Fantartiest

Hij wordt de nieuwe Philippe Stark genoemd: Jaime Hayon. Met zijn extraverte ontwerpen wil hij het publiek omver blazen. Zijn eerste grote overzicht is nu te zien in Groningen. 'Een bizar carnaval.'

Op spiegelende sokkels in het Groninger Museum staat een tiental vazen van kristal uitgestald. De glinsterende objecten hebben indringende kleuren als zuurstokroze en bloedrood; als contrast zijn de deksels uitgevoerd in transparant, bijna onzichtbaar kristal. In dezelfde museumzaal hangen negen Venetiaanse maskers van een halve meter hoog. De aardewerken maskers zijn gedecoreerd met zwarte, witte en bladgouden motieven. 'Als de zaal straks is verduisterd wordt elk masker met één spotje uitgelicht. De vazen worden van onder aangelicht met een lamp in de sokkel, waardoor het lijkt alsof het kristal gloeit', vertelt de Spaanse kunstenaar en ontwerper Jaime Hayon (Madrid, 1974). 'Het wordt alsof je op een bizar carnaval rondloopt. '

Het is een dag voor de opening van Funtastico, de eerste museale solo-expositie van Hayon. Het klapstuk, een zaal met een schaakspel met 2 meter hoge torens, pionnen en dames van aardewerk, is nog leeg. De 24 schaakstukken, die zijn aangekocht door het museum, staan strak in het gelid in de gang. De torens, lopers en dames hebben vrolijke fantasievormen en zijn voorzien van kolderieke afbeeldingen, zoals de koning die uitglijdt overeen bananenschil. In de overige zalen staan stoelen in plastic en op de grond leunt een schilderij tegen de muur. Een enkel werk is zelfs verstopt in een houten transportkist. Geen spoor van nervositeit bij Hayon. Hij heeft tot in detail uitgedacht hoe de expositie eruit gaat zien. 'De lege zaal wordt één groot schaakbord. Er gaat ook zeker een wedstrijd gespeeld worden.'

Funtastico, een pakkende samenvatting van het oeuvre van Hayon. Vindt hij zelf ook. 'Ik wil een fantasiewereld creëren met mijn werk. Een wereld die mensen vrolijk maakt, ze laat lachen.' Of hij nu het Parijse winkelinterieur voor Fabergé (ja, van die eieren) ontwerpt of een ragfijn servies voor het Japanse porseleinmerk Choemon, zijn werk is altijd uit duizenden herkenbaar door de zwierige vormtaal en de verrassende materiaalkeuze. 'Natuurlijk functioneert mijn werk als theater, maar het blijft persoonlijk en integer. Ik ben geen ontwerper die op bestelling iets vrolijks en geks bezorgt. Met mijn design laat ik zien wie ik ben en wat mij bezighoudt.' Hayon is als persoon even bruisend als zijn werk. Hij draagt knalrode schoenen en een sjaal met fluortinten. Zijn spraakwaterval wordt alleen onderbroken door een veelvuldige klaterlach.

Het is vaak glad ijs aan de hand van de nationaliteit van de ontwerper zijn werk duiden, maar bij Hayon liggen zijn Spaanse roots er zo dik bovenop, dat ze niet te negeren zijn. Zijn kleurrijke ontwerpen zijn extravert en levenslustig, een tikje chaotisch ook. In Spanje wordt hij vergeleken met de cineast Pedro Almodóvar en Salvador Dalí als een vertolker van de Spaanse ziel. Het zal wel, denkt hij ervan. Niet vanuit Spaanse nonchalance. Ook niet omdat hij verzadigd is na uitverkiezing door Wallpaper tot Designer of The Year of door Time Magazine tot one of the 100 great innovators of our time. 'Ik ben eigenlijk een simpel mannetje. Mijn enige leefregel is: doe dingen die je leuk vindt, doe ze op de toppen van je kunnen en doe ze met mensen van wie je houdt.'

Dat lukt hem aardig. Met zijn vrouw Nienke Klunder, een Nederlandse fotograaf, maakte hij in 2009 American Chateau, een collectie meubels en sculpturen geïnspireerd op suburbia, Hollywood en andere uitwassen van de Amerikaanse cultuur. Van Klunder is een serie groteske foto's van vrouwen met angstaanjagende borstpartijen en sculpturen waarin ze Amerikaanse iconen van een twist voorziet, zoals sexy cowgirls. Hayon maakte een pastelkleurige kast geïnspireerd op de skyline van New York en Miami. Een kromme hotdog is uitvergroot tot schommelbankje. 'Zo is Amerika, over the top maar ook meeslepend.'

Vrij van controverse is zijn werk niet. Zijn opdrachtgevers zijn hoofdzakelijk luxemerken als het Franse kristalhuis Baccarat en de Italiaanse aardewerkfabrikant Bisazza, waarvoor hij accessoires bedenkt die exclusiviteit en overdaad uitstralen. Design voor de elite. 'Baccarat vraagt mij in de 21ste eeuw, een tijd van iPhones en 3D-printers, een object van kristal te maken. Een 250 jaar oud bedrijf dat al kroonluchters maakte voor Napoleon en de Russische tsaren. Het zou toch arrogant zijn om me als ontwerper niets aan te trekken van het DNA van zo'n bedrijf.' Hij pauzeert even en lacht dan: 'Maar ze hebben mij nodig om aansluiting te vinden bij de 21ste eeuw.'

Zijn werk mag dan voorbij gaan aan grote vraagstukken als de economische crisis en duurzaamheid, het is wel degelijk relevant, vindt hij zelf. 'Ik wil iets fantastisch maken. Iets wat je omver blaast. Nu meer dan ooit is er behoefte aan positieve energie.' Om dat werk te maken, heeft hij superieure materialen en de beste vakmensen nodig. 'Als ik aan een project begin, ga ik er ook helemaal voor. Dan wordt er geëxperimenteerd met nieuwe technieken. Dan doe ik eindeloos materiaalproeven. Die intensiteit vind je niet bij grote multinationals. Die willen alleen winst maken.'

Hij kan het wel, een toegankelijk ontwerp maken. Voor het Deense klassieke meubelmerk Fritz Hansen ontwierp hij een ingetogen maar vernuftige stoel. Deze Ro Chair is een barokke interpretatie van het nuchtere design van Arne Jacobsen en Hans J. Wegner. Voor Camper bedacht hij vrolijke herenschoenen die zelfs de amodieuze Hollander past. Het zijn deze ontwerpen waaraan hij de titel 'kroonprins van Philippe Starck' heeft verdiend. Toch is in het Groninger Museum slechts één van de zes zalen gevuld met dit design. 'Productontwerp is slechts een van de disciplines waarin ik werk', legt Hayon uit. 'Ik schilder, ik maak beeldhouwwerk, ik bedenk verhalen, ik ben een artiest.' Het categoriseren van zijn werk laat hij graag aan anderen over. 'Mensen vragen altijd: wat is dit?', zegt hij, staande naast Mediterranean Digital Baroque, een 2 meter hoge cactus van aardewerk. Zijn antwoord is steevast: het is wat jij wilt dat het is. 'Een kapstok? Prima. Een vaas? Ook goed.' Wat hij er zelf van vindt? Met grote ogen: 'Who cares, man. Het is een sculptuur.'

Het is snel gegaan met Hayon. Amper tien jaar geleden opende hij zijn ontwerpstudio. Daarvoor was hij directeur bij Fabrica, de invloedrijke denktank van het Italiaanse modelabel Benneton. Als twintiger gaf Hayon leiding aan een team van dertig medewerkers en was hij eindverantwoordelijk voor spraakmakende reclamecampagnes met bijvoorbeeld twee parende paarden. 'Daar heb ik geleerd hoe ik mijn fantasieën en verhalen het effectiefst kan overbrengen.' Daarin gaat hij net iets verder dan collega-ontwerpers. Neem het promotiebeeld voor Funtastico - Hayon met een Pinokkio-pakje op een groene designwipkip. 'Ik weet niet of ik dat nu nog zou doen. Ik werkte toen aan Mon cirque, een keramische collectie geïnspireerd op het circus. Nienke had bedacht dat ik als clown op de foto moest. We hebben samen het kostuum ontworpen. Ach, we waren nog jong en lol aan het maken', knipoogt hij. Inmiddels woont het paar met hun twee kinderen in Valencia. 'Na de hectiek van Londen was ik toe aan een vriendelijke omgeving en een zacht klimaat. Mensen om me heen. Het liefste zit ik daar in een koffiebar te schetsen. Gewoon mijn fantasie de vrije loop laten.'

Funtastico - Jaime Hayon. Groninger Museum, Groningen. T/m 30/3. Catalogus euro 29,95. groningermuseum.nl

Groninger Museum

Met de stapeling van kubussen, de goudkleurige kasteeltoren en de pastelkleurige muren sluit de architectuur van het Groninger Museum naadloos aan bij het expressieve design van Jaime Hayon. Het museum heeft niet alleen veel van zijn werk aangekocht, ook werd de Spaanse ontwerper in 2010 gevraagd de nieuwe mediatheek van het museum in te richten. Computerschermen zijn geïntegreerd in het witte blad van de organische tafel die de ruimte vult. Aan het spiegelplafond hangen tientallen glanzende lampen. Maarten Baas en Studio Job - twee ontwerpers met een al even extraverte ontwerpstijl - namen het restaurant en de ontvangstlounge onder handen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden