Fase twee: hulp voor de daklozen in de parken

De kans op het vinden van overlevenden tussen de ingestorte gebouwen is zo goed als vervlogen. Fase 2 kan daarom beginnen: het helpen van de honderdduizenden Turken die door de aardbeving dakloos zijn geworden....

Een Zwitserse reddingswerker poetst zijn schoenen op zatermorgen. Een ander maakt wat foto's van het perfect georganiseerde kamp. Het is dag vijf en er is nauwelijks nog kans dat iemand levend onder het puin vandaan wordt gehaald. Er is nog een klein team op pad op zoek naar overlevenden. Binnen twee minuten kan een reddingsteam uitrukken met een al bepakte vrachtwagen.

Fase twee van de hulpverlening breekt aan. Het verzorgen van de eerste behoeften voor de honderdduizenden daklozen. De ongeveer honderd reddingsteams, met tussen de twee- en drieduizend personen, kunnen naar huis. De volgens de VN grootste reddingsactie uit de geschiedenis heeft ertoe geleid dat 52 mensen levend onder het puin vandaan zijn gehaald, en dat kan oplopen tot enkele honderden. Voor de tienduizenden die nog bedolven liggen, is het nu te laat.

Bij het bergen van de doden helpen de reddingsteams niet mee, dat is psychisch te belastend, zeggen zowel Duitsers, Hongaren als Zwitsers, dat hoort bij fase twee. Daaronder wordt verstaan het opzetten en completeren van de veldhospitalen, het weer op gang krijgen van een hygiënische watervoorziening.

Soldaten beginnen te helpen met het puinruimen en ondertussen zitten in een gebied van 250 bij 20 kilometer de daklozen in de parken. In Izmit heeft een vrouw haar nieuwe huis tussen twee struiken achter het gemeentehuis betrokken. Het is begonnen te regenen. Haar zus ligt ziek onder een struik. Haar echte huis is zwaar beschadigd, haar man is zijn werk als conciërge van een huis kwijt omdat het is ingestort. Toch ziet ze kans haar gast thee aan te bieden.

'Dit is alles wat ik heb', zegt ze en wijst op drie gouden armbanden die ze bij haar huwelijk kreeg. 'Ik ben bang', zegt ze.

'Het allerbelangrijkste nu is dat er snel heel veel tenten komen', zegt het hoofd van de Halve Rode Maan in Istanbul tegen president Demirel. Er zijn twintigduizend tenten verspreid. De eerste tentenkampen staan al in Izmit en Gülzüc. Maar de tentenfabriek kan geen nieuwe tenten produceren. Er zijn dus tienduizenden tenten uit het buitenland nodig.

Het VN-hoofdkwartier in Istanbul heeft een lijst met benodigdheden gepubliceerd.

Intussen wordt er met man en macht gewerkt aan de opbouw van de veldhospitalen. De bevolking wordt ingeënt tegen tetanus, maar tegen cholera bestaat geen afdoende middel en een tyfusinjectie werkt pas na een maand. Mogelijk zullen de getroffen gebieden in quarantaine worden gesteld als de ziektes zich gaan manifesteren.

Bij het ijshockeystadion van Izmit melden zich families die hun geliefden kwijt zijn. In de hal, voor de lege tribunes, speuren ze in de nevel boven de ijsvloer naar hun nabestaanden. Ze lichten hier en daar een doek op. De meeste doden hebben een naam, maar een enkeling heeft alleen een nummer.

Bij het crisiscentrum in Istanbul vraagt men meer medisch personeel, maar tussen Izmit en Istanbul staat een bus met woedende artsen. Ze zijn naar Gülzüc gestuurd, maar waren daar niet nodig. Daar zeiden ze dat ze naar Izmit moesten gaan omdat er een epidemie was uitgebroken, maar ook dat bleek niet het geval.

Er is geen coördinatie, roepen ze woedend. Volgens het crisiscentrum in Istanbul moeten dergelijke mensen zelf hun plek zoeken in het crisisgebied. 'Dat hebben wij ook gedaan', zegt de Turkse Ranne die perfect Engels spreekt en in de toeristensector werkt. 'We kwamen hier om informatie om een nooddorp te bouwen, maar het was er zo'n zooitje bij de gemeente dat we hulp hebben aangeboden.

'De assistent-burgemeester nam het aanbod dankbaar aan en we hebben de zaak hier overgenomen. Met studenten en mensen uit het bedrijfsleven die hun vakantie opnemen, coördineren we nu de logistiek naar de getroffen gebieden. De assistent-burgemeester geeft zijn handtekening als het nodig is. De bureaucratie is gewoon te traag voor zo'n job.'

Ranne zegt dat de eerste gevallen van misbruik van de situatie in de chaos zijn gerapporteerd. Sommige mensen halen geld op maar houden het voor zichzelf. 'Op het vliegveld', zegt ze, 'zijn al enkelen gepakt die onder het mom van noodhulp hun goederen zonder importbelasting het land in probeerden te krijgen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden