Farmaceuten verlaten de oude wereld

De farmaceutische sector maakt een comeback. Maar het lucratieve onderzoek verschuift in rap tempo naar opkomende markten als Brazilië en Rusland.




Binnenkort komen twee nieuwe geneesmiddelen op de Europese markt voor multiple sclerose, die toenemende invaliditeit significant vertragen en bestaande invaliditeit zelfs kunnen verbeteren. Het Europees geneesmiddelenbureau (EMA) legde vorige week een positief advies voor aan de Europese Commissie voor de registratie van Lemtrada (alemtuzumab) en Aubagio (teriflunomide). Goed nieuws dus voor ms-patiënten, maar vooral ook voor het farmaceutische bedrijf Genzyme, dochter van de Franse farmareus Sanofi.


Farmaceutische bedrijven hebben vorig jaar een recordaantal nieuwe geneesmiddelen geregistreerd gekregen; 39 in de Verenigde Staten en 37 in Europa. Goed voor een omzet van naar schatting 17 miljard dollar. Daarmee zou de sector die al jaren kampt met aflopende patenten en een gebrek aan nieuwe kaskrakers, het ergste achter de rug hebben. Dit meldt het Britse onderzoeksbureau EvaluatePharma in een vorige week gepresenteerde sectoranalyse.


De farmaceutische sector ziet de inkomsten al jaren teruglopen vanwege het grote aantal verlopende belangrijke patenten. Zo verliepen onder meer de patenten op cholesterolverlagers, een van de grote kaskrakers uit de vorige eeuw. Nu voorspelt EvaluatePharma dat er betere tijden aankomen. In 2018 schat het bureau de wereldwijde farmaceutische omzet op 895 miljard dollar.


Bedrijven zullen volgens EvaluatePharma de komende jaren minder last hebben van dalende omzetten als gevolg van aflopende patenten omdat steeds meer geneesmiddelen uit de biotechnologie komen. 'Biologische geneesmiddelen zijn veel moeilijker na te maken dan chemisch vervaardigde medicijnen', zegt Michel Dutrée, directeur van brancheorganisatie Nefarma. 'Cellen kweken in biologische laboratoria is een veel gecompliceerder proces dan een werkzaam molecuul kopiëren en daar pillen van slaan.'


Er is dus simpelweg minder animo bij generieke fabrikanten om in dat gecompliceerde productieproces te stappen. Bovendien, waarschuwt Dutrée, is een biologisch medicijn nooit helemaal exact hetzelfde. Om onverwachte nieuwe bijwerkingen te voorkomen moeten ze dus opnieuw worden getest, waardoor het namaken ook veel duurder wordt.


Farmagigant Pfizer bevestigt de toenemende belangstelling voor biologische geneesmiddelen. 'Het feit dat Pfizer volop in deze markt actief is, is kenmerkend voor het belang dat wij hechten aan biologicals', aldus een woordvoerder. In de pijpleiding van Pfizer bevinden zich 19 biologische geneesmiddelen in verschillende stadia van ontwikkeling.


Aan de nu bijna-registratie van Lemtrada door Genzyme voor de behandeling van multiple sclerose is twintig jaar onderzoek vooraf gegaan. Geen ongebruikelijke duur in de wereld van de farmacie, waar gemiddeld één op de 250 bewezen werkzame moleculen in de testfase uiteindelijk leidt tot een commercieel geneesmiddel. De komende jaren stijgen de wereldwijde uitgaven voor research & development volgens EvaluatePharma met 1,4 procent tot 149 miljard dollar in 2018.


Europa is goed voor 30 miljard van de totale R&D uitgaven, maar dat deel neemt snel af omdat steeds meer nieuwe medicijnen worden ontwikkeld in opkomende landen als Brazilië en Rusland. De Nederlandse R&D-sector is nog goed voor 543 miljoen euro, maar Dutrée maakt zich zorgen over de Nederlandse bijdrage omdat de industrie al is verdwenen na het vertrek van Organon en Solvay. 'Er zijn hier veel veelbelovende start-ups, maar die lopen gevaar nu overheden steeds meer eisen stellen aan een nieuw geneesmiddel om voor vergoeding in aanmerking te komen', zegt Dutrée. 'Als je als fabrikant je medicijn in een bepaald land niet op de markt kan brengen, ga je op den duur ook je onderzoek naar elders verplaatsen.'


De farmaceutische sector is al enige jaren bezig zich te herpositioneren. Bedrijven zijn op grote schaal gefuseerd en stoten de eerste - kostbaarste - onderzoeksfasen af. De risico's liggen nu bij start-ups. Pas wanneer onderzoek rijp is voor klinische testfase melden de grote farmaceutische bedrijven zich met een goedgevulde portemonnee om de verdere ontwikkelingskosten en marktintroductie over te nemen.


'De tijd van grote blockbusters is definitief voorbij', zegt Dutrée.


Mondialisering

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden