'FBI wist dat Oswald gevaar vormde'

Alles lijkt gezegd, waar en onwaar, over de moord op president Kennedy, vijftig jaar geleden. Maar waarom werd Oswalds bezoek aan Mexico-stad weggemoffeld?

Even buiten Washington DC bevindt zich in een vestingachtig gebouw van de Nationale Archieven een vensterloze kluis. Daar wordt in een zuurvrije container het roze mantelpakje bewaard dat Jackie Kennedy droeg toen haar man werd vermoord in Dallas. De temperatuur in de kluis wordt constant tussen de 18,3 en 20 graden celsius gehouden, de vochtigheid is ingesteld op 40 procent. De gefilterde lucht in de kluis wordt minstens zes keer per uur ververst om de fijne wol goed te houden. De vlekken met het bloed van de president zitten er nog op.

Hier wordt meer geconserveerd dan alleen een kledingstuk. Hier wordt geprobeerd een moment in de tijd vast te houden. De schok. Het verlies. Het ongeloof. Het verdriet. Alleen al de beschrijving van de kluis in het boek van Philip Shenon haalt de gevoelens van toen op slag terug.

De herinnering heeft ook nauwelijks een kans gekregen te vervagen. Sinds John F. Kennedy op 22 november 1963 werd vermoord, zijn er naar schatting veertigduizend boeken over geschreven. En een nieuwe golf is op gang gekomen vanwege de vijftigste verjaardag komende maand.

Een van de nieuwe boeken is dat van Shenon: A Cruel and Shocking Act (Anatomie van een aanslag). Aanvankelijk aarzelde hij. Moest hij het wel schrijven? Nog een boek aan de berg toevoegen?

De oud-journalist van The New York Times had net een bestseller geschreven over de onderzoekscommissie naar de aanslagen van '11 september', toen hij voorjaar 2008 een telefoontje kreeg van een vooraanstaand jurist. Deze was een van de jonge stafleden geweest die werkten voor de roemruchte Warren-commissie die de moord op Kennedy onderzocht. Wil je niet ook ons verhaal vertellen? Nu kan het nog, straks zijn we dood. Shenon ging overstag.

Hij is 54 en is misschien wel de eerste auteur van een Kennedyboek die zich niet herinnert waar hij was op het moment van de moord. 'Maar mijn hele volwassen leven als Amerikaan heb ik gemerkt hoe gebiologeerd iedereen was door deze gebeurtenis. Daar was een zeer bijzondere president, met een ongekende glamour en aantrekkingskracht. Om te zien dat dit leven op zo'n wrede manier werd afgebroken, heeft mensen altijd gefascineerd. Bovendien is het de ultieme detective story. Veel mensen denken dat er nog geheimen zijn die moeten worden opgehelderd. Tweederde van de Amerikanen gelooft nog steeds dat Lee Harvey Oswald niet in zijn eentje heeft gehandeld en dat er sprake was van een samenzwering.'

Mystiek en mysterie - het blijft een onweerstaanbare combinatie in de Kennedy-sage.

Wat voegt uw boek toe aan alle eerdere publicaties?

'Ik ontdekte hoeveel van de waarheid over de moord verborgen is gebleven en hoeveel bewijsmateriaal is verdonkeremaand of verdwenen voordat het de Warren-commissie kon bereiken.'

Een bezoek van Oswald aan Mexico-Stad kort voor de moord is niet onderzocht.

'Hij zou daar kort de minnaar zijn geweest van een knappe Mexicaanse, Silvia Duran, die op het Cubaanse consulaat werkte en hem in contact bracht met Cubanen en Russen. Hij zou daar geroepen hebben dat hij Kennedy ging vermoorden. Deze informatie zat in de dossiers van de CIA. Maar na de moord op Kennedy werd er niets mee gedaan. Terwijl het toch voor het onderzoek van de Warren-commissie interessant zou zijn geweest. Wat betekende het dat weken voor de moord een aantal mensen in Mexico-stad wist dat hij sprak over het vermoorden van Kennedy? Onder hen Cubaanse en Russische spionnen en Mexicanen die sympathiseerden met het communistische regime van Fidel Castro. Moedigden zij hem aan?'

Waarom deden de CIA en de FBI na de moord niets met deze informatie?

'Uit hun dossiers bleek dat ze wisten dat Oswald een dreiging was. En het kan zijn dat ze dit niet naar buiten wilden brengen uit angst dat gezegd zou worden dat de CIA en FBI de moord op Kennedy hadden kunnen voorkomen als ze van tevoren hadden gezegd in Washington wat ze van hem wisten. Een memo over Oswalds gedrag in Mexico-stad dat FBI-chef J. Edgar Hoover na de moord schreef, verdween voor het de Warren-commissie kon bereiken. Hoovers opvolger, Clarence Kelley, concludeerde later dat de dood van Kennedy had kunnen worden voorkomen, als de dienst gewoon gehandeld had naar de informatie die het had, met name over Mexico-stad.'

De officiële lezing is nog steeds dat Oswald alleen handelde. Zullen we ooit de waarheid weten?

'Daarvoor is het te laat. Te veel mensen die mogelijk de antwoorden op de vele vragen hadden gekend, zijn dood. Te veel bewijs is verdwenen.'

Shenon vond in Mexico-Stad Silvia Duran, 75 jaar oud. Ze ontkent een affaire met dat 'miezerige' mannetje Oswald te hebben gehad. Anderen in de stad spreken haar tegen. Het mysterie blijft.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden