Feminisme gaat in essentie om mannen

In de ingezonden brieven van vandaag wordt Sylvia Witteman's definitie van feminisme van aanvulling voorzien en gaat het debat rondom euthanasie nog even door.

Drie activisten van feministische actiegroep FEMEN protesteren voor de Oekraïense ambassade in Brussel. Beeld afp

Anekdote Xaviera Hollander gaat te ver

Het is zaterdag. Vandaag heb ik het rijk alleen. Ik lees als eerste Volkskrant Magazine, waar ik eerst de vaste rubrieken lees. Dan door naar Xaviera Hollander, wat ik best een leuk mens vind.

Om de eerste alinea van het interview moet ik in eerste instantie smakelijk lachen. Rond het gezin van Estelle Cruijff hangt de laatste jaren toch een aura van een ordinaire soap waar de anekdote van Hollander mooi in past. Maar dan ga je nadenken. Het betreft hier een minderjarig meisje, dat maandag weer naar school moet. Daar sta je dan op het schoolplein waar de halve, zo niet de hele, school weet dat een bejaarde prostituee zich heeft liggen bevredigen bij jouw belevenissen. Durf je dan nog naar school? En moet je hier als kwaliteitskrant over willen schrijven?

Wilma van der Woord, Leiden

Grunberg versus Terlouw

Ook ik las als kind alle boeken van Jan Terlouw. Wel geen vijf tot tien keer, zoals Arnon Grunberg, maar wel twee of drie keer - maar wij hadden dan ook televisie, en Grunberg niet.

Grunberg vindt Terlouw een vriendelijke man (Voorpagina, 22 februari), en dat lijkt mij ook, ook al heb ik Terlouw nooit ontmoet. Ook Grunberg lijkt mij trouwens de vriendelijkheid zelve. Maar ik vind het nogal onvriendelijk om, zoals Grunberg doet, Terlouw 'zelfgenoegzame nostalgie en tot niets verplichtend populistisch idealisme' te verwijten.

En zeer onterecht bovendien. Terlouw is 84 jaar en spreekt zich nog steeds uit over politiek en samenleving. Een gefundeerde mening geven zoals Terlouw hier doet (Sir Edmund, 20 februari), is óók een waardevolle bijdrage. Grunberg zelf doet trouwens weinig anders dan gefundeerde en soms, zoals hier, ongefundeerde meningen geven, en wordt daar alom (ook door mij) voor gewaardeerd.

We moeten nog maar afwachten wat Grunberg zelf, als hij het mag beleven, nog te melden heeft op zijn 84ste.

Laten we bovendien niet vergeten dat Terlouw zich drie decennia lang, in de jaren zeventig, tachtig en negentig, met hart en ziel heeft ingezet voor de Nederlandse samenleving. Als Kamerlid, vice-premier, minister, secretaris-generaal en als commissaris van de koningin. En dan schreef hij ook nog een aantal prachtige kinderboeken, die ongetwijfeld hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van moreel besef van talloze kinderen.

Zo iemand zelfgenoegzaamheid en tot niets verplichtend populisme verwijten, slaat echt nergens op.

Dini Hogenelst, Leiderdorp


Het gelijk van Merkel

De column van René Cuperus (O&D, 22 februari) is mij uit het hart gegrepen. Europa anno 2016 is geopolitiek omgeven door een wereld vol onzekerheid, chaos en toenemend geweld met alle gevolgen van dien, ook voor ons hier in Noordwest-Europa.

Intern ontwikkelt Europa zich meer en meer als een construct waarbij populistische en nationale soms kleinzielige belangen de toon zetten in plaats van samenwerking en solidariteit. Tot een sterkere positionering en welvaartsvaste toekomst voor Europa in de globale wereld leidt dit zeker niet.

Bij dit alles is Merkel zo ongeveer de enige vanuit de heersende klasse van politici en nationale leiders die daar boven uitstijgt en nog steeds staat voor samenwerking en eendracht; niet alleen vanuit humanitaire overwegingen, maar ook vanuit welbegrepen Europees eigenbelang.

Wat mij betreft verdient Merkel groot respect. Het zou premier Rutte sieren wanneer hij wat meer zij aan zij met haar zou optreden. Dat zou zijn statuur ten goede komen.

Bert Kuijf, Bemmel

Angela Merkel. Beeld reuters

Feminisme gaat over mannen

'Feminisme is schijt hebben aan wat mannen van je denken,' betoogt Sylvia Witteman (V, 18 februari). Dat is een aardige werkdefinitie, maar als algemene definitie van feminisme schiet het tekort. Je kunt als vrouw wel schijt hebben aan wat mannen van je denken, maar als die mannen je onderdrukken, verkrachten, verminken of vermoorden, schiet je daar niets mee op. Denk bijvoorbeeld aan de Nederlandse vrouw die onlangs door haar man werd vermoord in Irak omdat ze wilde terugkeren naar Nederland.

Feminisme gaat in essentie niet om vrouwen, maar om mannen. Het gaat erom dat mannen hun neiging tot het overheersen van vrouwen onderdrukken en dat de samenleving zo wordt ingericht dat vrouwen zich in vrijheid kunnen ontplooien en worden beschermd tegen paternalisme. Of vrouwen zich maatschappelijk, cultureel, sociaal, sportief of politiek willen ontplooien, is een keuze die ze zelf moeten maken. Een samenleving waarin vrouwen schijt kunnen hebben aan wat mannen én vrouwen van hen vinden, is een feministische samenleving.

Floris van den Berg, filosoof en feminist, Bunnik

Onbegrijpelijk

Het is een blijvend misverstand dat ook Annabel Flapper (O&D, 22 februari) maakt als ze palliatieve sedatie met dood tot gevolg 'de andere vorm van beëindiging van het leven' noemt. Het is in tegenstelling tot wat ze schrijft geen vorm van euthanasie die is toegestaan. Palliatieve sedatie is een medische handeling die de arts kan uitvoeren ter bestrijding van pijn en ter verhoging van de kwaliteit van het leven.

De arts dient medicijnen toe met dit doel, en niet om de dood te bevorderen. Het kan soms gebeuren dat dit toch de dood ten gevolge heeft, maar dat is nooit het doel. Bij euthanasie is de dood wel het doel.

Piet Ronnes, theoloog en ethicus

Regie bij euthanasie

Wat ik in de reacties op Levenseindekliniek heb gemist, is het feit dat bij deze patiënten hulp bij zelfdoding een uitkomst had kunnen bieden. De patiënt drinkt dan zelf in aanwezigheid van een arts een sterk slaapmiddel, hetgeen een veel minder actieve rol van de arts vergt. Voor omstanders is dan ook duidelijker dat de patiënt zelf de regie in handen heeft.

Erik Courant, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.