Ferry Haan: 'Vaders, roep je zoon nou eens tot de orde'

Moeders trekken zich de oproep van minister Marja van Bijsterveldt aan. Vaders niet. Toch ligt volgens Ferry Haan het probleem bij hen. Zij stellen geen grenzen meer.

© THINKSTOCK

Minister Marja van Bijsterveldt roept ouders op hun kinderen bij te staan in hun onderwijscarrière. Deze oproep valt vooral bij moeders in slechte aarde. De oproep versterkt het schuldgevoel waarmee zij toch al rondlopen. Van het vaderfront blijft het echter opvallend stil.

Ik heb nog geen vader gesproken die zich de oproep van de CDA-minister schuldbewust aantrekt. De eerste vader die een baan opzegt om elke middag zijn kinderen op te kunnen vangen met een kopje thee, moet ik ook nog tegen komen.

Toch gaat het bij de vaders mis. De problemen in het onderwijs concentreren zich bij jongens. Jongens zijn lastige leerlingen. Jongens vallen uit in het vmbo. Jongens scoren onder hun vermogen en besteden te weinig aandacht aan hun huiswerk. De meiden redden zich wel. Ook zij kunnen wel wat ouderlijke steun gebruiken, maar scoren over de hele onderwijslinie beter dan jongens. Je vraagt je af waar de samenleving naartoe gaat als je de enorme motivatieproblemen bij jongens ziet.

Samenspan
Voor jongens is het voorbeeld dat ze van hun vader krijgen cruciaal. Veel moeders zullen beamen dat ze 'er niet door komen' bij hun zonen. Veel zonen zullen beamen dat ze 'helemaal gek worden van het gezeur van moeder'. De communicatie tussen mannelijke puber en vrouwelijke ouder is vaak moeizaam. Vaders bereiken meer bij hun zonen, maar veel vaders nemen hun verantwoordelijkheid niet. Er zijn natuurlijk veel goede vaders, maar er zijn er meer die een band hebben met hun zonen die nog het meest lijkt op vriendschap. De vader spant gezellig samen met zijn zoon tegen de moeder die zo aan het zeuren is. De vader begrijpt zijn zoon heel goed wanneer die een hekel aan school heeft. De vader kiest de kant van zijn zoon wanneer er een conflict met school is. Het recente voorbeeld van de boze stiefvader in Nieuwegein is genoeg uitgekauwd.

Ik ben benieuwd hoeveel echtelijke ruzies er zijn over de gebrekkige schoolprestaties van zoonlief. Vader en zoon samen tegenover moeder. Moeder kiest de kant van school, terwijl vader zegt dat hij zelf 'op school ook heus geen lieverdje was'. Daarna komen de sterke verhalen uit de vroegere schooltijd en hoe vaak vader er wel niet werd uitgestuurd.

Met deze signalen kunnen pubers niets. Bewaar de sterke verhalen voor later. De zonen krijgen een slecht voorbeeld. Een vader mag best tof zijn, maar hij is ook verantwoordelijk. Een vader geeft grenzen aan. Een vader is een volwassene.

Opvoeden een vrouwentaak
Als docent irriteert het mij mateloos wanneer vader de telefoon meteen doorgeeft aan moeder als er problemen zijn op school. 'Schoolzaken regelt mijn vrouw', is het standaardantwoord wanneer manlief aan de lijn komt. Tijdens de tien-minutengesprekken komen meestal de moeders opdraven. De vaders hebben belangrijker zaken te doen.

Hoewel steeds meer moeders werken, en vaders steeds vaker een dagje thuis zijn, lijkt het opvoeden van kinderen een vrouwentaak. Het zijn de vrouwen die grenzen stellen aan de kinderen. De man voert de regels uit die de vrouw bedacht heeft.

'Vaders falen totaal in het begrenzen van hun kinderen', is dan ook de stelling van Jan Mienes tijdens lezingen op voetbalclubs. Mienes reist onbezoldigd in Noord-Holland langs voetbalclubs om uit te leggen hoe je het best kunt omgaan met lastig gedrag van pubers (lees jongens). Volgens deze scheidsrechter, voetbalcoach en docent sociaal werk geven vaders op voetbalclubs vooral gemengde signalen af aan hun kinderen. Wat moet een zoon met een vader die uit zijn dak gaat tegen een scheidsrechter? Wat moet een zoon met een vader die goedkeurend knikt wanneer zoonlief een overtreding maakt? Scheidsrechter Mienes loopt van het veld, wanneer hij voelt dat een vader misdragingen van zijn zoon legitimeert. Die doodschop komt er wanneer vaderlief erachter staat, zo leert de ervaring.

Voorbeeldig
Vaders moeten hun rol nemen. 'Pak die autoriteit', stelt Mienes in voetbalkantines tegen de voetbalvaders die er na zijn lezing meestal verslagen bij zitten. Bij de voetbalclub is de inzet van de meeste vaders overigens voorbeeldig. Je zou willen dat vaders zich voor de schoolloopbaan van hun zonen net zo inzetten als voor de voetbalcarrière.

De boodschap van Mienes is dat de vriendschapsband met en het respect van zoonlief waarschijnlijk sterker is wanneer een vader een rol heeft gespeeld in de opvoeding, dan wanneer de zoon de vader zijn hele jeugd als gelijke heeft gezien.

Minister Van Bijsterveldt heeft helemaal gelijk wanneer ze ouders oproept zich meer met de opvoeding te bemoeien. De aandacht voor huiswerk verslapt bij moderne gezinnen waarin of één ouder afwezig is of beide ouders werken. Het is echter onredelijk om deze CDA-familieboodschap bij de moeders neer te leggen. Het zijn de vaders die het later afweten. Wanneer de vaders een loopbaanstapje minder zetten om hun ongemotiveerde zonen bij te staan, dan is een wereld gewonnen.

Ferry Haan is publicist en docent economie op een middelbare school.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden