Column

Fascinerende kerstballen, vooral die in de vorm van Hitlers kop

Ik heb het niet op Kerstmis, maar toen een vriend vroeg: 'Wil je mee naar iemand die nazi-kerstballen verzamelt?', stond ik meteen klaar met mijn jas aan. Tijdens de rit verheugde ik me als een kind onderweg naar de Efteling. Waar zat hem dat plezier in, vroeg ik me af, want men dient als beschaafd mens altijd na te denken over zijn drijfveren. Mag de herinnering aan nazisme wel gepaard gaan met vrolijkheid?

Beeld anp

Bij aankomst sloeg de vertwijfeling helemáál toe: de naziballenverzamelaar bleek om de hoek bij mijn oma zaliger te wonen. Ze is al ruim twintig jaar dood, maar ik herkende haar huisje alsof ik er gisteren nog geweest was. Haar man, mijn grootvader, zat tijdens de oorlog in het verzet en is vlak voor de Bevrijding gestorven in een concentratiekamp. 'Niet teruggekomen', noemde ze het zelf.

Stel je nu voor dat die verzamelaar een foute griezel was, in lederhose, met Duits accent en een Wodan genaamde herdershond, die ter plekke de wandaden van Der Adolf grinnikend zou gaan vergoelijken? Maar het bleek goddank een uiterst normale, gezellige man van mijn leeftijd en prijsklasse, met vrouw en kinderen, en hij had wel een hond, maar dat was een schuwe sukkel waarbij ongepaste martialiteit ver te zoeken was.

De kerstballen waren zonder meer fascinerend, vooral die zilverkleurige in de vorm van Hitlers kop. Voorzichtig hield ik ze in mijn hand. Het idéé, dat er midden in zo'n gruwelijke oorlog glinsterversiersels bedrukt met 'Sieg Heil!', 'SS' en dansende swastikaatjes uit een fabriek waren komen rollen, vervulde me met verbijstering, maar ook hilariteit.

'Alleen van de Hitlertjes weet ik niet helemaal zeker of ze echt zijn', sprak de verzamelaar. Ook ik kreeg twijfels: zou een boom vol hangende Hitlerhoofdjes indertijd niet iets spottends, bijna blasfemisch gehad hebben? Er blijkt een levendige handel in namaak-nazikerstballen te bestaan, ja zo leer je elke dag wat; dat zijn geen bonafide verzamelaars, vertelde hij, maar neonazi's, jongens met 'tatoeages van enge runentekens in hun nek' die trots met een imitatie Totenkopf-ring van een paar tientjes om hun vinger rondlopen. 'En dan zegt hun vriendin ook nog 'die staat je leuk, schat!', verklaarde de verzamelaar hoofdschuddend.

Hij tuigde een klein nazi-boompje op, 'Niet te dicht bij het raam, want, nou ja...' en plaatste er, als extra feestelijk accent, twee rode swastika-theelichtjes onder. Een flonkerend altaartje voor de absurditeit des levens.

Buiten begon het al te schemeren. Ik liep nog even langs mijn oma's oude huis. Ook daar hingen kerstversieringen, zag ik door het raam.

Gewone.

s.witteman@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden