Felle protesten tegen Erdogans afrekening met de media

Golf van invallen en arrestaties onder journalisten leidt tot scherpe kritiek van EU

De Turkse president Tayyip Erdogan heeft zondag de strijd aangebonden met een 'netwerk van verraders' dat erop uit zou zijn de regering ten val te brengen. Veiligheidsdiensten hebben ten minste 24 journalisten, televisiemakers en voormalige politiechefs opgepakt.

Ekrem Dumanli, hoofdredacteur van de Turkse krant Zaman, werd opgepakt. Foto ap

Over de arrestatiegolf, in meer dan tien steden, deden al een paar dagen geruchten de ronde. Erdogan zou het hebben gemunt op aanhangers van zijn aartsrivaal, de islamitische geestelijk leider Fettulah Gülen, die zich in ballingschap in de VS bevindt.

Volgens de openbaar aanklager in Istanbul zijn er 32 arrestatiebevelen uitgevaardigd wegens 'het vormen van een terroristische groep', valsheid in geschrifte en laster.

De invallen en arrestaties werden zondagavond scherp veroordeeld door de buitenlandchef van de Europese Unie, Federica Mogherini, en door eurocommissaris Johannes Hahn, verantwoordelijk voor onderhandelingen met kandidaat-lidstaten, waaronder Turkije. Ze noemden de operatie strijdig met de persvrijheid, 'een kernbeginsel van democratie'. Elke verdere stap op weg naar toetreding tot de EU 'is afhankelijk van volledig respect voor de rechtsstaat en fundamentele rechten'.

Monddood

Een van de journalisten die zondag werden opgepakt, is hoofdredacteur Ekrem Dumanli van de populaire krant Zaman. De Nederlander Joost Lagendijk, voormalig europarlementariër voor GroenLinks, was als columnist van de krant aanwezig bij de arrestatie op het hoofdkantoor.

'We wisten dat het eraan zat te komen,' zegt Lagendijk telefonisch vanuit Istanbul. 'De timing is niet toevallig. Deze week is het precies een jaar geleden dat de media voor het eerst berichtten over een enorm corruptieschandaal rond de regering van - toen nog - premier Erdogan. De arrestaties van dit weekeinde zijn de ultieme wraak van Erdogan.'

De hoofdredacteur van Zaman werd onder grote publieke belangstelling door de politie afgevoerd. 'We zijn trots op je,' klonk het vanuit de menigte. Ook werden leuzen gescandeerd als: 'De media laten zich niet monddood maken.' De eveneens aangehouden Hidayet Karaca, chef van de televisiezender Samanyolu, noemde de actie 'een schande voor Turkije.' Zowel de krant als de zender heeft nauwe banden met de Gülenbeweging.

'De volgende slachtoffers zijn waarschijnlijk linkse en liberale media', zegt hoofdredacteur Mehmet Cerit van Zaman Vandaag, de Nederlandstalige versie van de grootste Turkse krant. Ook Lagendijk verwacht meer arrestaties onder journalisten die in de ogen van Erdogan te kritisch zijn. 'Erdogan pakte het afgelopen half jaar al de belangrijkste bank van de Gülenbeweging aan en nu zijn de media aan de beurt', constateert de Britse Turkijekenner Gareth Jenkins.

Erdogan Foto ap

Baas

Volgens Jenkins voelt Erdogan zich oppermachtig sinds zijn succesvolle verkiezingscampagne voor het presidentschap. In augustus werd hij het eerste rechtstreeks door het volk gekozen staatshoofd van Turkije. Hij geniet vooral steun onder het conservatieve deel van de bevolking.

'Niet alleen in eigen land wil Erdogan laten zien dat hij de baas is, hij toont zich ook hard tegenover de buitenwereld,' zegt Jenkins. 'Hij gelooft in zijn eigen retoriek over buitenlandse complotten. Daarbij maakt hij zich geen zorgen over de internationale reputatie van Turkije.'

Turkije heeft eerder laten blijken niet bijster gevoelig te zijn voor kritiek vanuit Brussel. Toen de media een jaar geleden melding maakten van corruptie in regeringskringen, werden enkele ministers ontslagen en hun zoons opgepakt. Ook Erdogans familie werd genoemd in verband met misstanden. De regering-Erdogan sloeg hard terug, met een zuivering van het politie- en justitieapparaat die duizenden mensen hun baan kostte.

Ankara spaarde de media evenmin. Twitter en YouTube werden dit jaar een tijdlang aan banden gelegd. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International sprak over censuur. Volgens het onafhankelijke Comité ter Bescherming van Journalisten zaten eind vorig jaar 40 journalisten gevangen in Turkije, meer dan in enig ander land.

Turken demonstreren tegen de arrestaties. Foto ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.