Fatale probiotica-proef: toeval of onverklaarbaar

‘Het is natuurlijk wegrationaliseren, maar in de natuur kan alles. Zoals er ook een zekere kans is op driehonderd maal zes gooien, achter elkaar.’..

Van onze verslaggever Broer Scholtens

Voor immunoloog Eric Claassen, probiotica-expert, moet de oorzaak voor de fatale resultaten van de Utrechtse probiotica-proef worden gezocht in het begrip ‘toeval’.

De afgelopen vier jaar zijn driehonderd patiënten met een acute alvleesklierontsteking op de intensive care behandeld met probiotica, een mix van verschillende gezonde melkzuur- en bifidobacteriën. De helft kreeg deze mix via een maagsonde toegediend, de andere helft kreeg nepvoeding. Tegen de verwachting in overleden in de behandelgroep 24 mensen en in de controlegroep 9.

Zoiets kan gebeuren, zegt Claassen. Het kan zomaar zijn dat de dobbelsteen relatief wat vaker de meest doodzieke mensen in de behandelgroep heeft gestopt. En in de controlegroep juist wat meer minder ernstige patiënten.

De cijfers wijzen daarop. Tien procent van de mensen met een acute alvleesklierontsteking overlijdt. In de behandelgroep overleed 16 procent van de patiënten, in de controlegroep maar 6 procent.

‘Kijk je naar de hele patiëntengroep, dan ligt het percentage doden weer bijna op dat gemiddelde’, zegt Claassen. ‘Toeval heeft een rol gespeeld.’

Halverwege de proef is gekeken of er een verschil te zien was tussen beide groepen. Dat bleek niet het geval. Dat is gek, gezien het grote verschil op het eind. Toen had je al iets moeten zien, zegt Claassen. ‘Behalve als toeval een dominante rol heeft gespeeld.’

Heelkundespecialist Hein Gooszen van het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU), verantwoordelijk voor de probiotica-proef, gelooft niet in een toevaltheorie. ‘Afgelopen maanden hebben we alle opties bekeken – de resultaten zijn volstrekt onverklaarbaar.’

Intussen liggen probiotica-producten onder vuur. De producenten van bacteriedrankjes als Yakult en Danone worden suf gebeld om informatie. De Consumentenbond eist onderzoek naar de veiligheid van probiotica, ook die in de zuivelvakken.

Ach, zegt Claassen, als je vraagt om onderzoek voor die zuiveldrankjes dan ben je ‘de weg kwijt’. Fabrikanten hebben de afgelopen jaren honderden studies uitgevoerd, met tienduizenden proefpersonen.

Volgens de immunoloog is daaruit geen enkele aanwijzing gekomen dat er iets mis is met de veiligheid van probiotica. ‘De mensen bij die proef waren doodziek. Bovendien zijn hele andere soorten bacteriën gebruikt.’

Ook Yakult begrijpt de onderzoeksvraag van de Consumentenbond niet. ‘We zijn al meer dan zeventig jaar op de markt, wereldwijd drinken dagelijks 27 miljoen mensen een flesje. Hoezo veilig?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden