Felle kritiek College Rechten van de Mens op jihadaanpak

Het College voor de Rechten van de Mens heeft felle kritiek op het Actieplan Integrale Aanpak Jidadisme en daaruit voortvloeiende nieuwe wetsvoorstellen  ter bescherming van de nationale veiligheid. Het kabinet doet aan 'symptoombestrijding'. Grondrechten worden beperkt zonder grondige analyse naar de oorzaken van radicalisering en naar de beste aanpak van terroristische dreigingen, stelt het College.

De van ronselen voor de jihad verdachte Azzedine C. (L) en jihadist Lofti S. (R) tijdens een pro IS-demonstratie in de Haagse Schilderswijk. Beeld anp

Het gaat om bestuursrechtelijke maatregelen (het innemen van het paspoort bijvoorbeeld), het intrekken van het Nederlanderschap en een wijziging van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek. De adviezen van het College zijn niet bindend, maar hebben vaak wel gezag.

'Het is goed dat Nederland in actie komt tegen gewelddadige personen of groeperingen. Maar het kabinet speelt te snel in op maatschappelijke onrust en wil zich graag pro-actief opstellen om daadkracht uit te stralen', licht woordvoerster Marysha Molthoff van het College de kritiek toe.

Ze zegt dat de voorstellen te vaag zijn, dat vaak niet duidelijk is wat een persoon precies moet hebben misdaan. Jihadstrijders reizen vaak via Turkije naar Syrië. Moslimjongeren die een reis naar Turkije boeken, worden makkelijk als potentieel gevaarlijk gezien. In de voorstellen krijgen de minister en de gemeente de ruimte om het paspoort van zo'n jongere in te nemen. Molthoff: 'Daar gaat geen toets van de rechter meer aan vooraf. Zo'n jongere kan ook gewoon op familiebezoek of op vakantie willen gaan.'

'Stigmatiserende effecten'

De wetsvoorstellen hebben volgens het College ook 'mogelijke stigmatiserende effecten op migrantengroepen met een islamitische geloofsovertuiging'. Molthoff zegt dat het College zich realiseert dat de problematiek complex is. 'Maar juist in moeilijke tijden moeten mensenrechten hun waarde bewijzen.'

Daar zal niemand het mee oneens zijn, zegt radicaliseringsdeskundige Omar Ramadan. Toch bespeurt hij bij zichzelf enige ambivalentie. 'Moeten we lieden die de democratie willen afschaffen alle mogelijke democratische middelen geven? Terroristen die onze rechtstaat verwerpen, willen de grondrechten afschaffen die het College wil beschermen.'

Ramadan deelt ook de kritiek van het College niet dat een onderliggende visie ontbreekt. Hij maakt onderscheid tussen de wetsvoorstellen, 'die inderdaad repressief zijn en gericht op mensen die met geweld hun doel willen bereiken', en een andere poot van de radicaliseringsaanpak: de preventie. Met allerlei preventieprojecten probeert het kabinet de voedingsbodem weg te nemen.

Advocaten van terreurverdachten omarmen het advies van het College wel. 'Ik had het zelf kunnen schrijven', zegt Bart Stapert, raadsman van Jordi de J. 'De diepte van radicalisering wordt niet meegewogen, welke vorm wel of niet kan leiden tot een misdrijf. Alles wordt op één hoop gegooid.' André Seebregts, die Azzadine C. alias Abou Moussa bijstaat, voegt toe dat nieuwe maatregelen onnodig zijn.

'Het reeds bestaande strafrechtelijke instrumentarium biedt al ruim voldoende mogelijkheden om vroegtijdig in te grijpen', zegt hij. Zo zijn het treffen van voorbereidingshandelingen voor een terroristisch misdrijf al strafbaar en is een redelijk vermoeden van schuld voldoende om iemand in voorlopige hechtenis te nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.