Festival Oude Muziek kleurt Utrecht Venetiaans

Het Festival Oude Muziek gonst vanaf vrijdagavond tien dagen door zalen en kerken in Utrecht. Thema van de 35ste editie is Venetië. De machtige republiek trakteerde zichzelf eeuwenlang op eersteklas muziek, met als middelpunt de basiliek van San Marco.

Teatro La Fenice in Venetië.

Venetië was toch een operastad?

De kunstvorm opera is er nog net niet uitgevonden, dat gebeurde rond 1600 in Florence. Maar Venetië nam in 1613 het initiatief door Claudio Monteverdi te contracteren. Die verbond in zijn muziek met groot gemak het spirituele met het aardse. Voor de San Marco schreef Monteverdi majesteitelijke kerkmuziek als de Mariavespers. Het driftleven van de mens mat hij breed uit in opera's als L'incoronazione di Poppea.

Venetië was trouwens ook de stad waar opera uit de paleizen afdaalde naar het volk. 's Werelds eerste commerciële operahuis opende er in 1637 zijn deuren.

Zat Antonio Vivaldi niet ook in Venetië?

Dat was een eeuw later. Hij werkte in een meisjesweeshuis, het Ospedale della Pietà. De kansarme jeugd leerde er op hoog niveau zingen en musiceren. Vivaldi's meiden vormden zelfs een toeristische attractie, wat niet verbaast als je die virtuoze muziek hoort.

Wanneer zette het verval van Venetië in?

In 1797, toen Napoleon de stad op de knieën kreeg. Maar aan het operafront bleef Venetië wel degelijk meetellen. Opera's van Rossini en Verdi vonden hun wereldpremière in het Teatro La Fenice, dat tot op de dag van vandaag in bedrijf is.

En al was het geld goeddeels op, de magie van de stad bleef componisten trekken. Richard Wagner stierf er in 1883 aan een hartinfarct, na een ruzie met zijn vrouw over een liefje. In 1951 gunde Igor Stravinsky aan Venetië de eerste opvoering van zijn opera The Rake's Progress. Sinds 1971 ligt hij er begraven, op het 'dodeneiland' San Michele.

Wat worden in Utrecht de hoogtepunten?

Wie de geluidsgolven van de San Marco in z'n onderbuik wil voelen, zet koers naar de gecombineerde kracht van de ensembles Vox Luminis en Capriccio Stravagante (1/9). De Franse dirigent Hervé Niquet en zijn vrouwenkoor geven een klankindruk van Vivaldi's meiden (4/9).

En als ik meer voel voor het kleine en intieme?

Dan is de formidabele Russische pianiste Olga Pasjtsjenko een aanrader (28/8). Op een historische vleugel speelt ze de Lieder ohne Worte, die Felix Mendelssohn componeerde na zijn onderdompeling in Venetië. Op Pasjtsjenko's lessenaar staat ook La lugubre gondola, een prachtstuk waarin Franz Liszt de rouwgondel met het lijk van Richard Wagner laat deinen.

Festival Oude Muziek, 26/8 t/m 4/9, Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden