukt. De budgetten bij grote muziekkampen als deze kunnen oplopen tot 100 duizend dollar, bijeengebracht door giften van kampleden en via fondswerfavonden. Niemand verdient een cent, dus ook niet bekende dj's als Carl Cox en The Gaslamp Killer; zij betalen zelf een kaartje en zien de paar uur achter de draaitafels als hun geschenk.

Alles kan en mag in de gift-economie. Belangrijke voorwaarde: wees creatief en verwacht niets terug. Dus nee, je hoeft niet te betalen voor de broek die je vindt in het rek van de kledingboetiek, maar als bedankje show je op de catwalk je nieuwe outfit. Ook die cocktail kost je niets, al vragen sommige uitbaters eerst een sterk verhaal in ruil voor je drankje.

De gift-economie is absoluut de grote sfeermaker van het festival. Doordat elk geschenk automatisch vergezeld gaat van een praatje (ja, en een hug) is Burning Man een aaneenschakeling van bijzondere en grappige ontmoetingen. Zoals met de man van rond de zestig die in de kledingboetiek hulp vraagt als het hem niet lukt een minuscuul blauw behaatje met voorsluiting over zijn brede, grijzende borstkas dicht te krijgen. Als vanzelf volgt een gesprek over onze burn-ervaringen en hoe het toch komt dat Noord-Europese vrouwen zo lang zijn.

Het is indrukwekkend wat de zestigduizend bezoekers met hun allegaartje van giften van Black Rock City maken. Burning Man is een enorme speeltuin voor volwassenen. Je stapt een fantasiewereld binnen waar de Efteling, Lowlands en Oerol samen gaan met vuurwerkshows, carnaval, speeddate, lichtshow, survivaltocht en een proeverij. Een fantasiewereld die bovendien een lust voor het oog is. Nergens zul je zo'n wonderlijke parade van extreme outfits zien langskomen als in Black Rock City, waar bloot, fluor, glitter, pikant, bodypaint, tutu's, leer en crossdressing favoriet zijn. Aan het einde van de week kijk je niet meer op van een paar blote borsten of billen. Ook de duizenden bizarre voertuigen, art-cars, leveren visueel spektakel op. Van fietsen die eruitzien als een goudvis of zebra tot een gemotoriseerde metershoge toiletpot, octopus El Pulpo Mecanico met vuurspuwende armen, Mad Max-achtige wagens, een tropisch eiland met palmbomen, een Spaans galjoenschip en een hele armada geïnspireerd op het dierenrijk.

Als de nacht valt en alles en iedereen verlicht is met snoeperig gekleurde glowsticks, ledlampjes en laserlichten is de magie misschien wel het grootst. Op de playa transformeert zo ver je kan kijken de woestijn tot een sprookjesachtig lichtenfestival.

Het maakt van Burning Man een festival in zo'n overtreffende trap dat je al na een paar dagen burnen op het randje van overprikkeling staat. In elk kamp, op elke kruising en in elke uithoek van het enorme terrein wacht continu nieuw avontuur. 24 uur per dag. Zelfs al ga je zeven dagen non-stop door, dan nog zie je hooguit een kwart van het aanbod.

Al na een paar dagen avonturieren, survivallen, feesten en knuffelen kun je alleen maar constateren dat Burning Man dankzij de tien geboden geslaagd is die utopische liefdevolle, vrije, creatieve gemeenschap te creëren. De inspanning die je moet leveren als bezoeker op Burning Man omdat je zelf de touwtjes in handen hebt, maakt het festival veel waardevoller dan een bezoek aan een ander festival. Het vergroot je beleving, mits je er met overgave aan deelneemt. Wie naar Burning Man gaat met de intentie voor puur en alleen een week Fear and Loathing, ervaart maar een frame van de film die het festival is. Zelf actief en creatief deelnemen, is bevredigender en leuker dan passief toeschouwer zijn.

Burning Man is dan ook een gemeenschap die voor veel burners voelt als thuiskomen wanneer ze door de poorten van Black Rock City rijden. Op de laatste dag na het branden van de 'Man' tellen ze de dagen af tot ze het welcome home weer zullen horen: nog 207 dagen te gaan.

Burning Man Tips

1 Blok 26/8 tot en met 2/9 in je agenda. Het is handig een paar dagen eerder te komen en je camper vol te stouwen met proviand voor een week. De trip naar de Black Rock Desert neemt zeker een dag in beslag. Reserveer een aantal dagen na afloop van het festival om bij te tanken aan bijvoorbeeld Lake Tahoe. Je wilt niet weten hoeveel zin je hebt in een duik na een week in de woestijn.

2 Inschrijving voor de kaartverkoop is noodzakelijk. Dat kan uitsluitend van 6/2 tot en met 10/2. Zonder inschrijving kun je geen kaarten kopen. Wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Wie misgrijpt, kan terecht op Craigslist (een soort Marktplaats) waar vaak tot vlak voor het festival tegen normaal tarief ook kaarten worden aangeboden. Een kaart kost 280 euro.

3 Voor bezoekers met een kleine beurs: koop een tent en slaapzak bij aankomst, regel een lift naar het terrein en sluit je aan bij een van de vele kampen met goede keukenfaciliteiten. Neem extra grote vuilniszakken of afsluitbare plastic zakjes mee om je computer, telefoon, kleding, eten en beddengoed stofvrij te houden. Stof maakt je apparatuur kapot.

4 Een camper wint het ruimschoots van een tent, al is het alleen al vanwege de bescherming tegen het stof. Huren is prijzig (rond de 3.000 euro voor een vierpersoons camper). Op de Burning Manwebsite (burningman.com) vind je verhuurders die aan burners verhuren. Wacht niet te lang met het reserveren, deze zijn snel verhuurd. Een camper huren kan goed in San Francisco, Las Vegas, Reno of Los Angeles. Alternatief is een auto met een grote laadbak waarin je een matras kunt leggen.

5 Ticket? Check. Camper? Check. Dan heb je alle tijd om je in te lezen. Burning Man is naast een week festivallen met alles erop en eraan, ook een week survivallen in de woestijn. Bereid je voor alsof je op safari gaat. Laat je slippers thuis: de Black Rock Desert is een zoutwoestijn (In een paar dagen hebben blote voeten pijnlijke kloven). Tot je vaste uitrusting horen een stofbril (of een skibril) en een mond- of neusdoek. Na een dag of twee is een stofstorm geen verrassing meer. Smetvrees? Blijf dan maar thuis. Er zijn geen douches. Neem babydoekjes mee voor een fris effect. Dixi's zijn er ruimschoots en schoon. Zie ook: burningman.com.

6 Op een terrein met een grootte van 15 kilometer is een fiets noodzakelijk. Je kunt er een kopen bij de supermarkt zoals Wallmart (ongeveer 70 dollar) of bij een van de liefdadigheidsinstelling zoals Kiwanis Bike Program (voor 40 dollar reserveren via kiwanisbikes.org). Zonder reservering koop je voor 55 dollar een fiets bij Reno Bike Project (renobikeproject.com). Vergeet niet verlichting te kopen (het terrein is onverlicht) en je fiets te versieren zodat je hem kunt herkennen. En zet hem op slot: ook op Burning Man worden fietsen 'zonder toestemming' meegenomen.

7 Wees creatief met je outfit. Koop kleurige accessoires. Hoe gekker hoe beter. Laat merkkleding thuis: Burning Man is een anti-commercieel festival. 's Nachts is het er zo koud als in een oktobernacht, neem een jas mee. Denk aan verlichting: kerstverlichting op batterijen of spuit je jas in met glow in the dark-verf. Al die lichtjes vergroten de feestvreugde en zijn noodzakelijk want het is 's nachts pikdonker.

8 Het enige wat je op Burning Man kunt kopen zijn ijsblokjes, koffie en thee. De rest neem je zelf mee. Denk vooral aan de 3 liter water per dag (voor consumptie, koken en persoonlijke hygiëne). Heb je een vriezer in de camper, vul die met brood, ijsblokjes voor cocktails en waterijsjes - om uit te delen. Denk aan voedzaam en makkelijk te bereiden voedsel: blikjes tonijn, ananas, watermeloen, pitabrood, gedroogd fruit, noten, soep.

Lees verder op pagina V5

Vervolg van pagina V3

Wie is Larry Harvey?

Larry Harvey (Portland, Verenigde Staten, 1948) is mister Burning Man en een van de oprichters van het festival. Het begon allemaal toen hij in 1986 met wat vrienden op het strand van San Francisco voor het eerst een houten man in brand stak. Sindsdien wordt dat ritueel elk jaar herhaald. Onder zijn leiding is het festival uitgegroeid een fenomeen. Harvey is nog steeds nauw betrokken bij Burning Man: hij is hoofd van de organisatie met een vaste staf van dertig man en tweeduizend vrijwilligers. Harvey is ook woordvoerder van Burning Man, schrijft voor de nieuwsbrief, artikelen en essays voor de website, en geeft lezingen . Hij en zijn Stetson cowboyhoed (denk JR uit Dallas) zijn onafscheidelijk.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden