'Femke Halsema offert geheugen voor hoger doel'

Femke Halsema weet ook wel dat een diepgaande openbare motivering van de radicale verandering van standpunt over gewetensbezwaarde ambtenaren nooit heeft plaatsgevonden. Door dat niet toe te geven, koos ze voor de gemakkelijkste weg. Dat stelt vk.nl-columniste Amanda Kluveld.

Femke Halsema Beeld anp

Op twitter noemde GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent mijn column Politiek zonder geheugen klinkklare onzin. Femke Halsema beweerde op hetzelfde medium dat GroenLinks openbaar heeft laten weten een ander standpunt in te hebben genomen over gewetensbezwaarde ambtenaren, die geen 'homohuwelijk' willen sluiten. Wie haar wilde 'aanvallen', schreef ze hautain, moest maar beter beslagen ten ijs komen. Kennelijk zat het de dames toch dwars. Waarom zou Van Gent anders beweren dat zij over mijn column een heel debat op twitter heeft gevoerd? Welke zichzelf respecterende volksvertegenwoordiger gaat een debat op twitter voeren over wat volgens haar klinkklare nonsens is?

Ongefundeerde 'aanval'
Ik zal het nog een keer uitleggen. Het is mij volkomen duidelijk dat GroenLinks van mening is veranderd. Maar waar en wanneer is er door de partij diepgaand ingegaan op de redenen waarom alles wat Halsema tijdens het debat over de openstelling van het burgerlijk huwelijk naar voren bracht, opeens niets meer waard is, voor haarzelf niet en voor GroenLinks niet? Door te beweren dat een openbare verklaring daarover meerdere malen heeft plaatsgevonden, wilde Halsema haar volgers doen geloven dat ik een ongefundeerde 'aanval' had gedaan.

Tegelijkertijd weet Halsema ook wel dat een diepgaande openbare motivering van de radicale verandering van standpunt over gewetensbezwaarde ambtenaren nooit heeft plaatsgevonden. Door dat niet toe te geven koos ze voor de gemakkelijkste weg.

Zorgvuldig uitleggen
Het gaat mij er niet om dat men van mening verandert. Dat doe ik zelf ook en meestal leg ik op een gepast moment uit waarom. Mijn uitleg is evenwel minder urgent dan die van een politicus of een politieke partij. Halsema heeft debatten gevoerd over de openstelling van het burgerlijk huwelijk voor mensen van gelijk geslacht. Haar inbreng behoort tot de voorgeschiedenis van die wet. Het is dan niet voldoende om van de daken te schreeuwen dat je het niet langer eens bent met de ruimte voor gewetensbezwaarde ambtenaren. Je moet dan toch echt zorgvuldig uitleggen waarom je opeens niet meer vindt wat je toen met verve beweerde.

Zo vond GroenLinks 'dat ruimhartig moet worden omgegaan met ambtenaren die principiële of religieuze bezwaren hebben tegen het huwelijk van homoseksuelen'. In reactie op Geert Dales, die meende dat ambtenaren niet mochten weigeren een huwelijk te sluiten, reageerde Halsema door te stellen dat ambtenaren niet mogen worden 'gedwongen handelingen te verrichten die tegen hun religieuze opvattingen ingaan'.

Ze stelde: 'De tolerantie en gelijkberechtiging die ik bepleit, hebben als logische keerzijde dat ik religieuze andersdenkendheid respecteer'. Waarom was dat, om mij eens uit te drukken zoals Ineke van Gent dat graag doet, in 2007 plotseling klinkklare onzin? Halsema stelde toen opeens: 'Als ambtenaren zich niet in de wet kunnen vinden, moeten ze ander werk gaan doen.'

Paarse ideaal
Toen het huwelijk voor mensen van gelijk geslacht werd opengesteld is dat gebeurd met de toezegging dat er altijd ruimte zou zijn voor mensen met gewetensbezwaren tegen het sluiten van dat huwelijk. De wet was gericht op het mogelijk maken van dit nieuwe toegestane huwelijk in alle gemeenten. De wet schreef niet voor dat iedere ambtenaar van de burgerlijke stand een huwelijk moest voltrekken. Nu het paarse ideaal is bereikt, veroorlooft men het zich om de eigen bevlogen woorden over zorgvuldigheid en tolerantie te vergeten.

Het bleek toch alleen maar te gaan om dat ene ideale dat Halsema zo vurig verwoordde namelijk dat 'het traditionele huwelijk als onderdrukkend en uitsluitend instituut de genadeslag' werd toegebracht. Dat ambtenaren voorgelogen werden bij de debatten over de wet heeft slechts een hoger doel gediend en mag vergeten worden, zoals uit de reacties van Van Gent en Halsema blijkt.

Feest van emancipatie
GroenLinks Den Haag heeft vragen gesteld over de 'weigerambtenaar' die in Trouw te kennen gaf dat hij principiële bezwaren heeft tegen het homohuwelijk. De man is inmiddels ontslagen nadat hij tien jaar lang huwelijken sloot. Wat gebeurde er ook alweer met het aannemen van de wet waarbij het huwelijk werd opengesteld voor mensen van gelijk geslacht. O ja, dat was volgens Halsema een feest van emancipatie. Dat feest gaat nog steeds door, met offers en al, op het altaar van de vrijzinnigheid. Het laatste offer heet Wim Pijl, de Haagse 'weigerambtenaar'. Zo feesten ze door daar bij GroenLinks, alsof er geen morgen is maar vooral alsof er geen verleden was. Politiek zal zich echt niet door het geheugen laten belemmeren.

Amanda Kluveld is historica en columniste van vk.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden