Farid is zijn zoon definitief kwijt

Alles stelde hij in het werk om te voorkomen dat zijn zoon afreisde naar Syrië. Het baatte niet: Achraf ging, en is nu omgekomen bij een bombardement. 'Zijn ronselaars lopen vrij rond.'

Foto van Farid met Achraf als peuter.

Zondagavond kreeg vader Farid (45) uit Amsterdam het gevreesde telefoontje met het nieuws dat zijn zoon Achraf (17) in Syrië is gedood. Even later werden, als bewijs, foto's gemaild van zijn omgekomen zoon. Die was 'martelaar' geworden. Of, zoals een Nederlandse 'broeder' in Syrië verheugd meldde: 'Achraf is bij Allah'.

Farid had Achraf vrijdag nog aan de lijn gehad. Bij een eerder bombardement was zijn zoon gewond geraakt, aan benen en buik. Hij liep op krukken. De vader was al weken bezig zijn zoon terug naar Nederland te halen. 'Achraf zei vrijdag tegen me: dat lukt niet meteen, papa. Ik moet eerst herstellen. Ik hou van je, papa. Ik ben er over drie weken', vertelt Farid.

De volgende dag was Achraf, alias Abu Jihad, dood. Zaterdagavond is hij omgekomen bij een anti-IS-bombardement op Raqqa, zegt Farid. Zondagmiddag is hij begraven.

Farid wil niet met zijn achternaam in de krant om zijn drie andere kinderen te beschermen. Ouders, broers en zussen van Syriëgangers worden geregeld zelf uitgemaakt voor 'terroristen', al hebben ze niets met de stap van hun familielid te maken. 'Mijn 15-jarige dochter moet naar school. Zij moet worden beschermd tegen dat soort geluiden. Zij heeft psychische hulp nodig', zegt de vader. Hij is bang dat zijn kinderen het vertrouwen in de samenleving verliezen.

Zelf is hij chronisch gefrustreerd over het gebrek aan hulp van overheidsinstanties. 'Vanaf het begin ben ik weggezet als een gevaarlijke gek. Als de instanties, de AIVD, de huisarts, de politie en radicaliseringsdeskundigen naar mij hadden geluisterd en hadden ingegrepen, was Achraf niet vertrokken en nu dus nog in leven.'

De meeste ouders van Syriëgangers mijden de media uit angst voor een stigma. Vader Farid niet. Hij heeft sinds het vertrek van zijn minderjarige zoon, in december 2013 (hij was toen nog 16), allerlei podia gezocht om zijn verhaal te vertellen. Hij sprak in Eén op Eén met Eva Jinek, met AT5, Het Parool, de Volkskrant, Pauw en schoof aan bij debatten over radicalisering. In het jihaddossier werd hij zo het gezicht van de onbegrepen ouder.

Farid in de lege kamer van zijn zoon. De beelden zijn van de Amsterdamse lokale omroep AT5.

Maandag zei vader Farid strijdvaardig dat hij brieven gaat schrijven aan de minister-president en de ministers van Binnenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie. 'Hopelijk willen ze nu luisteren. De ronselaars van Achraf lopen nog altijd vrij rond.'

Eerder vertelde hij de Volkskrant wat hij allemaal heeft ondernomen om zijn zoon tegen te houden. Achraf was geen vrome jongen. Hij droeg merkkleding, ging nooit naar de moskee. 'Maar ineens had hij versleten kleren aan, ging fanatiek bidden, zelfs op school. Hij wilde altijd bij de politie werken. Die was nu in zijn hoofd juist de vijand geworden.'

Farid zag zijn zoon omgaan met mannen met baarden. 'Achraf zat altijd in zijn kamertje. Op een dag kwam een man met een baard hem met de auto ophalen. Hij toeterde drie keer. Ik ben naar buiten gestormd. Die man reed met gierende banden weg.'

Boeken die Achraf achterliet in zijn ouderlijk huis.

Sinds dat incident ging Farid zo goed mogelijk de gangen van zijn zoon na. Hij volgde hem onder andere naar een pand aan de De Savornin Lohmanstraat. 'Daar hadden ze een huis gehuurd, daar kwamen ze bijeen, die baardmannen. Er zat een stichting die Arabische les geeft. Ik stapte naar binnen. Ik zei: ik wil ook moslim worden. Ze zeiden: u bent al moslim. Nee, zei ik, niet volgens de normen van mijn zoon.'

Farid zegt die locatie te hebben doorgegeven aan de politie en ook het kenteken van de auto van de man die zijn zoon geregeld een lift gaf.

De baardmannen verkasten naar een ander adres, waar ze hun lessen voortzetten. Ook dat heeft hij rechercheurs verteld. Hij kreeg de indruk dat die, wellicht in opdracht van de AIVD, niet wilden ingrijpen. 'Mijn zoon werd als lokaas gebruikt.'

De inlichtingendienst wil daar niet op reageren, zoals ze nooit op individuele zaken reageert. Maar het komt vaker voor dat inlichtingendiensten potentiële Syriëgangers of terreurverdachten langer laten lopen om het netwerk rond die personen beter in beeld te krijgen.

Wanhopig vroeg Farid zijn huisarts zijn zoon gedwongen te laten opnemen. Dat kon niet: Achraf vormde geen gevaar voor zichzelf, noch voor anderen. De vader zocht contact met het Meld- en Adviespunt Radicalisering, waarop 'zogenaamde radicaliseringsdeskundigen' hem opzochten. Dat was op Tweede Kerstdag 2013. Farid smeekte hen het paspoort van zijn zoon in te nemen. De 'deskundigen' zeiden dat hij zich geen zorgen hoefde te maken, ze hielden Achraf stevig in de gaten. 'Mooi niet', zegt Farid. Op 29 december dat jaar vertrok Achraf met Turkish Airlines van Schiphol. 'Hoe kan dat? Zijn paspoortnummer stond geregistreerd.'

Plan van aanpak

De reactie van burgemeester Van der Laan op zijn verhaal vindt Farid 'heel teleurstellend'. De burgemeester zei in een verklaring tegen AT5: 'We nemen na een dergelijke melding contact op en ook met de omgeving van zo'n persoon. Als het zorgelijk is, maken we een plan van aanpak. In dit specifieke geval is de zoon vertrokken voordat dit plan gereed was.'

Acht maanden had Farid geen enkel contact met Achraf. Avond aan avond zat hij achter de computer IS-video's te bekijken, bang op beelden te stuiten van Achraf in een koppensnellersfilmpje. Dat is hem bespaard gebleven.

In november kreeg Farid Achraf aan de lijn. 'Ik vroeg hem terug te komen naar Nederland. Nee papa, ik kom niet terug, zei hij. Zoon, zei ik, denk goed na. Denk je dat ik het slecht met je voor heb, als ik dat vraag?'

Zes weken hoorde hij niets. Toen belde Achraf. Hij wilde terug naar Nederland, had 800 euro nodig om een smokkelaar te regelen en 300 om zijn ingenomen paspoort terug te kopen.

Farid: 'Ik zou regelen dat hij over de grens in Turkije bij mensen kon logeren. Ik wilde niet dat hij in Nederland meteen in de gevangenis zou verdwijnen.'

Nederland is voorgoed van hem verlost, zo zal nu wel gedacht worden, denkt Farid. 'Ik vraag me af of officiële instanties mij komen condoleren. Ik heb nog niets gehoord.'

Tekening van Achraf.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.