REPORTAGE1 MEI

Felle protesten van werknemers tegen Amazon: ‘Ons leven gaat boven hun winst’

Zorgpersoneel sluit zich aan bij het protest van werknemers in New York tegen de onveilige werkomstandigheden bij Amazon. Beeld Getty Images

Bij pakhuizen van Amazon in de Verenigde Staten is vrijdag, op de Internationale Dag van de Arbeid, fel gedemonstreerd. Werknemers verwijten de grote baas, Jeff Bezos, miljarden te verdienen aan de pandemie, terwijl zij grote risico’s lopen. 

‘Hoeveel heeft Jeff Bezos verdiend aan de pandemie?’, vraagt Chris Smalls door zijn luidspreker, terwijl de vrachtwagens met hun Amazon-glimlach langsrijden. ‘Hij is een profiteur!’, roept iemand. ‘Hoeveel miljard?’, gaat Smalls door. ‘En wie zijn de werkers die dat geld echt binnen hebben gebracht? Wie zijn de mensen die gevaar lopen?’

De protestborden hier voor het enorme inpakhuis van Amazon op Staten Island, aan de rafelranden van New York, geven het antwoord. ‘Dode werkers 3 Jeffs cheques.’ En: ‘Amazon ontslaat mensen die hun leven willen beschermen.’ En: ‘We zijn allemaal essentieel.’

‘Onze levens gaan boven hun winsten!’, wordt er gescandeerd.

Het is 1 mei, en boze werknemers grijpen de Internationale Dag van de Arbeid (die zijn oorsprong in Verenigde Staten heeft, maar hier niet wordt gevierd) aan voor stakingen, werkonderbrekingen, ziekmeldingen en oproepen tot boycots van de bedrijven waar ze zelf voor werken. De spanning tussen grootkapitaal en ­arbeid is de afgelopen weken door het ­coronavirus verder opgelopen – naast de karige beloning, onbetaald ziekteverlof en gebrekkige ontslagbescherming zijn ook de onveilige werkomstandigheden inzet van strijd.

Ze willen meer beschermende kleding, meer afstand tot collega’s en klanten, meer reiniging van de werkplek en alles dat ze moeten aanraken, doorbetaald ziekteverlof en een gevarengeld van 5 dollar per uur.

Politiek

De sociale onrust is ook politiek. President Donald Trump en veel Republikeinen in het land willen de economie weer zo snel mogelijk draaiend hebben. Trump deed afgelopen week een beroep op een oorlogswet om te bevelen dat de slachthuizen in Amerika weer opengaan, nadat plaatselijke autoriteiten die hadden gesloten omdat het broedplaatsen van corona zijn: er zijn in varkens- en koeienslachterijen in Iowa, Missouri en South Dakota al zeker twintig coronadoden gevallen onder werknemers.

Veel van de arbeiders in de slachthuizen (onder wie een groot aantal immigranten) durven niet meer te komen, maar de Republikeinse gouverneur van Iowa zei deze week dat werkweigering wordt gezien als vrijwillig ontslag. Dat betekent dat een uitkering onmogelijk wordt.

Tegelijkertijd dringen Republikeinse politici in Washington aan op een wet

die de aansprakelijkheid van bedrijven voor eventuele zieken en doden onder hun werknemers schrapt. Daarmee komt het risico helemaal bij de arbeiders te liggen.

De protesten zijn tot dusver kleinschalig. ‘Een massale staking’, kondigde de flyer aan die op sociale media rondging, en werknemers bij Amazon, Whole Foods (ook eigendom van Amazon), warenhuis Target en enkele bezorgdiensten hadden aangekondigd het werk te onderbreken of zich ziek te melden. Klanten werden ­opgeroepen de winkels te mijden. Maar bij Whole Foods in Brooklyn staat vrijdagochtend niemand te demonstreren, en staat er wel gewoon een rij voor de deur. Bij Amazon op Staten Island is het aantal verplegers dat uit solidariteit naar het pakhuis is gekomen groter dan het aantal werknemers.

Intimidatie

‘Logisch, we worden geïntimideerd’, zegt Wendy, die haar achternaam niet wil geven. Beveiligers van Amazon filmen het protest. ‘Veel mensen durven niet te protesteren. Iedereen weet wat er met Chris is gebeurd.’

Chris is Chris Smalls, de leider van het protest, die het symbool is geworden van de strijd – Amazon verbiedt het lidmaatschap van een vakbond, dus het protest moet komen van individuen die opstaan. Smalls trok eind maart, nadat een collega ziek was geworden, aan de bel omdat hij vond dat de werkomstandigheden bij Amazon onveilig waren. Toen hij vervolgens een demonstatie organiseerde, eiste Amazon dat hij in quarantaine ging. Toen Smalls op 30 maart toch kwam opdagen bij het protest, werd hij ontslagen.

Later lekten notulen uit van een vergadering van de hoogste bazen van Amazon, waarin zij bespraken hoe zij Smalls tot ‘het gezicht van de vakbondsbeweging en ­actievoerders’ konden maken, mede omdat hij ‘niet slim, en niet articulate’ was. Niet articulate oftewel wel­bespraakt is een codeterm die vaak wordt gebruikt om zwarte Amerikanen mee aan te duiden. Amazons bedrijfsjurist heeft er later excuses voor aangeboden.

Maar nu is Smalls, een zwarte Amerikaan uit New Jersey, dus het gezicht van de beweging. De openbare aan­klager van New York onderzoekt of Amazon geen klokkenluiderswetten heeft overtreden door hem te ontslaan. ‘Hier sta ik’, roept hij. ‘En ik heb geen greintje spijt!’

Eigenlijk, zegt hij, moet Amazon ­helemaal gesloten worden. ‘Dit zijn echt geen essentiële spullen die wij hier met gevaar voor eigen leven inpakken.’ Wendy, zelf een inpakker, zegt dat ze elk product vervloekt voordat ze het in een doos gooit. ‘Het is heel aardig dat we nu met verpleegkundigen worden vergeleken, omdat we ook zulke grote risico’s lopen. Maar dat is onzin. Het werk van verpleegkundigen is essentieel. De dildo die ik net heb ingepakt is dat niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden