Analyse

Ferm standpunt Roemer is begrijpelijk. Maar kansrijk?

SP-leider Emile Roemer wil na de verkiezingen geen minderheidscoalitie. Maar misschien heeft hij straks geen andere keus.

D66-leider Alexander Pechtold en SP-leider Emile Roemer kijken naar PVV-fractievoorzitter Geert Wilders tijdens de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer.Beeld ANP

SP-leider Emile Roemer wil straks na 12 september geen deel uitmaken van een minderheidskabinet, zo meldde hij gisteravond in de uitzending van Nieuwsuur. Het tv-programma peilde de afgelopen tijd bij alle lijsttrekkers of ze trek hebben in een coalitie met een of meerdere gedoogpartners.

Roemer zei het 'helemaal niks' te vinden, omdat de gedoogpartner in een minderheidscoalitie nooit ter verantwoording geroepen kan worden. 'Daar doe ik niet aan mee', zei hij stellig. De ferme taal van Roemer is begrijpelijk. De SP gaat aan kop in de peilingen en de partij wil uitstralen dat met de partij straks een stabiele meerderheidscoalitie te vormen is.

Veelpartijencoalitie
Maar hoe groot is de kans daarop? Het politieke midden kalft steeds verder af - het CDA en de PvdA spelen al lang niet meer de hoofdrol in een coalitie. Veeleer vormen ze straks een van de steunpilaren in een veelpartijencoalitie. Neem de laatste peiling van TNS NIPO: een coalitie van SP, PvdA, CDA (de 'sociale variant', volgens Roemer) zou als basis kunnen dienen met 68 zetels. Daarbij zou dan D66 of ChristenUnie moeten komen. Maar het is maar zeer de vraag of die onderhandelingen zouden lukken.

'Het land moet toch geregeerd worden', zei Roemer in dezelfde uitzending van Nieuwsuur. Daarom liet hij zelfs de optie open dat hij samen met de VVD gaat regeren. Maar er zijn weinig partijen denkbaar die meer van elkaar verschillen als SP en VVD. Hoe stabiel zou zo'n coalitie zijn?

Denemarken
De gedoogcoalitie van VVD, CDA en PVV keek in 2010 naar Denemarken als voorbeeld voor de politieke samenwerking. De Denen kennen een lange traditie van gedoogconstructies. Vorig jaar raakte de populistische Dansk Folkeparti (DF) na tien (!) jaar haar positie als gedoogpartij kwijt. Na verkiezingen mocht de huidige Deense premier Helle Thorning-Schmidt een centrum-links kabinet vormen. Ook dat kabinet had een gedoogpartner nodig, in de vorm van de radicaal-linkse Rood-Groene Alliantie (Enhedslisten).

Het is daarom niet gezegd dat een minderheidskabinet minder stabiel zou zijn dan een grote coalitie. Het eerste jaar van het kabinet-Rutte waren de commentaren lovend. Het kabinet functioneerde normaal, gedoogpartner PVV stelde zich loyaal op en de noodzakelijke samenwerking met de oppositie verliep goed, zoals in de besluitvorming over de missie naar Kunduz.

Nu het politieke midden steeds meer afkalft en versplintert - de twee flankpartijen kunnen inmiddels virtueel op ruim een derde van de Kamerzetels rekenen - groeit de kans dat een minderheidscoalitie met een gedoogpartner op de flanken net als in Denemarken nodig is. PVV-leider Wilders weet dat als geen ander. Hij zag een nieuwe gedoogvariant dan ook wel zitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden