Feest in Indonesië: Jokowi zet 'corrupte generaal' buitenspel

Het is feest voor het kantoor van de anti-corruptiecommissie. Honderden sympathisanten staan voor de deur, met hoofddoeken met 'KPK' erop: de afkorting waaronder de commissie bekend staat. De opluchting druipt van alle gezichten.

President Widodo Beeld anp

De mensen waren voorbereid op het ergste: een belegering, een invasie, een veldslag, alles was gisteren nog mogelijk, en ineens is het vrede. Eén woord van de president, meer was er niet nodig om Indonesië uit een diepe put te halen, en een zware depressie om te buigen in vrolijk optimisme.

De president heeft opvallend eenvoudig een einde gemaakt aan een dreigende oorlog tussen politie en de KPK. Hij doet wat niemand meer verwachtte: hij schrapt Budi Gunawan, een politiegeneraal met miljoenen euro's op zijn bankrekeningen, als kandidaat hoofd van de politie van Indonesië. Daarmee maakt hij een einde aan een situatie die tot en met dinsdag alleen maar verder escaleerde.

In plaats van Gunawan draagt Jokowi een onbesproken politiechef voor, die meteen belooft een einde te zullen maken aan de 'corruptie-oorlog' waarin Indonesië verzeild is geraakt. De voorspelde 'dood van de strijd tegen de corruptie' lijkt afgewend. Het nieuws breekt op alle media.

'Eindelijk is de president er', staat er over het hele beeldscherm van de nieuwszender TVOne. Dat is een verwijzing naar de spandoeken van wanhopige aanhangers die wekenlang vroegen: 'President waar ben je?' De andere nieuwszender, Metro TV, juicht over een 'Solusi ala Jokowi', de president heeft het hem toch weer gelapt.

Joko 'Jokowi' Widodo heeft zichzelf uit een onmogelijke positie gewurmd. Budi Gunawan was uit de weg geruimd. Dat met hem ook twee topmannen van de KPK werden ontslagen was daarbij vergeleken ineens volslagen onbelangrijk.

Budi Gunawan Beeld afp

Rijkdom met vraagtekens

Tot vanochtend zag het er allemaal uiterst somber uit. Budi Gunawan dreigde het nieuwe hoofd van de politie te worden, ondanks de geur van corruptie die om hem heen hing. De rijkdom van de politiegeneraal was met te veel vraagtekens omgeven. Volgens het weekblad 'Tempo' zou hij, als hoofd van de dienst personeelszaken van de politie, tegen vette betaling promoties hebben geregeld.

Onder normale omstandigheden zou Jokowi een man met het imago van Budi Gunawan nooit hebben voorgedragen voor de baan van opperbevelhebber van de politie. Maar 'BG' had uitstekende connecties: hij was de persoonlijke adjudant van Megawati Soekarnoputri, toen zij president van Indonesië was, en Megawati leidt de partij (PDI-P) die president Joko Widodo in het zadel heeft geholpen. Die liet de president geen keus, leek het.

Jokowi droeg Gunawan voor, het parlement steunde die voordracht, en niets leek de benoeming van de omstreden generaal nog in de weg te staan. Tot de 'KPK' roet in het eten gooide en Gunawan op het nippertje formeel aanmerkte als verdachte in een corruptiezaak. Dat gaf de president de kans de beëdiging op te schorten en op zijn minst wat tijd te winnen.

Beeld afp

Schimmige zaak

De KPK is een zeldzaam instituut in Indonesië. Het brengt de ene na de andere hooggeplaatste Indonesiër voor de rechter. Corrupte parlementariërs, (ex-)ministers, een opperrechter en zelfs een enkele politiegeneraal zijn voor jaren de gevangenis in gestuurd. Zelfs ex-presidenten sidderen bij de gedachte dat ook zij of hun families misschien ooit aan de beurt zullen komen.

De KPK is een serieuze bedreiging voor elke corrupte functionaris in Indonesië. Budi Gunawan vocht zijn zaak aan bij een lokale rechtbank in Jakarta. Hij eiste daar dat zijn status als verdachte ongedaan zou worden gemaakt. En hij won. De rechter stelde hem maandag in zijn gelijk. 'BG' werd formeel een 'niet-verdachte', en juridisch leek niets zijn benoeming meer in de weg te staan.

Nog geen dag na de uitspraak bestempelde de politie het hoofd van de KPK als verdachte in een schimmige zaak over geknoei met een paspoort. Deze beschuldiging was niet minder dan een opgestoken middelvinger in het gezicht van de KPK. 'KPK onthoofd', kopte de krant 'Kompas', en de KPK zelf voorspelde de 'totale verlamming' van de commissie.

De somberheid in Indonesië kende dinsdag geen grenzen. Sympathisanten verzamelden zich voor de deur van de KPK om te demonstreren, en, als dat nodig zou zijn, het kantoor met hun lichamen te beschermen.

Vandaag blijkt dat ineens niet meer nodig. President Jokowi verbreekt plotseling zijn zwijgen en wurmt zich achteraf opmerkelijk eenvoudig uit deze uitzichtloze situatie. 'Vandaag draag ik een nieuwe kandidaat voor aan het parlement', zegt hij, en dat is genoeg.

De nieuwe kandidaat is de man die de topfunctie de afgelopen maand al als waarnemer heeft bekleed: Badrodin Haiti. Hij is niet omstreden, en zijn eerste belofte is, dat hij een einde zal maken aan de onverkwikkelijke oorlog tussen politie en de corruptiebestrijders.

Ook twee topmannen van de KPK worden vervangen. Voorzitter Abraham Samad en zijn rechterhand Bambang Widjojanto moeten terugtreden omdat zij allebei door de politie worden beschuldigd van geknoei: het reglement verbiedt dat zij als verdachten nog langer werken bij de KPK.

Zij zullen zo snel mogelijk worden vervangen, zegt de president, zodat de corruptiebestrijding op volle sterkte verder kan gaan. De twee aftredende KPK-bestuurders mengen zich later op de middag tussen de juichende demonstranten voor hun kantoor. Hun werk zit erop. Zij kunnen met een gerust hart naar huis.

Beeld reuters
Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden