'Fascisten! Waar is ons geldpotje?'

VAN ONZE CORRESPONDENT ARNOUT BROUWERS

MOSKOU - De Russische autoriteiten doen er alles aan om de voortdurende protesten in Moskou tegen de regering Poetin III de kop in te drukken, maar dat lijkt de motivatie om de straat op te gaan alleen maar te versterken.

Een zwoel briesje waait woensdagavond over het plein tegenover metrostation Barrikadnaja, waar zich een duizendtal mensen heeft verzameld. Naast een stel jongens met gitaren zitten vier ouderen op een bankje. Een hoogbejaarde vrouw aanschouwt de groepjes discussiërende mensen om haar heen in stilte, haar hand steunt op een boodschappenkarretje met een wit lint. Daar heb je de in zwart gehulde nationalisten, daar de hippies, daar wat studenten - maar het grootste deel van het publiek bestaat uit dertigers en veertigers die na hun werkdag naar het nieuwe 'Occupy'-kamp zijn getrokken.

Voor dag en dauw heeft de politie vanochtend het oude kamp ontruimd en een deel van de bewoners opgepakt - formeel nadat klagende buren door een rechter in het gelijk waren gesteld. Maar de nieuwe plek was zo gevonden.

Een 'kamp' is het niet. Wel staan er op een bankje tien grote waterflessen, twee plateaus boterhammen en een donatiepot. Maar de prettige atmosfeer wordt ruw verstoord als twintig leden van de Omon-oproerpolitie zich hardhandig een weg naar het bankje banen, het water meenemen en de eerste arrestaties verrichten. De donatiepot is ook weg.

Binnen een paar minuten verandert een deel van de kalm pratende activisten in een in woedende menigte die oprukt naar de twee arrestantenbusjes. De agenten hergroeperen rond een busje waarvan de banden zijn lek gestoken. 'Fascisten!', 'Waar is het geld?', 'Laat ze vrij!' klinkt het.

Twintig minuten duurt de gespannen patstelling, dan beginnen de Omon-agenten hun poging het publiek weg te duwen, zodat het busje kan vertrekken. Maar ze zijn niet met veel en de menigte is woedend. Er wordt geduwd, geslagen en teruggeslagen. Na een zo'n rugbyscrum krabbelt een vrouw in een duur ogend mantelpakje weer op van het asfalt. Een drum versterkt het steeds weerklinkende 'Sva-bo-doe!'. Vrijheid.

Sinds de eenzame rit die Vladimir Poetin voor zijn derde inauguratie naar het Kremlin bracht, zijn honderden burgers opgepakt omdat ze een wit lintje droegen. Sommigen werden achtervolgd tot in de cafés. Twee protestleiders kregen twee weken celstraf. Het leidde niet tot het einde van de protesten, maar tot nieuwe vormen van protest. Afgelopen zaterdag gingen vijftienduizend mensen de straat op voor een 'wandeling van schrijvers'.

Internationaal zette Poetin de toon door af te zeggen voor de G8-top in Camp David en een ontmoeting met Obama. Als eerste reisdoel koos hij het autoritaire Wit-Rusland van president Loekasjenko. De twee leiders hebben genoeg te bespreken, bijvoorbeeld hoe je demonstranten moet aanpakken. Ooit waren ze allebei populair, nu kampen ze met inzakkende steun van de bevolking. Het imago van Poetin 'verbleekt gestaag en onomkeerbaar', concludeert het peilingbureau Levada.

Russische media stellen vast dat er na tien dagen nog steeds geen nieuw kabinet is benoemd. Wat gebeurt er achter de schermen? De Russische beurzen zakken in en er worden inktzwarte cijfers over de kapitaalvlucht uit Rusland gepubliceerd: vorig jaar 63 miljard euro, maar in de eerste vier maanden van dit jaar al 33 miljard euro. Internationale factoren spelen een hoofdrol maar het verband met de politieke situatie in Rusland zelf is snel gelegd. 'Handelaren zijn tot de oppositie toegetreden', kopt internetkrant Gazeta.ru.

Twintig bussen oproerpolitie

Op Barrikadnaja, inmiddels omcirkeld door twintig bussen oproerpolitie, is de rust teruggekeerd. Er is weer een 'assemblee'. Iedereen mag spreken en elke zin wordt door toehoorders herhaald, zodat iedereen kan meeluisteren. Het klinkt als een seculiere versie van de hoogmis. Met behulp van deze 'levende microfoon' wordt besloten zo lang mogelijk op het plein te blijven.

De dag erna wordt opnieuw een leider van de 'leiderloze beweging' veroordeeld, ditmaal Ilja Jasjin, die tien dagen krijgt.

In de Doema is intussen een wetsvoorstel ingediend dat taakstraffen en boetes instelt van omgerekend 25 duizend euro voor deelname aan niet toegestane acties. Dat is duizendmaal meer dan voorheen.

's Avonds komen de mensen toch weer naar het plein. Opnieuw zijn er aanhoudingen. Voedsel wordt in beslag genomen en een meisje dat een 'verboden' boterham eet, belandt ook in het arrestatiebusje. De omgang met demonstranten begint soms trekken te vertonen van de aanpak in Wit-Rusland.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden