Fascinerend arrogant

Nee, hij hoeft de verklaring van zijn slachtoffer niet te horen. Is het niet genoeg dat hij, professor David Lurie, al lang heeft bekend dat hij een twijfelachtige relatie onderhield met zijn studente Melany? Een door schuldbesef ingegeven spijtbetuiging hoeft de onderzoekscommissie in elk geval niet van hem te verwachten. Lurie vindt het bijna zijn plicht als man om zijn lustgevoelens te volgen; graag vergelijkt hij zichzelf met een door instincten gedreven hond, of met de roekeloos handelende duivel uit het oeuvre van zijn favoriete schrijver, Lord Byron.

De Zuid-Afrikaanse schrijver J.M. Coetzee koos een onsympathiek, hooghartig heerschap uit als hoofdpersonage van zijn gelauwerde roman In ongenade; hij is er in de uitstekende filmbewerking Disgrace bepaald niet aardiger op geworden. Maar juist in zijn zelfdestructieve weerbarstigheid en arrogantie blijft Lurie (John Malkovich) fascineren, ook wanneer hij van Kaapstad naar de afgelegen boerderij van zijn dochter Lucy trekt en daar een nieuw, aardser bestaan probeert op te bouwen. Lucy blijkt al net zo stug en onbuigzaam; zelfs nadat ze door drie zwarte schooiers is verkracht, wil ze niet van wijken weten. En zo spiegelen regisseur Steve Jacobs en scenariste Anna-Maria Monticelli de ene koppigheid aan de andere en brengen ze racisme, agressie en sluimerende man-vrouwconflicten subtiel aan het oppervlak. Disgrace is zo'n film die de hele tijd een dreigende, verstikkende sfeer blijft ademen, ook als er aan de wijdse Zuid-Afrikaanse hemel geen wolkje te bespeuren valt.

'Waarom doen mensen Shakespeare? Dat zijn ook niet allemaal Engelsen. En het gaat ze vaak nog goed af ook. Ik benaderde het boek niet als 'Dit is Zuid-Afrika', maar als een verhaal over mensen in extreme omstandigheden'

Regisseur Steve Jacobs verdedigt op Cinema.nl dat hij als Australiër met Disgrace een Zuid-Afrikaanse roman verfilmde.

Disgrace (Steve Jacobs, 2009)

BBC 1, 1.05-2.55 uur.

Les regrets

(Cédric Kahn, 2009) 'Amour fou' klinkt haast te keurig voor de liefde die de gelukkig getrouwde architect Mathieu voelt opvlammen wanneer hij op straat zijn ex Maya tegenkomt. Wat herbegint als een voorzichtige verzoening in Maya's huis, krijgt gaandeweg de gedaante van een psychose: Mathieu is steeds vastbeslotener om zijn leven volledig overhoop te gooien, en blijkbaar kust hij zo goed dat Maya na elke omhelzing daarin mee gaat. Het is dat regisseur Kahn het schier eindeloze amoureuze getouwtrek zo nietsontziend in beeld brengt en dat acteurs Yvan Attal en Valeria Bruni Tedeschi hun personages zo genadeloos op het hakblok leggen - anders zou je direct je blik willen afwenden van dit onmogelijke stel.

Arte, 20.15-21.55 uur.

Atame!

(Pedro Almodóvar, 1990) Hoewel Atame! (Tie me up, tie me down) al de achtste film is uit het omvangrijke oeuvre van de succesvolle Spaanse filmmaker Pedro Almodóvar, mist hij de rust die van bijvoorbeeld Volver (2006) zo'n mooie film maakt. Aan alles is te zien dat de cineast met Atame! nog zoekende was. In Atame! raakt de jonge, net uit een psychiatrische inrichting vrijgekomen Ricky (Antonio Banderas) in zijn zoektocht naar een burgerlijk bestaan ongewild in de ban van pornoactrice Marina (Victoria Abril). Hij dringt haar woning binnen en is ervan overtuigd dat zij uiteindelijk van hem gaat houden, al komt daar in het begin ongezond veel dwang bij kijken. Dat klinkt vreemder dan het in het universum van Almodóvar is, want, zo redeneert de filmmaker, diep van binnen wil Marina niets liever dan Ricky verzorgen. Hij mag dan zoekende zijn, over rollen en taken van mannen en vrouwen is Almodóvar behoorlijk duidelijk.

ARD, 1.55-3.30 uur.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden