Feminisme is een mooie marketingtool

Karl Lagerfeld, Emma Watson, Jennifer Lopez: media hadden het deze week maar druk met het 'nieuwe feminisme'. Maar wat is hier precies nieuw?

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Mocht u, vrouwen van Nederland, komende week salarisonderhandelingen met de baas hebben, overweeg dan eens viltstift en karton erbij te pakken. Maak een protestbord met 'Dames eerst!' en, als er nog wat over is van die Zalando-doos, een bord met 'Feministisch maar vrouwelijk'. Indien u in verwachting bent en daarover een gesprek wilt voeren, kunt u schrijven: 'Jongens zouden ook zwanger moeten worden!'

Althans, als we het nieuwe feministisch icoon Karl Lagerfeld moeten geloven. Dinsdag liet hij de modellen aan het eind van zijn show over de Parijse catwalk lopen met protestborden. Daarop stonden bovenbeschreven teksten en andere zwierige zinnen als 'Make fashion, not war' en 'Ben je eigen stylist'.

Wat toch vooral een gebbetje leek van good old Karl ('de vrouw is de perfecte pop'), werd door sommige media opgevat als feministisch statement. 'Karl Lagerfeld is een feminist', vond muziekzender MTV. Nu.nl, met iets meer voorbehoud: 'Modeshow Chanel lijkt op feministisch protest'. 'De show volgt op Emma Watsons opzwepende toespraak over seksegelijkheid bij de Verenigde Naties', schreef Vanity Fair op de site - alsof Lagerfeld en Watson samen nu toch echt de derde (vierde, vijfde?) golf inluiden.

Vanity Fair is niet de enige die een nieuw feministisch elan ziet. Ook nrc.next wijdde er vorige week een groot artikel aan. Het dagblad veegde de toespraak van de actrice Watson en het blote achterwerk van zangeres Jennifer Lopez op een hoop - de billen belandden natuurlijk op de voorpagina - en vroeg zich af: 'Is dit het nieuwe feminisme?'

Jennifer Lopez zou feministisch zijn omdat zij in een videoclip 'met opgeheven hoofd door een slaapkamer loopt, waar twee halfnaakte mannen op bed liggen'. 'De mannen als object, de rollen omgedraaid', besluit nrc.next. Lopez benadrukte zelf dat de video een reactie is op clips van mannelijke artiesten met daarin vrouwen als lustobject. Zien we hier 'het nieuwe feminisme'? Nee en ja.

Nee, omdat het helemaal niet nieuw is dat artiesten zich met de vrouwenzaak bezighouden. Gwen Stefani, zangeres van No Doubt, zong in 1995 al dat zij 'Just a Girl' was en daardoor achtergesteld zou worden. De Spice Girls schreeuwden in elk interview nog even snel iets over 'girlpower'. In 2003 lag Kylie Minogue voor Slow in een zee van bijna naakte mannen met goedgevulde slip. Julia Roberts betrad de rode loper dan weer met een goedgevulde oksel. Vlak, nu we toch bezig zijn, het oeuvre van Madonna trouwens niet uit.

Wat wel nieuw is: dat artiesten er zo enorm mee koketteren. Muzikanten en actrices buitelen over elkaar heen om zich feministisch te noemen. Beyoncé, geestelijk moeder van feminisme-als-merk, trad bij een awardshow op met grote, lichtgevende letters op de achtergrond die samen het woord 'FEMINIST' vormden. 'Ik heb lang een feministisch standpunt ingenomen zonder dat expliciet te benoemen', zei Taylor Swift onlangs tegen de Britse krant The Guardian. Miley Cyrus: 'Ik denk dat ik een van de grootste feministen ter wereld ben, want ik vertel vrouwen dat ze nergens bang voor moeten zijn.' Ziedaar: toch weer tien punten erbij op de salonfähig-o-meter.

Ook in artikelen over Lena Dunham, van wie deze week het langverwachte debuut Not that kind of girl uitkwam, duikt het woord altijd op. Ze wist, naar eigen zeggen, al dat feminisme een belangrijke zaak was voordat ze besefte dat ze vrouw was, omdat haar moeder haar meenam naar bijeenkomsten van de vrouwenbeweging. Wat maakt Dunham dan zo feministisch, volgens journalisten? 'Het tonen van het lichaam dat geenszins voldoet aan het schoon-heidsideaal', schrijft Vrij Nederland deze week.

Dat er een veelkleurige feministische wereld zit tussen de stevige dijen van Dunham en de dunne knikkende knietjes van de modellen van Lagerfeld bewijst dat het vrijwel onmogelijk is om 'het nieuwe feminisme' te definiëren. En toch zijn media, on- en offline, er maar druk mee. Mag Taylor Swift zich feministisch noemen? Kun je in een string op het podium staan en toch tegen objectificatie zijn? Het leidt de aandacht wel een beetje af van waar het echt om gaat: de strijd voor keuzevrijheid en tegen ongelijke salariëring, achterstelling en een dubbele seksuele moraal.

Als er iets nieuw is, dan is het wel dat feminisme een mooie marketingtool is. Lagerfeld toonde deze week dus zijn goede gevoel voor mode: hij voelde de tijdgeest perfect aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden