FARC droomt van een socialistisch Colombia

De FARC droomt nog altijd van een socialistisch Colombia. Na dat doel ruim een halve eeuw met wapens te hebben nagestreefd, gaat de Leninistisch-Marxistische organisatie het nu op democratische wijze proberen. Vandaag presenteren de inmiddels ontwapende rebellen hun nieuwe politieke partij. Experts geven de oud-guerrillero's voorlopig weinig kans op succes.

FARC leden op het congres op 27 augustus. Beeld AFP/Getty

Het feestje vandaag vindt plaats op Plaza Bolivar, in het historische centrum van hoofdstad Bogotá. Het plein ligt aan de voet van het justitiepaleis en parlementsgebouw, een steenworp verderop staat het regeringspaleis. Een jaar geleden was het nog ondenkbaar dat FARC leden zich hier, in het centrum van de macht, in het openbaar zouden vertonen.

Prominente plek

Nu de vrede is getekend en de achtduizend strijders hun wapens hebben ingeleverd, laten ze er geen gras over groeien. De oud-guerrillero's kozen niet alleen de prominentste plek van het land voor de lancering van hun partij, ze willen het plein ook tot de nok toe vullen. Optredens van onder meer de Colombiaanse cumbia grootheid Totó la Momposina en de Jamaicaanse reggaeartiest Ky-Mani Marley (zoon van Bob) moeten een mensenmassa garanderen.

Het evenement is de afsluiting van een congres dat afgelopen zondag begon. Twaalfhonderd oud-strijders kwamen bij elkaar om over de toekomst te praten. Niet verborgen in de jungle zoals ze gewend waren, maar in een chique conferentiecentrum in Bogotá. De deelnemers arriveerden in bussen en onder politie begeleiding vanuit de afgelegen kampen waar ze eerder deze maand de laatste wapens hebben neergelegd.

Ky-Mani Marley zal optreden. Beeld EPA

De FARC-leden droegen shirtjes met daarop #NuevoPartido (nieuwe partij) en discussieerden over de naam van hun op te richten partij en de kandidaten voor de verkiezingen van 2018. Vorig jaar bereikten de rebellen een vredesakkoord met de regering waarin hun recht op politieke deelname is vastgelegd. Om ze op weg te helpen krijgen ze bij de parlementsverkiezingen volgend jaar gegarandeerd vijf zetels in beide kamers.

Bij de opening van het partijcongres hield FARC-baas Rodrigo Londoño een toespraak waarin hij de leden opriep pragmatisch te zijn en de samenwerking aan te gaan met andere linkse bewegingen. Om eenheid te creëren, moet de nieuwe partij zich volgens Timochenko ver houden van 'dogma's, sektarisme, en ideologische grootspraak'. Iván Márquez, de nummer twee van de FARC, had juist een opmerkelijk radicaal discours waarin hij harde kritiek uitte op de regering.

FARC leden met shirts van de #NuevoPartido. Beeld AFP

Tweedeling

'Het toont de tweedeling binnen de organisatie', aldus socioloog Eduardo Pizarro. 'Er is de orthodox Marxistische lijn van Márquez, en de verzoenende, modernere houding van Timochenko. Vrijdag komen we erachter welke stroming zal domineren.' Als de FARC kiest voor de orthodoxe weg, zal dat volgens Pizarro verkiezingssucces in de weg staan. 'Het zal dan veel moeilijker zijn om allianties te sluiten met andere linkse organisaties.'

Dat wordt toch al ingewikkeld, de FARC heeft bar weinig steun onder de bevolking. Uit een recente peiling blijkt dat slechts 10 procent van de bevolking vertrouwen heeft in de FARC als politieke partij. De Colombianen hebben decennia van bomaanslagen en ontvoeringen nog vers in het geheugen. Gevestigde linkse partijen staan dan ook niet te trappelen om in zee te gaan met de oud-guerrillero's.

Venezuela

Ook de situatie in het socialistische buurland Venezuela doet de kansen van de kersverse partij geen goed. De hevige economische crisis en het steeds autoritairdere optreden van de regering is geen goede reclame voor Marxisten. 'Links zal zich moeten distantiëren van het Venezolaanse regime om succes te kunnen behalen', aldus Pizarro.

Politiek analist Luis Celis verwacht dat de FARC er minstens twee verkiezingscycli over zal doen om vertrouwen te winnen onder de bevolking. 'De organisatie heeft een ontzettend slecht imago, met name in de steden.' Celis ziet wel mogelijkheden in de toekomst: 'Colombia is een extreem ongelijk land', zegt hij. 'De belofte hier iets aan te doen kan makkelijk wortel schieten.'

Parlementair links is van oudsher zwak in Colombia, niet op de laatste plaats omdat er veel geweld bestaat tegen linkse leiders. Toen de FARC in de jaren tachtig de politieke partij Unión Patriotica oprichtte, werden vierduizend leiders en leden vermoord door rechtse paramilitairen. De autoriteiten en veiligheidstroepen lieten het oogluikend toe.

Sinds begin dit jaar zijn twaalf oud-guerrillero's en ruim honderd sociale leiders vermoord in Colombia. Verontrustend, maar socioloog Pizarro verwacht niet dat het opnieuw zo uit de hand zal lopen. 'Zowel het leger als de regering staat achter de vrede', zegt hij. 'Niemand heeft baat bij dode FARC-politici.'

FARC leider Rodrigo Londono Echeverri, beter bekend al "Timochenko" (staand) maakt zich klaar voor zijn toespraak tijdens de opening van het FARC-congres in Bogota. Beeld AFP

Inventarisatielijst FARC

Ezels, dollars, huizen, tandheelkundig materiaal, regenlaarzen, tenten en 267 kilo goud. De lijst met bezittingen van de FARC is divers en in totaal zo'n 270 miljoen euro waard. De voormalige guerrillero's zijn volgens het vredesakkoord verplicht al hun eigendommen in te leveren. De opbrengst zal gebruikt worden om de oorlogsslachtoffers te compenseren.

De oud-guerrillero's overhandigden daarom een inventarisatielijst aan het Openbaar Ministerie. Hoofdaanklager Néstor Martínez noemde de lijst vorige week 'waardeloos', zonder de inventarisatie openbaar te maken. Hij zei dat het onroerend goed van de guerrillero's niet gepaard gaat met eigendomspapieren, en daardoor onbruikbaar is. Daarbij vond hij de keukendoekjes, rubberlaarzen en plastic zakken op de lijst niet geschikt om slachtoffers te compenseren.

De kritiek van Martínez voedde achterdocht bij de bevolking. De guerrillero's verdiende sinds de oprichting in 1964 miljoenen met drugshandel, ontvoeringen en afpersing. Veel Colombianen vrezen dat de FARC leden grote rijkdommen op buitenlandse bankrekeningen hebben staan. De FARC leiding ontkent dat in alle toonaarden.

Toen de complete inventarisatielijst naar de pers was gelekt, bleek dat de hoofdaanklager zwaar had overdreven. Hij had de waarde van de bezittingen veel lager gepresenteerd dan wat op de lijst staat, en bovendien nagelaten de 267 kilo goud te melden. Ook dit nieuws wekt zorgen onder de bevolking.


Lees hier meer over de FARC

Video: Een leven buiten de jungle
220 duizend doden, veertigduizend vermisten en 5,7 miljoen gevluchte of verdreven Colombianen. Na decennia van bloedvergieten heeft de regering een vredesakkoord gesloten met de FARC. Twee jonge strijders bereiden zich voor op een leven buiten de jungle.

De laatste tocht van de FARC
Verslaggeefster Marjolein van de Water volgde de guerrillero's van Front 30 op hun tocht door de bergen en de modder, bekijk hier beeld van de barre tocht.

Mee met de laatste tocht van de FARC guerrillero's
Vooruitlopend op definitieve vrede in Colombia verlaten duizenden FARC-strijders de jungle. Verslaggeefster Marjolein van de Water volgde de guerrillero's van Front 30 op hun tocht door de bergen en de modder. 'Ik ga dit wel missen hoor, maar ik heb ook zin in rust.'

Na ruim vijftig jaar guerrillaoorlog wil Colombia toeristen verleiden
Na een verwoestende guerrillaoorlog in Colombia leverde de FARC eind juni 2017 de wapens in. Het land van de narcos zet voortaan vol in op toerisme. Maar vooralsnog lopen agenten groepsgewijs over het strand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden