Column

Feest der democratie brengt weinig vrolijke gezichten

Ariejan Korteweg in Den Haag

Een week na het vermaledijde referendum moet de Kiesraad soelaas bieden. Die kan een digitale werkelijkheid bieden, en dat is wat ze er in Den Haag graag in zien. Met ja's en nee's die je kunt optellen zodat er beleid uitrolt. Mooi niet. Raadgevend en digitaal zijn begrippen uit verschillende werkelijkheden.

De kiesraad signeert de uitslag.

Zijn er bezwaren, vraagt professor H.R.B.M. Kummeling, de voorzitter van de Kiesraad, op dinsdagmiddag in Nieuwspoort. Een openbare zitting van de Kiesraad is niet veel minder dan een hoogmis van de democratie. En digitaler wordt het niet: 4.151.613 stemmen, 32,28 procent opkomst, 0,92 procent ongeldig. Alles is geteld.

Het woord 'bezwaren' verschijnt, met vraagteken erachter, op een beeldscherm. Dat is het moment waarop de man pal achter mij gewacht heeft - nu mag de burger tussenbeide komen. Hij staat op en steekt van wal: 'Bezwaren door een wettige kiezer inzake de geldigheid van de uitslagen van het raadgevend referendum van zes april jongstleden...' En zo maar door. De uitslag van het referendum wil hij nietig laten verklaren. Tot vier keer toe probeert Kummeling hem het woord te ontnemen, maar dat is kansloos. Pas na zijn laatste argument - de media zijn in handen van een elite die in New York zetelt en eigenaar is van de Federal Reserve - gaat de bezwaarmaker zitten.

Solopoliticus

Na afloop spreek ik hem aan. Johan van der Veen is zijn naam. Ribfluwelen jasje, kleine snor, zachte stem. Al sinds de vroege jaren tachtig politiek actief, toen tegen de levering van chemische wapens aan Saddam Hoessein. En hij is solopoliticus, zeg maar. Met partijen klikt het niet zo.

Terwijl Van der Veen me uitlegt dat hij voor referenda is, maar dat dit referendum de kloof tussen burger en politiek groter maakt, komen een oudere man in blauw T-shirt en een jongen bij ons staan. De man geeft een visitekaartje: Dr. Sergey I. Markhel staat er, naast een dikke witte duif met takje in de snavel en de tekst Global Rights of Peaceful People.

Markhel - die al eerder in deze rubriek opdook - komt uit Odessa en toert al drie weken door Nederland. Dat bevalt best: 'Geen bedelaars, schoon, heel beschaafd land.' Hij toont een kaart met strepen onder de 23 steden die hij aandeed. Van Bergen op Zoom naar Groningen treinde hij om debatten te volgen. Kees Verhoeven, Roos, Bommel, Baudet - als hij die namen uitspreekt, klinken ze als oligarchen. De Oekraïense regering stuurde tweehonderd mensen om het ja-kamp te steunen, zegt hij. Markhel betaalde zijn eigen reis, en is tegen. Waarom? Oekraïne kan niet volgens Europese richtlijnen produceren.

Is hij journalist, vraag ik zijn vertaler, die zegt Krimtataar te zijn. Ze delibereren even. Dan: 'Hij is politicus.' Ook politicus dus, net als Van der Veen. En net als - of toch niet - Jan Roos, die ik tref met microfoon in de hand. De referendumwinst had geen gunstige uitwerking op zijn humeur. Hij voorspelt dikke politieke vingers in zijn richting en klaagt over 'linkse media' als NRC en Volkskrant die campagnejournalistiek voerden tegen het nee-kamp. Alsof de begrippen links en rechts er bij dit referendum toe deden.

Van der Veen: 'Bezwaren door een wettige kiezer...'

Kiezersverwarring

Winst en sacherijn - dit feest van de democratie brengt weinig vrolijke gezichten. Ook niet bij Melle Bakker, secretaris-directeur van de Kiesraad, die voorzichtig struikelt over de kiesdrempel. 'Je moet voorkomen dat de kiezer in verwarring wordt gebracht', zegt hij, doelend op de aandrang van het ja-kamp thuis te blijven. De referendumwet moet binnen drie jaar geëvalueerd. Bakker klinkt alsof hij daar amper op kan wachten.

De Kiesraad zou de regering en de hele politieke bovenklasse bij de schouders moeten pakken en moeten zeggen: kijk, daar is het raadgevend referendum waar jullie met grote democratische meerderheid (alleen VVD, CDA, SGP en CU stemden tegen) toe besloten hebben. Draai het niet de rug toe. Zeg niet lafhartig zoals Rutte: we komen in september met een evaluatie. Doe niet alsof de uitslag je overvalt. Stuur niet, zoals PvdA, SP, D66 en VVD, je tweede viool naar het Kamerdebat. Terwijl je wel de burger hebt gevraagd zijn stem uit te brengen. Terwijl je wel naar Nieuwsuur en Pauw wilde om er over te debatteren. Doe je democratische plicht.

De Kiesraad tot besluit: ook op Bonaire voelen ze niks voor een associatieverdrag met Oekraïne. Het nee-kamp won met 306 tegen 210 stemmen.

Reageren? a.korteweg@ volkskrant.nl

Sergey Markhel: 'geen bedelaars, schoon, beschaafd.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.