Fausto Coppi is mythischer dan een compleet peloton

Vrijdag en zaterdag eert de Giro Fausto Coppi, de renner die in Italië voortleeft als Il Campionissimo. Maar ook als een rebel, als een duivelse schuinsmarcheerder.

Fausto 'Il Campionissimo' Coppi Beeld afp

'Soms, op rustige dagen, komen wielrenners een saluut brengen. Ik kan ze bespieden vanuit mijn kantoortje. In alle rust zakken ze door de knieën en buigen het hoofd. Het geeft ze kracht, denk ik.'

De kamer van burgemeester Sergio Vallenzona (64) kijkt uit op het mausoleum van Fausto Coppi, Il Campionissimo, de kampioen der kampioenen. Groter dan Gino Bartali, groter dan Marco Pantani, groter dat het peloton van 2017 bij elkaar. De honderdste Giro staat niet voor niets twee dagen in het teken van Coppi. Vandaag finisht de etappe in Tortona, de stad waar hij stierf. De etappe van morgen start bij zijn graf in Castellania.

Vrijdag 19 mei, etappe 13: Reggio Emilia - Tortona (162,0 km).

Mausoleum

Castellania is een nietig dorpje met slechts een wapenfeit: Fausto Coppi. Zo zien de bedevaartsrenners al kilometers buiten het dorp zwart-witfoto's van Coppi voorbij flitsen. Daarna kunnen ze de 369 meter hoge Passo Coppi beklimmen om vervolgens linksaf, via de Via Fausto Coppi, naar het 4 meter hoge mausoleum van Fausto Coppi te rijden, behangen met herdenkingsstenen en bloemen.

Castellania is Coppi. Het enige wat ontbreekt is een luidspreker die de beroemdste zin uit de Italiaanse sportgeschiedenis door de dorp laat echoën. 'Een man alleen rijdt aan kop, zijn trui is hemelsblauw, zijn naam is Fausto Coppi.'

De zin werd uitgesproken op 10 juni 1949 door Mario Ferretti, halverwege de mythische etappe tussen Cuneo en Pinerolo, vlak nadat Gino Bartali definitief was verslagen door zijn jongere rivaal.

(Artikel gaat verder onder de video)

Giro d'Italia - Honderd jaar

Italië-correspondent Jarl van der Ploeg en wielerverslaggever Just Fontein reizen langs het parcours van de honderdste Giro d'Italia op zoek naar de mooiste verhalen.

Het mausoleum van Coppi in de mist. Beeld Daniël Cohen

Coppi en Bartali symboliseerden een tweestrijd die het Italiaanse wielerhart spleet - een soort Stones-Beatlesdiscussie op twee wielen. Coppi was alles wat Bartali niet was en andersom. Bartali, de Vrome, leek te leven naar Gods geboden. Coppi naar Gods verboden. Zo was hij de eerste renner die zich serieus verdiepte in prestatiebevorderende middelen, zoals biograaf Wout Koster schrijft in Eén man alleen op kop. Doping dus.

Coppi was de man van de 'Witte Dame', de vrouw in een witte regenjas die hem innig had omhelsd bij een aankomst in Sankt Moritz. Dat was niet zijn eigen vrouw. 'Weg met de Witte Dame' stond er de dagen daarna langs de kant van de weg gekalkt. De zoon die ze kregen, Faustino Coppi, moest zelfs in een ver buitenland worden geboren, zo schandelijk vond katholiek Italië de affaire. Toen hij wilde scheiden, weigerde de paus de Giro te zegenen waarin Coppi meereed.

Burgemeester Sergio Vallenzona van Castellania, het dorp waar Coppi ligt begraven. Beeld Daniël Cohen

Later werd Coppi bespogen zoals het publiek ook Marco Pantani zou bespugen. Italianen schreeuwen hun helden naar grote hoogten om ze zo nodig genadeloos te laten vallen. Zeker in het katholieke Italië fietsen hoogmoed en de val kop over kop.

Maar in zijn Castellania blijft Coppi op zijn voetstuk staan. Er komen jaarlijks meer dan tienduizend toeristen om de legende te eren, zegt de burgemeester. 'En weet je? Zelf komt hij ook nog wel eens naar Castellania. Echt waar. Dan verschijnt hij in mijn dromen. Niet de Coppi van latere jaren natuurlijk, maar de jonge, sterke Coppi.'

De Coppi in het hemelsblauw.

Fausto doet een dutje met de gele trui naast zich. Beeld afp

Lees de mooiste verhalen over 100 jaar Giro d'Italia

De wegen rondom Montefalco, die als bladnerven door de middeleeuwse heuvelsteden kronkelen, zijn het decor van de tijdrit van dinsdag.

De zesde etappe voerde de renners over een berucht stukje asfalt in Calabrië, een snelweg in de greep van de plaatstelijke maffia: de 'Ndrangheta.

De moeder van 'Enzo' Nibali heeft een winkeltje nabij de etappefinish in Messina. Thuis is hij zelden. 'Het doet pijn, maar anders was hij nooit gekomen waar hij nu is.'

De Etna, de rokende vulkaan op Sicilië, is voor de vierde keer opgenomen in de ronde. 'Pas als de Etna zwijgt, moet je je zorgen maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden